აზერბაიჯანი, სომხეთი, საქართველო: რა ხდება მთავარი
-
ორშაბათი, 28 სექტემბერი, აზერბაიჯანი. აზერბაიჯანში ყარაბაღის მეორე ომის დაწყებიდან ექვსი წლისთავი შესრულდა. ეს თარიღი ხსოვნის დღედ აღინიშნება
● 27 სექტემბერს აზერბაიჯანში მეორე ყარაბაღის ომის დაწყებიდან ექვსი წელი შესრულდა. ქვეყანაში ეს თარიღი ხსოვნის დღედ აღინიშნება. 12:00 საათზე დაღუპულთა ხსოვნას წუთიერი დუმილით პატივი მიაგეს. პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა და პირველმა ლედიმ მეჰრიბან ალიევამ ბაქოში გამარჯვების პარკში მემორიალი გვირგვინით შეამკეს. მთელი ქვეყნის მასშტაბით სამახსოვრო ღონისძიებები გაიმართა.
● ილჰამ ალიევმა ომის წლისთავთან დაკავშირებით განაცხადა, რომ 2020 წლის 44-დღიან ომში 2 908 აზერბაიჯანელი სამხედრო დაიღუპა და ექვსი უგზო-უკვლოდ დაკარგულად ითვლება. მისი თქმით, დაიღუპა 93 მშვიდობიანი მოქალაქე და 454 დაიჭრა. ალიევმა ასევე გაიხსენა 2020 წლის 10 ნოემბრის სამმხრივი განცხადება და განაცხადა, რომ 2023 წლის სექტემბრის სამხედრო ოპერაციის შემდეგ აზერბაიჯანის ტერიტორიული მთლიანობა სრულად აღდგა.
● აზერბაიჯანის ახალგაზრდულმა და მოხალისეთა ორგანიზაციებმა ომის წლისთავთან დაკავშირებით საერთაშორისო ორგანიზაციებს მიმართეს. განცხადებაში ისინი 2020 წლის ომს აზერბაიჯანის ეროვნულ გამარჯვებად აფასებენ და იხსენებენ განჯაზე, ბარდასა და თერთერზე სომხური ძალების დარტყმების შედეგად დაღუპულ მშვიდობიან მოქალაქეებს. ორგანიზაციების განცხადებით, ომის შემდეგ აზერბაიჯანმა სომხეთს მშვიდობა შესთავაზა.
● თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა აზერბაიჯანის ხსოვნის დღესთან დაკავშირებით X-ზე დაწერა: „ყარაბაღი აზერბაიჯანული მიწაა და ასეთად სამუდამოდ დარჩება“.
● კიევში დრონით თავდასხმის შედეგად აზერბაიჯანის მოქალაქე დაიღუპა, რამდენიმე კი დაიჭრა. რუსული დარტყმა ბაზარს მოხვდა, სადაც ისინი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტებით ვაჭრობდნენ.
● ბაქოში ორდღიანი საერთაშორისო საინვესტიციო ფორუმი გაიმართა. პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის განცხადებით, ბოლო 20 წელიწადში აზერბაიჯანმა $350 მილიარდზე მეტი ინვესტიცია მოიზიდა. ქვეყნის ეკონომიკურ პრიორიტეტებად მან ნავთობი და გაზი, განახლებადი ენერგეტიკა, ლოგისტიკა, სამთო მრეწველობა და სასურსათო უსაფრთხოება დაასახელა.
● ალიევის თქმით, აზერბაიჯანი ელექტროენერგიის წარმოებისთვის ბუნებრივი აირის მოხმარების შემცირებას და გამოთავისუფლებული მოცულობის ექსპორტზე გატანას გეგმავს. თავისუფალი ენერგეტიკული სიმძლავრეების გამოყენება მონაცემთა ცენტრებისთვისაც იგეგმება. მისი განცხადებით, ამ მიმართულებით მოლაპარაკებები საერთაშორისო კომპანიებთან მიმდინარეობს.
● ალიევმა ასევე განაცხადა, რომ Exxon-თან რთულად მოსაპოვებელი ნავთობისა და გაზის მარაგების ათვისების შესახებ კონტრაქტი იგეგმება, Total-თან კი „აბშერონის“ საბადოს მეორე ეტაპის განვითარებაზე შეთანხმება მზადდება. მისი თქმით, განიხილება კასპიის ზღვის ფსკერზე ცენტრალური აზიისა და აზერბაიჯანის დამაკავშირებელი ელექტროკაბელის და შავი ზღვის გავლით აზერბაიჯანი-საქართველო-რუმინეთის კაბელის პროექტებიც.
● აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში ჯეიჰუნ ბაირამოვმა 37 ორმხრივი შეხვედრა გამართა, 17 დოკუმენტს მოაწერა ხელი და 11 მაღალი დონის ღონისძიებაზე გამოვიდა.
● იტალიის პრემიერ-მინისტრმა ჯორჯა მელონიმ ილჰამ ალიევს იტალიაში საწვავის ფასების რეგულირების მხარდაჭერისთვის მადლობა გადაუხადა. აზერბაიჯანულმა SOCAR-მა განაცხადა, რომ მისი შვილობილი კომპანია Italiana Petroli ბენზინსა და დიზელზე მაქსიმალურ ფასებს დააწესებს.
● აზერბაიჯანის მედიისა და მაუწყებლობის საბჭომ თურქეთის სოციალურ ქსელებში გავრცელებული ზოგიერთი პუბლიკაცია აზერბაიჯან-თურქეთის ურთიერთობების წინააღმდეგ მიმართულ კამპანიად შეაფასა. საბჭოს განცხადებით, შესაძლოა კამპანიის ორგანიზატორებსა და მონაწილეებს აზერბაიჯანში შესვლა შეეზღუდოთ.
● ემიგრაციაში მყოფი ოპოზიციური გაზეთის „აზადლიგის“ რედაქტორის, განიმედ ზაჰიდოვის ინფორმაციით, პირველი „აზერბაიჯანელი პოლიტიკური დევნილების კონგრესი“ გაიმართა. შეხვედრის დეტალების გამოქვეყნება და უფრო ფართო შემადგენლობით მეორე კონგრესის ჩატარება იგეგმება.
● აზერბაიჯანის საფეხბურთო ნაკრებმა უეფას ერთა ლიგის ახალ სეზონში პირველი მატჩი ლიტვასთან გამართა. ვილნიუსში შეხვედრა ანგარიშით 1:1 დასრულდა.
● ბაქოში „ფორმულა 1-ის“ აზერბაიჯანის გრან-პრი დასრულდა. გამარჯვებული Mercedes-ის ბრიტანელი პილოტი ჯორჯ რასელი გახდა. მეორე ადგილი Red Bull-ის მაქს ფერსტაპენმა დაიკავა, მესამე კი მისმა თანაგუნდელმა ისაკ აჯარმა.
-
ორშაბათი, 28 სექტემბერი, საქართველო. საქართველოში სოხუმის დაცემის 33-ე წლისთავთან დაკავშირებით ღონისძიებები გაიმართა
● სოხუმის დაცემიდან 33 წელი შესრულდა. 1993 წლის 27 სექტემბერს სოხუმის დაცემით დასრულდა ქალაქისთვის 11-დღიანი ბრძოლა. აფხაზეთის ომი 1992 წლის აგვისტოში დაიწყო და 13 თვესა და 13 დღეს გაგრძელდა. მთავრობის განკარგულებით, დაღუპულთა ხსოვნის პატივსაცემად საქართველოს ადმინისტრაციულ შენობებზე სახელმწიფო დროშები დაეშვა.
თბილისში გაიმართა მარში „აფხაზეთი საქართველოა, დიდება გმირებს – რუსეთი მტერია“. მსვლელობა თსუ-სთან დაიწყო და გმირთა მოედანზე დასრულდა, სადაც მონაწილეებმა საქართველოს ერთიანობისთვის დაღუპულთა სახელები წაიკითხეს და მათ ხსოვნას პატივი მიაგეს. მარშში ოპოზიციური პარტიებისა და მათი ლიდერების წარმომადგენლებიც მონაწილეობდნენ. „ფედერალისტების“ ერთ-ერთი ლიდერის, თამარ ჩერგოლეიშვილის ინფორმაციით, 2 ოქტომბერს იტალიის სენატში გაიმართება განხილვა აფხაზეთში რუსეთის მიერ ჩადენილ დანაშაულებსა და ქართველთა გენოციდზე.
● აშშ-ისა და შვედეთის საელჩოები სოხუმის დაცემის 33 წლისთავს გამოეხმაურნენ. აშშ-ის საელჩომ პატივი მიაგო საქართველოს დასაცავად დაღუპულებს და გაიხსენა ადამიანები, რომლებიც ომის შედეგად იძულებული გახდნენ, საკუთარი სახლები დაეტოვებინათ. შვედეთმა კიდევ ერთხელ დაადასტურა საქართველოს სუვერენიტეტის, დამოუკიდებლობისა და ტერიტორიული მთლიანობისადმი მხარდაჭერა და კონფლიქტით დაზარალებულებს თანაგრძნობა გამოუცხადა.
● ირაკლი კობახიძის განცხადებით, ნიუ-იორკში, გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში გამართულ მიღებაზე მას ხანმოკლე საუბარი ჰქონდა აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპთან და სახელმწიფო მდივანთან. პრემიერის თქმით, ორივესთან საქართველოსა და აშშ-ს შორის სტრატეგიული პარტნიორობის აღდგენის სურვილი დააფიქსირა. კობახიძემ აღნიშნა, რომ თბილისმა თავისი ნაბიჯი უკვე გადადგა და ახლა „შემხვედრ ნაბიჯებს“ ვაშინგტონისგან ელოდება.
● შალვა პაპუაშვილის განცხადებით, საქართველოს ხელისუფლება კმაყოფილია აშშ-სთან ურთიერთობის ბოლო თვეების დინამიკით და მიიჩნევს, რომ ურთიერთობები „გადატვირთვის გზაზეა“. ამის ნიშნებად პარლამენტის თავმჯდომარემ აშშ-ის ელჩის მოვალეობის ახალი შემსრულებლის დანიშვნა, საგარეო უწყებებს შორის კომუნიკაცია და საქართველოში „ტრამპ თაუერის“ პროექტი დაასახელა. მისი თქმით, ურთიერთობების სრულფასოვანი აღდგენის მთავარი საზომი ახალი სტრატეგიული პარტნიორობის ჩამოყალიბება იქნება.
● ირაკლი კობახიძემ განაცხადა, რომ საქართველოს ერთ-ერთი მთავარი ეროვნული ამოცანა ტერიტორიული მთლიანობის მშვიდობიანი გზით აღდგენაა. ამავე დროს, მან გიორგი ბარამიძე, ნიკა გვარამია და დავით ბერძენიშვილი „ქვეყნის გარედან“ მიღებული დავალების შესრულებაში დაადანაშაულა. პრემიერის მტკიცებით, ამ დავალების მიზანი ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის საკითხის უკანა პლანზე გადაწევაა.
● ირაკლი კობახიძემ და შალვა პაპუაშვილმა მიმდინარე საპროტესტო აქციების მონაწილეები „სექტანტებად“ მოიხსენიეს. კობახიძის განცხადებით, უწყვეტი პროტესტი „განულებულია“ და აქციებზე ყოველდღიურად 50-70 ადამიანი გამოდის. პაპუაშვილმა კი აქციის მონაწილეებს „აგრესიული და ფუნდამენტალისტური სექტა“ უწოდა და განაცხადა, რომ ადამიანებზე პოლიტიკური ნიშნით თავდასხმა „ფაშიზმის“ გამოვლინებაა.
● კობახიძემ და პაპუაშვილმა გააკრიტიკეს ევროპული ლიბერალური პარტიების გაერთიანება ALDE „ლელოს“ მხარდაჭერის გამო. კობახიძემ განაცხადა, რომ გაერთიანება „რადიკალიზმის, მათ შორის ტერორისტული აქტის მხარეს“ დგას. პაპუაშვილმა კი „ლელოს“ „თაღლითური პარტია“ უწოდა, „ტერორიზმსა“ და „ქსენოფობიაში“ დაადანაშაულა და ALDE-ს პარტიის პოზიციებისგან გამიჯვნისკენ მოუწოდა.
● პატიმრობაში მყოფი „დროას“ ლიდერი ელენე ხოშტარია „ვივამედიდან“ რუსთავის ქალთა ციხეში ბრუნდება. ხოშტარიას განცხადებით, მკურნალობის პირველი ეტაპი დასრულდა და შემდეგ ეტაპზე მკურნალობას ციხესა და კლინიკაში გააგრძელებს. მისი თქმით, „ვივამედში“ თვეში ერთხელ მივა მედიკამენტების მისაღებად და ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესამოწმებლად.

-
ორშაბათი, 28 სექტემბერი, სომხეთი . სოციალურ ქსელებში უკმაყოფილების ტალღა მოჰყვა იმას, რომ ყარაბაღის 44-დღიანი ომის წლისთავზე საზოგადოებრივმა ტელევიზიამ არაფერი გააშუქა.
● 27 სექტემბერს მეორე ყარაბაღის ომის, ე.წ. 44-დღიანი ომის დაწყებიდან ექვსი წელი შესრულდა. 2020 წლის 27 სექტემბერს აზერბაიჯანმა შეტევა დაიწყო ყოფილი არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის შეხების ხაზზე და სომხეთ-აზერბაიჯანის საზღვრის ცალკეულ მონაკვეთებზე. სომხეთში საომარი მდგომარეობა და საყოველთაო მობილიზაცია გამოცხადდა. საბრძოლო მოქმედებები 10 ნოემბერს სომხეთის, აზერბაიჯანისა და რუსეთის ლიდერების სამმხრივი განცხადების შემდეგ შეწყდა.
● სომხურ სოციალურ ქსელებში უკმაყოფილება გამოიწვია იმან, რომ საზოგადოებრივმა ტელევიზიამ 44-დღიანი ომის წლისთავთან დაკავშირებით სპეციალური მასალა არ გაუშვა.
● ომის წლისთავზე პრორუსული ოპოზიციური პარტიების – „ძლიერი სომხეთისა“ და „სომხეთის“ საპარლამენტო ფრაქციების წევრები, მოძრაობა „აიაკვეს“ წარმომადგენლები და ყოფილი არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის ყოფილი ხელმძღვანელები სამხედრო პანთეონ „ერაბლურს“ ეწვივნენ.
● ოპოზიციონერმა დეპუტატმა ანა გრიგორიანმა ნიკოლ ფაშინიანისგან მოითხოვა პასუხი, რატომ ვერ შეძლო მისმა ხელისუფლებამ 2020 წლის ომის თავიდან აცილება. გრიგორიანის მტკიცებით, მთავრობის მოქმედებებმა, პირიქით, ომის დაწყებას შეუწყო ხელი.
● ყოფილი არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის ყოფილმა სახელმწიფო მინისტრმა ნჟდე ისკანდარიანმა სომხეთში ყარაბაღელი სომხების ახალი საპროტესტო აქციები დააანონსა. მისი თქმით, მუნიციპალურმა ხელისუფლებამ აქციის განაცხადი არ დააკმაყოფილა, თუმცა პროტესტი მაინც იგეგმება. ისკანდარიანის განცხადებით, ყარაბაღელი სომხების სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა მძიმდება.
● სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა და გაეროს უმაღლესმა კომისარმა სომხეთის საზოგადოებაში ყარაბაღელი სომხების ინტეგრაციის პროგრამები განიხილეს.
● თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა აზერბაიჯანს *„მეგობარი და მოძმე ქვეყანა“* უწოდა და ყარაბაღისთვის ბრძოლებში დაღუპულ აზერბაიჯანელ სამხედროებს პატივი მიაგო. ერდოღანმა განაცხადა: *„ყარაბაღი აზერბაიჯანის მიწაა და ასეთად სამუდამოდ დარჩება“.*
● ერევანში ელექტროქვესადგურზე ძლიერი ხანძრის შედეგად ორი მაშველი კვამლით მოიწამლა, ერთი მათგანი საავადმყოფოში გადაიყვანეს. ელექტროენერგიის გარეშე დაახლოებით 5 ათასი აბონენტი დარჩა. ხანძრის მიზეზებს იკვლევენ. „სომხეთის ელექტროქსელების“ დროებითმა მმართველმა რომანოს პეტროსიანმა სამსახურებრივი გამოძიება დააანონსა.
● სომხეთში აშშ-ის საელჩო მოქალაქეებს აფრთხილებს, რომ ტურისტული ვიზით აშშ-ში ბავშვის გაჩენისა და მისთვის ამერიკის მოქალაქეობის მიღების მიზნით გამგზავრება დაუშვებელია. საელჩოს განცხადებით, ასეთ შემთხვევაში საკონსულოს შეუძლია ვიზის გაცემაზე უარი თქვას.
● ევროკავშირის ქვეყნების ელჩები სიუნიქის რეგიონს ეწვივნენ და „მდგრადი სიუნიქი – ევროპის გუნდის“ ინიციატივის შედეგებს გაეცნენ. პროგრამა ადგილობრივ ბიზნესს, სასმელი წყლის ინფრასტრუქტურას, სამუშაო ადგილების შექმნასა და ახალ საექსპორტო ბაზრებზე გასვლას უჭერს მხარს.
● სომხეთის იუსტიციის მინისტრი სრბუი გალიანი დანაშაულის პრევენციის საკითხებზე გაეროს მე-15 კონგრესის პირველ ვიცე-თავმჯდომარედ აირჩიეს.
●სომხური წარმოშობის „როსკოსმოსის“ კოსმონავტი არუთიუნ კივირიანი SpaceX Crew-14-ის ეკიპაჟში შევიდა. მისია საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურზე 2027 წლის გაზაფხულზე უნდა გაემგზავროს.