EU სომხეთში ახალ მისიას აგზავნის: ფოკუსი ჰიბრიდულ საფრთხეებზე, კიბერუსაფრთხოებასა და დეზინფორმაციასთან ბრძოლაზე
ევროკავშირის მისია ჰიბრიდული საფრთხეების წინააღმდეგ საბრძოლველად სომხეთში
ევროკავშირი სომხეთში საკონსულტაციო სამოქალაქო მისიას აგზავნის, რომელიც ქვეყნის ხელისუფლებას ჰიბრიდული საფრთხეების წინააღმდეგ ბრძოლაში დაეხმარება. ევროკავშირის საბჭომ მისიის შექმნის გადაწყვეტილება 13 ივლისს მიიღო, ხოლო მისი ორწლიანი მანდატი ამავე დღიდან ამოქმედდა.
ევროპული მისიის მთავარი მიმართულებები იქნება კიბერუსაფრთხოება, ინფორმაციის მანიპულაციის წინააღმდეგ ბრძოლა, უცხოური ინფორმაციის მანიპულირებისა და ჩარევის (FIMI) გამოვლენა და პრევენცია, ასევე უკანონო ფინანსური ნაკადების მონიტორინგის მხარდაჭერა.
მისია ძირითადად ევროკავშირის წევრი ქვეყნების წარმომადგენლებისგან დაკომპლექტდება, თუმცა მისი პერსონალის ზუსტი რაოდენობა ჯერჯერობით უცნობია.
“ევროკავშირის პარტნიორობის მისიის სომხეთში გაშვება სომხეთსა და ევროკავშირს შორის თანამშრომლობის ახალ და მნიშვნელოვან ეტაპს ხსნის“, — განაცხადა სომხეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ.
ევროკავშირის საგარეო საქმეთა და უსაფრთხოების პოლიტიკის უმაღლესმა წარმომადგენელმა კაია კალასმა განაცხადა, რომ ევროკავშირი სომხეთის დამოუკიდებლობისა და საკუთარი მომავლის განსაზღვრის უფლების მხარდამჭერია.
მისი თქმით, ბრიუსელმა უკვე გამოყო სომხეთისთვის ეკონომიკური და პოლიტიკური დახმარების პაკეტი, რომელიც მიზნად ისახავს ქვეყნის გაძლიერებას რუსეთის ზეწოლის ფონზე.
ევროკავშირის პარტნიორობის მისია სომხეთში (EUPM Armenia) წარმოადგენს ევროკავშირის საერთო უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის (CSDP) სამოქალაქო საკონსულტაციო ინსტრუმენტს.მისიის შექმნის გადაწყვეტილება 2026 წლის 21 აპრილს სომხეთის მთავრობის მოთხოვნის საფუძველზე იქნა მიღებული.
მას აღმასრულებელი უფლებამოსილება არ გააჩნია და სომხეთის სახელმწიფო გადაწყვეტილებების მიღების პროცესებში მონაწილეობას არ მიიღებს.
ეს ევროკავშირის მეორე მისიაა სომხეთში. პირველი, ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია, 2023 წლიდან მოქმედებს და აზერბაიჯანთან საზღვრის სომხეთის მონაკვეთზე პატრულირებს.
მისია მუდმივ რეჟიმში იმუშავებს სომხეთში
პოლიტოლოგ რობერტ გევონდიანის განცხადებით, ევროკავშირის ახალი მისია სომხეთში მუდმივ ოფისს შექმნის, სადაც ევროპელი ექსპერტები იქნებიან განლაგებული.
JAMnews-თან ინტერვიუში მან აღნიშნა, რომ მისიის წარმომადგენლები პირდაპირ კავშირში იქნებიან არა მხოლოდ სახელმწიფო სტრუქტურებთან, არამედ ადგილობრივ არასამთავრობო ორგანიზაციებთან და სამოქალაქო სექტორთანაც.
მისი თქმით, ევროკავშირის დახმარება სომხეთისთვის აქამდე ძირითადად წინასაარჩევნო პერიოდის მხარდაჭერაზე იყო ორიენტირებული, ახლა კი ბრიუსელი გრძელვადიან პროგრამებზე გადადის, რომლებიც არჩევნების შემდგომ პერიოდში წარმოშობილ რისკებს შეეხება.
ევროპელი ექსპერტები “სტრატეგიულ რჩევებს“ გასცემენ
ახალი მისიის ფარგლებში ევროკავშირის ექსპერტები სომხეთის სახელმწიფო ინსტიტუტებს “სტრატეგიულ რჩევებს, ტექნიკურ გამოცდილებასა და შესაძლებლობების გაძლიერების მხარდაჭერას“ მიაწვდიან.
მისიის მიზანია სომხეთის შესაძლებლობების გაძლიერება, რათა ქვეყანამ უკეთ შეძლოს ჰიბრიდული საფრთხეების პრევენცია, გამოვლენა და მათზე რეაგირება.
ევროპელი სპეციალისტები ასევე შექმნიან სპეციალურ საპროექტო გუნდს, რომელიც საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობით განახორციელებს მისიის ამოცანებს.
მისიას უხელმძღვანელებს კოსმინ ჯორჯ დინესკუ, რომელიც ამ თანამდებობაზე 2026 წლის 11 ივნისს დაინიშნა. მანამდე ის მოლდოვაში ევროკავშირის პარტნიორობის მისიის ხელმძღვანელი იყო.
ევროკავშირის განცხადებით, მისია იმუშავებს სომხეთის სუვერენიტეტის პატივისცემით და ქვეყნის შიდა საქმეებში ჩარევის გარეშე.
შეხვედრა სომხეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში
13 ივლისს სომხეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში გაიმართა მრგვალი მაგიდა, სადაც ახალი მისიის საქმიანობის დეტალები განიხილეს.
შეხვედრას ესწრებოდნენ სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე ვაჰან კოსტანიანი, ევროკავშირის სამოქალაქო ოპერაციების ხელმძღვანელი სტეფანო ტომატა, ევროკავშირის დელეგაციის ხელმძღვანელი სომხეთში ვასილის მარაგოსი, EUPM Armenia-ს ხელმძღვანელი კოსმინ დინესკუ, ასევე სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლები, აკადემიკოსები და ადგილობრივი ექსპერტები.
სომხეთის საგარეო უწყების განცხადებით, მისია მჭიდროდ ითანამშრომლებს სახელმწიფო ინსტიტუტებთან პოლიტიკური მექანიზმების გაძლიერების, სახელმწიფო უწყებების შესაძლებლობების განვითარების და უწყებათაშორისი კოორდინაციის გაუმჯობესების მიზნით.
“მთავარი გამოწვევა რუსეთიდან მომდინარე დეზინფორმაციაა“ – რობერტ გევონდიანი
პოლიტოლოგი რობერტ გევონდიანი მიიჩნევს, რომ ევროკავშირის ახალი მისიის საჭიროება განსაკუთრებით აქტუალურია არჩევნების შემდეგ პერიოდში.
“საპარლამენტო არჩევნები დასრულდა, მაგრამ სომხეთის პრობლემები, რომლებიც უცხოეთიდან გავრცელებულ დეზინფორმაციასთან არის დაკავშირებული, არ შემცირებულა. აშკარაა, რომ სომხეთს არჩევნების შემდგომ პერიოდში დამატებითი მხარდაჭერა სჭირდება ყველა შესაძლო რისკის დასაძლევად“, – განაცხადა მან.
გევონდიანის თქმით, ევროკავშირის წინასაარჩევნო მხარდაჭერის მასშტაბმა შესაძლოა დრო არ დატოვა გრძელვადიანი პროგრამების დასაწყებად.
“ახლა, როდესაც სიტუაცია გაუმჯობესდა, მათ გადაწყვიტეს უფრო ხანგრძლივ პროგრამებზე გადასვლა“, – აღნიშნა ექსპერტმა.
მისი შეფასებით, სომხეთის წინააღმდეგ კიბერშეტევებისა და დეზინფორმაციული კამპანიების ძირითადი წყარო რუსეთია, თუმცა გამოწვევები მხოლოდ ერთი მიმართულებიდან არ მოდის.
“პრობლემები გარკვეულწილად აზერბაიჯანიდანაც მოდის. თუმცა მთავარი საფრთხე მაინც რუსეთიდან მომდინარე დეზინფორმაცია და სხვა ჰიბრიდული ზეწოლის ინსტრუმენტებია“, – თქვა გევონდიანმა.
მან მაგალითად მოიყვანა ჰრაზდანში ახლახან გახსნილი საინფორმაციო ცენტრი, რომელიც, მისი თქმით, უკვე გახდა რუსული დეზინფორმაციული კამპანიების სამიზნე.
“მასზე პირდაპირი თავდასხმა არ ხორციელდება. ვრცელდება ინფორმაცია, თითქოს ეს ცენტრი ირანის შესახებ სადაზვერვო ინფორმაციას აგროვებს და შეერთებულ შტატებს გადასცემს. ეს აშკარა დეზინფორმაციული ნარატივია“, – განაცხადა პოლიტოლოგმა.
გევონდიანის შეფასებით, მსგავსი საინფორმაციო მანიპულაციების წინააღმდეგ ბრძოლა სომხეთისთვის რთული ამოცანაა და ევროკავშირის დახმარებას ამ სფეროში მნიშვნელოვანი როლი ექნება.
“ევროკავშირის ახალი მისიის მთავარი მიზანია სომხეთის შესაძლებლობებისა და მდგრადობის გაძლიერება დეზინფორმაციისა და კიბერსაფრთხეების წინააღმდეგ ბრძოლაში. ეს სამუშაო განხორციელდება თანამედროვე ტექნოლოგიებისა და საერთაშორისო გამოცდილების გამოყენებით“, – განაცხადა მან.
