საქართველოს მოსახლეობა იზრდება, თუმცა ქვეყანა ბერდება: რა შეიცვალა ბოლო ათწლეულში
საქსტატის მონაცემები
საქართველოში მოსახლეობის საერთო რაოდენობა ბოლო ათი წლის განმავლობაში გაიზარდა, თუმცა ამ ზრდის უკან მნიშვნელოვანი დემოგრაფიული ცვლილებებია: მოსახლეობის მატებას ძირითადად მიგრაცია განაპირობებს, რადგან სულ უფრო მეტი ადამიანი ცხოვრობს ქალაქებში, ხოლო ქვეყნის მოსახლეობაში ხანდაზმულთა წილი იზრდება.
საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის (საქსტატის) განახლებული მონაცემებით, 2015-2025 წლებში ქვეყნის მოსახლეობა დაახლოებით 209 ათასი ადამიანით გაიზარდა და 3.93 მილიონს მიაღწია. თუმცა ეს ზრდა არ ნიშნავს, რომ საქართველოში ბუნებრივი გზით, ანუ დაბადებულთა და გარდაცვლილთა სხვაობის ხარჯზე მოსახლეობა მატულობს.
პირიქით, ბოლო წლებში ბუნებრივი მატება უარყოფითია: გარდაცვლილთა რაოდენობა დაბადებულთა რაოდენობას აჭარბებს. მოსახლეობის ზრდის მთავარი მიზეზი კი ქვეყანაში შემოსული ადამიანების რაოდენობის მატებაა.
საქსტატის მონაცემებით, განსაკუთრებით მკვეთრი ცვლილება 2022 წლიდან დაიწყო. მომდევნო სამ წელიწადში საქართველოს მოსახლეობა თითქმის 170 ათასი ადამიანით გაიზარდა. ამ პერიოდში მიგრაციის დადებითი სალდო განსაკუთრებით მაღალი იყო – ქვეყანაში შემოსული ადამიანების რაოდენობა წასულთა რაოდენობას მნიშვნელოვნად აჭარბებდა.
მიგრაციული პროცესების ცვლილება ყველაზე ნათლად 2022 წელს გამოჩნდა, როდესაც საქართველოში 200 ათასზე მეტი იმიგრანტი დაფიქსირდა. მომდევნო ორ წელიწადშიც მიგრაციის სალდო მაღალი დარჩა. მთლიანობაში, 2022-2024 წლებზე მოდის ბოლო ათწლეულის დადებითი მიგრაციული სალდოს უდიდესი ნაწილი.
ამავე დროს, საქართველოს ყველა რეგიონში მოსახლეობა არ გაზრდილა. ზრდა ძირითადად თბილისში, აჭარასა და ქვემო ქართლში დაფიქსირდა. დანარჩენ რეგიონებში მოსახლეობის რაოდენობა შემცირდა, მცხეთა-მთიანეთში კი თითქმის უცვლელი დარჩა. ეს მონაცემები აჩვენებს, რომ მოსახლეობის ზრდა ქვეყნის მასშტაბით თანაბრად არ ნაწილდება და მოსახლეობა სულ უფრო მეტად კონცენტრირდება რამდენიმე ურბანულ ცენტრში.
ქვეყანაში ქალაქების მნიშვნელობაც იზრდება
ბოლო ათწლეულში ქალაქებში მცხოვრებთა რაოდენობა გაიზარდა, სოფლებში კი შემცირდა. თუ 2015 წელს საქართველოს მოსახლეობის დაახლოებით 57 პროცენტი ქალაქებში ცხოვრობდა, 2025 წლისთვის ეს მაჩვენებელი 62 პროცენტამდე ავიდა. ამდენად, ქვეყნის მოსახლეობის საერთო ზრდა მთლიანად ქალაქებში მცხოვრებთა მატების ხარჯზე მოხდა, მაშინ როდესაც სოფლად მოსახლეობა იკლებდა.
ცვლილებები შეინიშნება მოსახლეობის ასაკობრივ სტრუქტურაშიც. საქართველო თანდათან ბერდება: 65 წლისა და უფროსი ასაკის ადამიანების რაოდენობა ბოლო ათწლეულში თითქმის 30 პროცენტით გაიზარდა. მათი წილი მთლიან მოსახლეობაში უკვე დაახლოებით 18 პროცენტს აღწევს.
ამასთან, გაიზარდა ბავშვების რაოდენობაც, თუმცა შრომისუნარიანი ასაკის, 15-დან 64 წლამდე მოსახლეობა შემცირდა. ეს ნიშნავს, რომ ქვეყნის მოსახლეობის საერთო ზრდის მიუხედავად, სამუშაო ასაკის ადამიანების წილი იკლებს, ხანდაზმულთა წილი კი მატულობს.
სქესობრივი შემადგენლობის მხრივ ქვეყანაში მნიშვნელოვანი ცვლილება არ მომხდარა: ქალები კვლავ მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ, თუმცა კაცებისა და ქალების რაოდენობას შორის სხვაობა მცირედ შემცირდა.
საქსტატის განმარტებით, წარმოდგენილი მონაცემები 2024 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის შედეგების გათვალისწინებით გადაიანგარიშა. ცვლილებების მიზანია, ბოლო ათწლეულის დემოგრაფიული მონაცემები აღწერის ახალ შედეგებთან შესაბამისობაში მოვიდეს და მოსახლეობის რაოდენობის შესახებ უფრო ზუსტი ისტორიული სურათი შეიქმნას.
განახლებული მონაცემები საქართველოს დემოგრაფიულ სურათში რამდენიმე მნიშვნელოვან ტენდენციას აჩვენებს: მოსახლეობა იზრდება, მაგრამ ამ ზრდას ძირითადად მიგრაცია განაპირობებს; მოსახლეობა ქალაქებში იყრის თავს, ხოლო ქვეყნის ასაკობრივი სტრუქტურა სულ უფრო მეტად ხანდაზმულთა სასარგებლოდ იცვლება.
საქსტატის ბოლო მონაცემებით, საქართველოს მოსახლეობა 2024 წლის აღწერის მიხედვით 3 მილიონ 930 ათასი ადამიანით განისაზღვრა, რაც 2014 წლის მაჩვენებელზე 5.8%-ით, ანუ 216 ათასით მეტია. მოსახლეობის 52% ქალია, 48% — კაცი.
