"რუსეთთან დაახლოებული საქართველო და ტრამპ თაუერი თბილისში“ – WSJ-ის სტატია
ტრამპ თაუერი თბილისში
70-სართულიანი ცათამბჯენი, რომელიც თბილისის ყველაზე მაღალი შენობა უნდა გახდეს, იმ ქვეყანაში დაგეგმილი ახალი ბიზნესპროექტია, რომელიც ბოლო წლებში ვაშინგტონს დაშორდა და მოსკოვთან დაახლოების გზას დაადგა, – ამის შესახებ გავლენიანი ამერიკული გამოცემა, Wall Street Journal წერს.
სტატია სათაურით – “ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკა, რომელიც რუსეთს უახლოვდება” – თბილისში დაანონსებულ ტრამპ ტაუერის საკითხს ეხება.
“თბილისში ცათამბჯენის აშენება იგეგმება იმ მიწაზე, რომელიც აშშ-ის მიერ სანქცირებულ მილიარდერთან დაკავშირებული ფონდისგან გამოისყიდეს”, – წერს გამოცემა.
როგორც Wall Street Journal აღნიშნავს, ქართველი დეველოპერები ამ კვირაში პროექტის მარკეტინგულ კამპანიას იწყებენ. ცათამბჯენი თბილისის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ახალ ნაგებობად არის წარმოდგენილი და, მისი დასრულების შემთხვევაში, საქართველოს ყველაზე მაღალი შენობა იქნება.
პროექტის დეველოპერებმა Trump Organization-თან შენობის ბრენდინგის შესახებ შეთანხმებას მაისში მოაწერეს ხელი. გარიგება გულისხმობს ტრამპის სახელისა და ბრენდის გამოყენებას, ისევე როგორც სხვა საერთაშორისო პროექტებში, სადაც Trump Organization უშუალოდ მშენებლობას არ ახორციელებს, თუმცა დეველოპერებს საკუთარ სახელზე დაფუძნებული ბრენდის გამოყენების უფლებას აძლევს.
თუმცა თბილისის პროექტი ჩვეულებრივი უძრავი ქონების გარიგებისგან იმით განსხვავდება, რომ ის საქართველოში ამერიკის შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობების მკვეთრი გაუარესების ფონზე იწყება.
გთავაზობთ სტატიის შემოკლებულ თარგმანს
ამერიკიდან დაშორებული საქართველო და ტრამპის ბრენდი
საქართველო წლების განმავლობაში აშშ-ის ერთ-ერთ ყველაზე ახლო პარტნიორად მიიჩნეოდა პოსტსაბჭოთა სივრცეში. 2005 წელს თბილისს ჯორჯ ბუშ-უმცროსი ეწვია და საქართველო „დემოკრატიის შუქურად“ მოიხსენია.
დღეს ურთიერთობა გაცილებით რთულია.
მმართველი „ქართული ოცნების“ პოლიტიკამ დასავლეთის ქვეყნებთან დაპირისპირება გააღრმავა. ხელისუფლებამ მიიღო კანონები, რომლებიც აშშ-მ და ევროკავშირმა დემოკრატიული უკუსვლის ნიშნად შეაფასეს. 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, რომლის შედეგებიც ოპოზიციამ გააპროტესტა, ქვეყანაში ხანგრძლივი ქუჩის საპროტესტო მოძრაობა დაიწყო.
ამავდროულად, თბილისი მოსკოვთან ურთიერთობების გაუმჯობესების პოლიტიკას აგრძელებს და ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესი ფაქტობრივად შეჩერებულია. სწორედ ამ ფონზე გაჩნდა თბილისში ამერიკის მოქმედი პრეზიდენტის სახელობის ცათამბჯენის პროექტი.
გარიგება იმ დროს ხდება, როდესაც საქართველოს ხელისუფლება ვაშინგტონისგან სულ უფრო მეტ კრიტიკას იღებს, ხოლო ქვეყნის პოლიტიკური კურსი რუსეთთან დაახლოების მიმართულებით იცვლება.
მიწა, ბიძინა ივანიშვილი და 85 მილიონი დოლარი
პროექტს კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი დეტალი ახლავს.
ცათამბჯენის ასაშენებლად საჭირო მიწა დეველოპერებმა 2023 წელს ბიძინა ივანიშვილის ოჯახის მიერ კონტროლირებადი ფონდისგან შეიძინეს. საქართველოს კორპორაციული ჩანაწერების მიხედვით, შეთანხმება ფონდისთვის საბოლოოდ 85 მილიონ დოლარამდე თანხის გადახდას ითვალისწინებდა. გადახდა ეტაპობრივად განხორციელდა და გარიგება სრულად ივლისში დასრულდა.
ივანიშვილი, რომელმაც თავისი ქონება რუსეთში დააგროვა და 2012-2013 წლებში საქართველოს პრემიერ-მინისტრი იყო, დღეს „ქართული ოცნების“ საპატიო თავმჯდომარეა. მიუხედავად იმისა, რომ ფორმალურად პარტიის ხელმძღვანელი აღარ არის, საქართველოში მას ქვეყნის ყველაზე გავლენიან პოლიტიკურ ფიგურად მიიჩნევენ.
მისი ხელისუფლება ბოლო წლებში დასავლეთის მხრიდან განსაკუთრებით მწვავე კრიტიკის ობიექტი გახდა. „ქართულ ოცნებას“ ასევე ადანაშაულებენ პოლიტიკური ოპონენტების წინააღმდეგ ზეწოლაში და 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნების გაყალბებაში. პარტია ბრალდებებს უარყოფს და აცხადებს, რომ არჩევნებში გამარჯვება ლეგიტიმური იყო.
ტრამპის ბიზნესის ახალი ეპოქა
თბილისის პროექტი ასევე აჩვენებს, რამდენად შეიცვალა Trump Organization-ის უცხოური საქმიანობის მასშტაბი დონალდ ტრამპის მეორე საპრეზიდენტო ვადის დაწყების შემდეგ.
ტრამპის პირველი პრეზიდენტობის დროს კომპანიამ ინტერესთა კონფლიქტის შესახებ არსებული კითხვების გამო უცხოეთში ახალი ბიზნესგარიგებების შეზღუდვის პირობა დადო. მეორე ვადის განმავლობაში ეს შეზღუდვა გაუქმდა და ტრამპის სახელის გამოყენებით ახალი პროექტები სწრაფად იზრდება.
აბუ-დაბიში, ვიეტნამსა და მალდივებზე კერძო დეველოპერები უკვე ქმნიან სასტუმროებისა და გოლფის მოედნების პროექტებს, რომლებიც ტრამპის ბრენდს ატარებს.
გასულ წელს ტრამპმა განაცხადა, რომ უცხოური უძრავი ქონების ლიცენზირების გარიგებებიდან 59 მილიონი დოლარი მიიღო – 2024 წელს მიღებულ 45 მილიონ დოლარზე მეტი და მნიშვნელოვნად მეტი, ვიდრე მისი ბიზნესის სხვა საანგარიშო წლებში.
Trump Organization-ის მოდელი მარტივია: დეველოპერი კომპანიას წინასწარ უხდის თანხას და შემდეგ შემოსავლების ნაწილსაც უზიარებს. სანაცვლოდ პროექტი იღებს ტრამპის სახელსა და ბრენდს და უნდა აკმაყოფილებდეს კომპანიის მიერ დაწესებულ დიზაინისა და მომსახურების სტანდარტებს.
ტრამპის ოჯახი ხშირად მონაწილეობს პროექტების მარკეტინგშიც.
თავად პრეზიდენტი ამბობს, რომ მის ბიზნესებს შვილები მართავენ და ის მათ საქმიანობაში არ მონაწილეობს. Trump Organization კი ინტერესთა კონფლიქტს უარყოფს და აცხადებს, რომ კომპანიის ბიზნესგარიგებები ადმინისტრაციის პოლიტიკისგან დამოუკიდებელია.
თუმცა დემოკრატები და მმართველობის საკითხებზე მომუშავე ორგანიზაციები ამ არგუმენტს საკმარისად არ მიიჩნევენ. მათი თქმით, უცხოეთიდან მიღებულმა ბიზნესშემოსავლებმა შესაძლოა პრეზიდენტის საგარეო პოლიტიკასთან ახალი ინტერესთა კონფლიქტები შექმნას.
„პოზიტიური დაახლოების“ მცდელობა
საქართველოში ზოგიერთი ანალიტიკოსი ტრამპ თაუერის პროექტს მხოლოდ კომერციულ გარიგებად არ აღიქვამს. ეკონომისტისა და ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორის, გიორგი ხიშტოვანის შეფასებით, პროექტს შესაძლოა პოლიტიკური და პიარული მიზანიც ჰქონდეს.
„ეს პროექტი, ძირითადად, ტრამპის ადმინისტრაციასთან გარკვეული კავშირის დამყარებას ემსახურება“, – ამბობს ის.
საქართველოს ბიზნესწრეების ნაწილი ბოლო პერიოდში ვაშინგტონთან ურთიერთობების გაუმჯობესების გზებს ეძებს. ამ კონტექსტში განსაკუთრებით საინტერესოა პროექტის მონაწილეთა შემადგენლობაც.
მაისში ქართველი ინვესტორების ჯგუფი, მათ შორის „ვისოლ ჯგუფის“ პრეზიდენტი სამსონ ფხაკაძე და „ქართულ ოცნებასთან“ დაკავშირებული ყოფილი პარლამენტარი ილია წულაია, სამხრეთ ფლორიდაში გაემგზავრა. მარ-ა-ლაგოში მათ შეთანხმებას ერიკ ტრამპთან მოაწერეს ხელი.
წულაიამ პროექტის წარდგენისას განაცხადა, რომ ცათამბჯენი თბილისის ჰორიზონტს შეცვლის და საქართველოს საერთაშორისო პოზიციას გააძლიერებს. თუმცა გარიგების პოლიტიკური მნიშვნელობა მის არქიტექტურულ ამბიციებზე შესაძლოა უფრო დიდი აღმოჩნდეს.
წულაია გასულ წელს იმ დელეგაციის წევრიც იყო, რომელიც ვაშინგტონს ეწვია და ამერიკელ კანონმდებლებსა და ადმინისტრაციის წარმომადგენლებს საქართველოსთან ურთიერთობების გაუმჯობესების შესაძლებლობებზე ესაუბრა.
მოლაპარაკებებში ჩართული აშშ-ის ყოფილი მაღალჩინოსნის თქმით, დელეგაციის მიზანი ვაშინგტონის ახალ ადმინისტრაციასთან ურთიერთობის აღდგენის გზების პოვნა და სანქციებთან დაკავშირებული პრობლემების მოგვარებაც იყო.
„მათ პოზიტიური დაახლოება სურთ“, – ამბობს ყოფილი მაღალჩინოსანი.
ტრამპის კოშკი რუსეთის ჩრდილში
თბილისის მომავალი ტრამპ თაუერი, შესაბამისად, ერთდროულად რამდენიმე ამბავს აერთიანებს: უძრავი ქონების მსხვილ გარიგებას, ამერიკული პრეზიდენტის გლობალურ ბიზნესს და საქართველოს საგარეო-პოლიტიკურ ცვლილებას.
ქვეყანა, რომელიც ოდესღაც ვაშინგტონის ერთ-ერთ ყველაზე ერთგულ პარტნიორად ითვლებოდა, დღეს აშშ-სთან ურთიერთობების აღდგენას ცდილობს იმ დროს, როდესაც რუსეთთან ურთიერთობა შედარებით გაუმჯობესებულია.
ეს განსაკუთრებით წინააღმდეგობრივი სურათია იმ ქვეყნისთვის, რომლის ტერიტორიის დაახლოებით მეხუთედი 2008 წლის ომის შემდეგ რუსეთის ოკუპაციის ქვეშ რჩება.
თბილისში კი ამ პოლიტიკური დაძაბულობის ფონზე უნდა გაჩნდეს შენობა, რომელსაც ამერიკის პრეზიდენტის გვარი ერქმევა.
მისი მშენებლობა ჯერ კიდევ არ დაწყებულა, მაგრამ პროექტმა უკვე მოასწრო იმ წინააღმდეგობის გამოკვეთა, რომელშიც დღეს საქართველო იმყოფება: დასავლეთთან ურთიერთობის შენარჩუნების სურვილსა და რუსეთისკენ გადახრილ პოლიტიკურ კურსს შორის.
თუ ცათამბჯენი საბოლოოდ აშენდა, ის თბილისის ყველაზე მაღალი შენობა იქნება. მაგრამ მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი ამბავი შესაძლოა სიმაღლე სულაც არ აღმოჩნდეს.
