ხელისუფლება VS გიორგი კანდელაკი: დაპირისპირება ირანის თემაზე
დაპირისპირება ირანის თემაზე
ბოლო დღეებში საქართველოს ხელისუფლება მწვავედ გამოეხმაურა “სოვლაბის” (“საბჭოთა კვლევის ლაბორატორია”) მკვლევრის, გიორგი კანდელაკის განცხადებებსა და მისი თანაავტორობით მომზადებულ კვლევას, რომელშიც კანდელაკი ლუკ კოფთან ერთად ამტკიცებს, რომ ქცეყანაში ირანთან დაკავშირებული პოლიტიკური და ეკონომიკური გავლენები იზრდება.
“ქართული ოცნების“ ლიდერებმა ეს შეფასებები დეზინფორმაციად და საქართველოს წინააღმდეგ მიმართულ პოლიტიკურ კამპანიად შეაფასეს. პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ კანდელაკის განცხადებებს “ღალატის ფორმულა“ უწოდა, ხოლო მმართველი გუნდის სხვა წარმომადგენლები აცხადებდნენ, რომ მსგავსი ბრალდებები ქვეყნის საერთაშორისო იმიჯისა და საქართველო-აშშ-ის ურთიერთობების დაზიანებას ისახავს მიზნად.
კობახიძემ ასევე მიანიშნა, რომ გიორგი კანდელაკით შესაძლოა ” შესაბამისი უწყებები” დაინტერესდნენ.
“ეს ხომ აჩვენებს რადიკალური ოპოზიციის სახეს. როგორ შეიძლება, ვიღაცამ მოითხოვოს ასეთი რადიკალური ოპოზიციისთვის რაიმე ანგარიშის გაწევა. გიორგი კანდელაკი არის ჩვეულებრივი ღალატის ფორმულა. ლაპარაკობს ირანთან დაკავშირებით და იცით, რამდენი ტყუილი თქვა მან, მათ შორის სავაჭრო ეკონომიკური ურთიერთობების კუთხით, მინიშნებები იყო საგანმანათლებლო დაწესებულებები და ა.შ. ყველამ ძალიან კარგად იცის, რომ საუბარია საგანმანათლებლო დაწესებულებაზე, რომელსაც ავტორიზაციაც კი არ აქვს მინიჭებული.
რაც შეეხება ჩვენს ვაჭრობას, როდესაც ექსპორტი გაქვს 0,5 პროცენტი და იმპორტი 1,5 პროცენტი, იქ საუბარი ზედმეტია სანქციების გვერდის ავლაზე. როდესაც ასეთ დროს ეს სამარცხვინო ადამიანი გამოდის და პირდაპირ ჩადის სამშობლოს ღალატს და ასეთ რაღაცებს ლაპარაკობს აშშ-ში, ეს არის ჩვეულებრივი ღალატი. პოლიტიკურ ენაზე ამას ჰქვია ღალატი, სამართლებრივ ენაზე რა ჰქვია, ამას შესაბამისი უწყებები დაადგენენ“, – განაცხადა ირაკლი კობახიძემ.
თავად კანდელაკი კი ამბობს, რომ ირანის გავლენა საქართველოში საგანგაშო მასშტაბს აღწევს და ამ საკითხზე დასავლეთის მხრიდან მეტი ყურადღებაა საჭირო.
რა მოხდა
კვლევა სათაურით “საქართველოს ირანისკენ შებრუნება: თეირანის გავლენის სწრაფი გაფართოება ერთ დროს აშშ-ის ერთგულ მოკავშირეში“ 3 მარტს გამოქვეყნდა. მისი ავტორები არიან ჰადსონის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი ლუკ კოფი და საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორიის პროექტების მენეჯერი გიორგი კანდელაკი.
ანგარიშის თანახმად, საქართველოში ირანის პოლიტიკური, რელიგიური, ეკონომიკური და კულტურული გავლენა ბოლო წლებში “მკვეთრად გაიზარდა“, გარკვეულ სფეროებში კი უკვე “სისტემური“ გახდა. კვლევის ავტორები ამტკიცებენ, რომ ეს პროცესი ფართო გეოპოლიტიკური გადალაგების ნაწილია, რომელიც ასევე მოიცავს მოსკოვთან დაახლოებას.
ანგარიშის ავტორების შეფასებით, აღნიშნული ტენდენცია გავლენას ახდენს ქვეყნის შიდა პოლიტიკურ გარემოზეც – ასუსტებს დემოკრატიულ ინსტიტუტებს, ზრდის სამართლებრივ ზეწოლას პროდასავლურ არასამთავრობო ორგანიზაციებსა და მედიაზე და ძირს უთხრის საქართველოს ტრადიციულ პარტნიორობას დასავლეთთან.
კვლევის გამოქვეყნებიდან რამდენიმე დღეში, 7 მარტს, საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმა გამოკითხვაზე დაიბარა რამდენიმე პოლიტიკოსი და ექსპერტი, მათ შორის ოპოზიციონერი პოლიტიკოსი გუბაზ სანიკიძე, საქართველოს ყოფილი თავდაცვის მინისტრი თინა ხიდაშელი, კვლევის თანაავტორი გიორგი კანდელაკი, ყოფილი დეპუტატი გივი თარგამაძე და გენერალ-მაიორი ვახტანგ კაპანაძე.
ჰადსონის ინსტიტუტის პრეზიდენტმა, ჯონ უოლტერსმა “სერიოზული შეშფოთება“ გამოხატა მას შემდეგ, რაც საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმა გამოძიება დაიწყო ინსტიტუტის მიერ გამოქვეყნებული კვლევის გამო, რომელიც ქვეყანაში ირანის გავლენის ზრდას ეხება.
უოლტერსის თქმით, კვლევა ეფუძნება საჯაროდ ხელმისაწვდომ და გადამოწმებულ ინფორმაციას და ის ინსტიტუტის კვლევითი სტანდარტების სრული დაცვით არის მომზადებული. მისი განცხადება სოციალურ ქსელ X-ზე გამოქვეყნდა.
კვლევის თანაავტორის გამოხმაურება
გიორგი კანდელაკი ძირითადად ამტკიცებს, რომ საქართველოში ირანთან დაკავშირებული რელიგიური და საზოგადოებრივი ორგანიზაციები თავისუფლად მოქმედებენ და, მისი აზრით, ეს უკვე მხოლოდ კულტურული ან რელიგიური აქტივობა აღარ არის, არამედ ეს არის ირანის სახელმწიფოსა და სპეცსამსახურების გავლენის ქსელი.
გიორგი კანდელაკი: “აქ, უბრალოდ, რამდენიმე ფაქტი ამოვკრიბე, რამდენიმე კი რეპორტის გამოქვეყნების შემდეგ გახდა ცნობილი. ყველაფერი რაც ანგარიშშია საჯაროდ ცნობილი ინფორმაციაა. ბევრი სხვა ფაქტის ნახვა საკუთრივ ანგარიშში შეიძლება, რომელიც ჰადსონის ინსტიტუტის საიტზე დევს და რომლის წაკითხვაც ყველას შეუძლია.
ფაქტი 1. საქართველოში ფუნქციონირებს ირანის მთავრობის მიერ დაფინანსებული ალ მუსტაფას უნივერსიტეტი სამი ფილიალით, გარდაბანში, მარნეულში და თბილისში (ფონიჭალაში), მაშინ როცა რერჟიმი ხურავს ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტს.
ფაქტი 2. ალ მუსტაფას უნივერსიტეტი სანქცირებულია ამერიკის მთავრობს მიერ, 2020 წლის შემდეგ, ირანის უშიშროების მიერ მისი სტუდენტების ინდოქტრინაციის და რეკრუტირების გამოყენებისთვის, აშშ აღმასრულებელი ბრძანებით 13244 (გვ. 17) ამერიკის ხაზინის თანახმად, „ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის ყუდსის ძალები უნივერსიტეტს იყენებს უცხოეთის უნივერსიტეტებთან სტუდენტთა გაცვლებისთვის უცხოელი სტუდენტების ინდოქტრინაციის და რეკრუტირების მიზნით.“ (იქვე)
ფაქტი 3. ამ უნივერსიტეტის ერთმა „აკადემიური“ თანამდებობის პირმა, მოშენ რაბანიმ, ებრაული სათემო ცენტრი ააფეთქა არგენტინაში და 88 კაცი მოკლა. მეორე, სეიდ მოჯთაბა ჰოსეინი ნეჯადი, მექსიკაში ისრაელის ელჩის მკვლელობას აორგანიზებდა (FDD, 2 დეკემბერი, 2025).
ფაქტი 4. ამ უნივერსიტეტში არც თუ ცოტა, ძირითადად, ჩვენი ეთნიკურად აზერბაიჯანელი თანამოქალაქე სწავლობს. უნივერსიტეტი კურსდამთავრებულთა კონფერენციებსაც ატარებს. ერთ-ერთ მათგანს 100-ზე მეტი კურსდამთავრებული და უნივერსიტეტის ცენტრალური მმართველი საბჭოს წევრი, ზემოთხსენებული მოშენ რაბანის კოლეგა და მოგვარე სეიდ ჰასან რაბანი დაესწრო (გვ. 19). თუ სხვაგან იყენებენ ამ უნივერსიტეტს ირანის სპეცსამსახურები რეკრუტირებისთვის – საქართველოში არ იყენებენ?! ის რომ ალ მუსტაფას არ აქვს ავტორიზაცია და აკრედიაცია მართალია, თუმცა მერე რა?! ის ხომ არსებობს და ფუნქციონირებს.
ფაქტი 5. საქართველოში ფუნქციონირებენ ირანული ვითომ არასამთავრობო, სინამდვილეში კი სამთავრობო ორგანიზაციები და ფონდები რომელთაც აშშ. და სხვა დასავლური ქვეყნები მიიჩნევენ ირანის სპეცსამსახურების საფარად (გვ 23). ერთ-ერთი ასეთი ორგანიზაციაა აჰლ ალ ბეითის მფსოფლიო ასამბვლეა (იგივე აჰლიბეითი), რომელიც საქართველოში ადრეც არსებობდა, მაგრამ ბოლო დროს განსაკუთრებით მოძლიერდა. ეს ორგანიზაცია პირდაპირაა დაკავშირებული ხეზბოლასთან. ხეზბოლას აწ გარდაცვლილი ლიდერი ჰასან ნასრალა პირდაპირ აჰლიბეითის ბორდის წევრი იყო. თუ ამერიკის მთავრობა გადაწყვეტს რომელიმე არასამთავრობოს გრანტი მისცეს, ამჟამად მოქმედი კანონმდებლობა ექვს წელ ციხეს ითვალისწინებს, ეს ირანული ორგანიზაციები კი უპრობლემოდ მუშაობენ.
ფაქტი 7. საქართველოში ხუთდღიანი ვიზირით ჩამოსული იყო აჰლი ბეითის პრეზიდენტი აიათოლა ალი რამეზანი. მანამდე, ის 9 წელი ხელმძღვანელობდადა ჰამბურგის ისლამურ ცენტრს რომელიც 2023 წელს გერმანიის შსს-მ რეიდით დახურა. გერმანიის მაშინდელი შსს მინისტრის ნენსი ფაესერის თქმით, ეს ცენტრი ახდენდა „ისლამისტურ-ექსტრემისტული ტოტალიტარული იდეოლოგიის პოპულარიზაციას გერმანიაში. ეს ისლამისტური იდეოლოგია ეწინააღმდეგება ადამიანის ღირსებას“ (გვ. 25). მისივე თქმით, ცენტრი „პირდაპირ იყო დაკავშირებული ხეზბოლასთან და ახდენდა აგრესიული ანტისემიტიზმის გავრცელებას“ (იქვე). აი ამ ცენტრის შემქმნელი საქართველოში იყო ჩამოსული ხუთდღიანი ვიზიტით, ჩაატარა არაერთი საჯარო შეხვედრა, ჩაიბარა ირანთან დაკავშირებული ორგანიზაციების ანგარიშები და გასცა ინსტრუქციები. ყველაფერი საჯაროდ. მან, ასევე, საჯაროდ განაცხადა რომ საქართველო უნდა იქცეს აჰლიბეითის რეგიონულ ბაზად და ასევე აღნიშნა რომ შემუშავებულ უნდა იქნას 10 წლიანი სტრატეგია.
ფაქტი 8. ამ ორგანიზაციასთან პირდაპირაა დაკავშირებული თბილისის აჰლიბეითის მეჩეთი ფონიჭალაში სადაც რეგულარულად იმართება პოლიტიკური შინაარსის პროირანული ღონისძიებები. ერთი მაგალითი – სწორედ ამ მეჩეთში წელს, 21 მარტს, ჩატარდა აიათოლა ხამენეისადმი მიძღვნილი ღონისძიება რომელსაც ბავშვები ესწრებოდნენ და რომელთაც ახუნდი რახიდ ქერიმოვი „ისლამის მტრების წინაშე ვალდებულებებზე ესაუბრა“ (ტაბულა, 21 მარტი, 2026).
ფაქტი 7. ჩვენს ქვეყანაში, აჰლი ბეითის გარდა კიდევ მრავალი ორგანიზაცია ფუნქციონირებს. მაგალითად, იმამ ალის ფონდი, ალულ ბეითი და აშ. ისინი რეგულარულად ატარებენ მსგავსი სახის ღონისძიებებს, მაგალითად ჰასან ნასრალასადმი მიძღვნილ კონფერენციებს (გვ 30-31).
ფაქტი 8. საქართველოს მოქალაქე რომელიც სწავლობდა ამ ქსელში შემავალ ერთ-ერთ დაწესებულებაში და, შემდეგ, ორი წელი ირანში, დააკავეს საბერძნეთში აშშ საზღვაო ბაზაზე ჯაშუშობისთვის (რადიო თავისუფლება, 11 მარტი).
ფაქტი 9. ყველა ეს და მსგავსი ორგანიზაცია აკრძალულია აზერბაიჯანში.
ჩვენს რეპორტში ბევრად მეტი ფაქტია მოყვანილი, ვისაც აინტერესებს, მათ შორის ჟურნალისტებს, შეუძლია გაეცნოს – რეპორტი მარტის შემდეგ დევს ჰადსონის ინსტიტუტის საიტზე. „სამართლებრივ რეაგირებას“ საჭიროებს არა ეს რეპორტი, რომელიც საჯაროდ ცნობილი ფაქტების აღნუსხვაა, არამედ საკუთრივ პრობლემა, რომელიც ხელის გულზეა.”
