საქართველოში ახალი სოციალ-დემოკრატიული პარტია დაფუძნდა
სოციალ-დემოკრატიული პარტია საქართველოში
მოძრაობამ „სოციალური დემოკრატიისთვის“ პოლიტიკური პარტიის სადამფუძნებლო ყრილობა გამართა. ყრილობაზე აირჩიეს 16-კაციანი მმართველი შემადგენლობა, რომელმაც მომდევნო ერთი წლის განმავლობაში პარტიის მართვა და საქმიანობა უნდა უზრუნველყოს. მონაწილეებმა ასევე დაამტკიცეს პარტიის წესდება და სარევიზიო კომისიის წევრები აირჩიეს.
ახალი პოლიტიკური ძალა სხვადასხვა სფეროს წარმომადგენლებს, სოციალური სამართლიანობის, შრომითი უფლებებისა და გარემოს დაცვისთვის მებრძოლ ადამიანებს, სტუდენტებსა და ემიგრანტებს აერთიანებს. პარტიის განცხადებით, მისი მთავარი მიზანი პოლიტიკურად და ეკონომიკურად სამართლიანი სახელმწიფოს მშენებლობაა.
დამფუძნებლები პარტიის შექმნას ქვეყანაში არსებულ პოლიტიკურ და სოციალურ კრიზისს უკავშირებენ. მათი შეფასებით, პოლიტიკური და ეკონომიკური უთანასწორობა, დემოკრატიული ინსტიტუტების ჩამოშლა და ევროკავშირისგან საქართველოს იზოლაცია ავტორიტარიზმის გაძლიერებას უწყობს ხელს.
რა მთავარი გზავნილები აქვს პარტიას
პარტიის განცხადებით, მისი საქმიანობის საფუძველი ძლიერი შიდა დემოკრატია და პოლიტიკის ახლებური ხედვა იქნება. ორგანიზაცია აცხადებს, რომ სურს პოლიტიკაზე გავლენა მოქალაქეებს დაუბრუნოს და პოლიტიკური დღის წესრიგის ცენტრში საზოგადოების რეალური პრობლემები მოაქციოს.
სოციალ-დემოკრატიული პარტიის პროგრამული ხედვა პოლიტიკური და ეკონომიკური სისტემის დემოკრატიულ გარდაქმნას, სამართლიანი მართლმსაჯულების, ადგილობრივი დემოკრატიისა და ღირსეული შრომის პირობების შექმნას ითვალისწინებს. პრიორიტეტებს შორისაა სამართლიანი ანაზღაურება, ხელმისაწვდომი ჯანდაცვა და განათლება, სოციალური დაცვა და გარემოს დაცვა.
სადამფუძნებლო ყრილობაზე სიტყვით გამოსვლისას მოძრაობის ერთ-ერთმა ლიდერმა სოფო ვერძეულმა პარტიის შექმნის მთავარ მიზეზებად მოქალაქეთა ღირსების, უფლებებისა და ქვეყნის სუვერენიტეტის დაცვა დაასახელა. მისი თქმით, ახალი პოლიტიკური გაერთიანება ადამიანების ჩაგვრას, გარიყვასა და მოქალაქეების პოლიტიკურ ინსტრუმენტებად გამოყენებას დაუპირისპირდება.
„ეს არის ჩვენი ღირსების დასაცავად გადადგმული ნაბიჯი, რადგან ღირსება ვერ არსებობს იქ, სადაც უსამართლობა ნორმაა და სადაც სოლიდარობის ადგილი არ არის. ჩვენ ვორგანიზდებით და ვამბობთ, რომ ადამიანების ჩაგვრას, გარიყვას, პოლიტიკურ ინსტრუმენტებად ქცევას ჩვენი თანხმობა არასდროს ექნება“, – განაცხადა ვერძეულმა.
მისი თქმით, პარტიის დაფუძნება ასევე პასუხია შიშზე დაფუძნებულ პოლიტიკაზე, რომლითაც, მისი შეფასებით, მოქალაქეების მართვას ცდილობენ.
ვერძეულმა აღნიშნა, რომ რუსული ოკუპაციის პირობებში მცხოვრებმა ქართულმა საზოგადოებამ მშვიდობის ფასი კარგად იცის, თუმცა მშვიდობა მხოლოდ ომის არარსებობას არ ნიშნავს და ის სოციალურ მშვიდობასაც გულისხმობს.
მისი შეფასებით, საქართველომ წარსულში შეძლო მჩაგვრელი მმართველობის უარყოფა, თუმცა ვერ მოახერხა იმ პოლიტიკური და ეკონომიკური სისტემის შეცვლა, რომელიც ქვეყანას ავტორიტარიზმის განმეორებად ციკლში აბრუნებს.
„ჩვენ გვჯერა, რომ ამ ქვეყანაში დემოკრატიას მომავალი ვერ ექნება სოციალური სამართლიანობის გარეშე და, პირიქით, სამართლიანობა ვერ იარსებებს დემოკრატიული პოლიტიკური სისტემის გარეშე“, – განაცხადა ვერძეულმა.
მან ახალი პარტიის დაფუძნებას ქვეყანაში გავრცელებული სასოწარკვეთისა და ნიჰილიზმის დაძლევის შესაძლებლობა უწოდა და აღნიშნა, რომ გაერთიანების მიზანია პოლიტიკიდან გარიყული და ხმაწართმეული მოქალაქეების საზოგადოებრივ ცხოვრებაში დაბრუნება.
„დღეს ჩვენ ვაცხადებთ სოციალ-დემოკრატიული პარტიის დაფუძნებას, რომელიც იბრძოლებს თავისუფლებისთვის, თანასწორობისთვის, სოლიდარობისთვის და გვჯერა, რომ საერთო ძალისხმევით მოვიპოვებთ იმას, რაც ჩვენ ხალხს გვეკუთვნის“, – თქვა მან.
ყრილობაზე გოტა ჭანტურიამ განაცხადა, რომ ახალი პოლიტიკური ძალა ქვეყნის მოსახლეობის 99 პროცენტის ინტერესების წარმოჩენას ისახავს მიზნად. მისი თქმით, პარტია სხვადასხვა პროფესიისა და სოციალური მდგომარეობის ადამიანების გაერთიანებას ცდილობს – ჟურნალისტებიდან და მაღაროელებიდან დაწყებული, სტუდენტებითა და ლექტორებით დამთავრებული.
ჭანტურიას შეფასებით, საზოგადოებას მუდმივად უქმნიან წარმოდგენას, თითქოს ქვეყნის მთავარი საფრთხე სხვადასხვა უმცირესობაა, რომელთა შეზღუდვა ან გარიყვა აუცილებელია. სინამდვილეში კი, მისი თქმით, ქვეყნისთვის საფრთხეს პოლიტიკური კლასი, ფინანსური კორპორაციები და ბიზნესელიტები წარმოადგენენ, რომლებიც, როგორც მან აღნიშნა, ათწლეულებია ქვეყნის რესურსებსა და მომავალს აზიანებენ.
პარტიის წარმომადგენელმა თანამშრომლობა შესთავაზა მასწავლებლებს, სტუდენტებს, კულტურის სფეროს მუშაკებსა და სხვადასხვა პროფესიის მშრომელებს, მათ შორის მეტროს მემანქანეებს, კურიერებს, ტაქსის მძღოლებს, ექიმებსა და ძიძებს.
მან ასევე ცალკე გამოყო გარემოსა და ცხოველების დამცველები და იმ ადგილობრივი ჯგუფების ბრძოლა, რომლებიც ბალდის, სურების, სულორის, საირმის, რიონის ხეობის, ონისა და შქმერის დასაცავად იბრძვიან.
ჭანტურიას თქმით, პარტიის მიზანია, სხვადასხვა სოციალური და გარემოსდაცვითი ბრძოლა საერთო პოლიტიკურ დღის წესრიგში გააერთიანოს.
„ჩვენი მიზანია, ეს ბრძოლები ერთმანეთს დავუკავშიროთ, რადგან მასწავლებლის, მაღაროელის, სტუდენტის, მშრომელისა თუ ბუნებისა და ცხოველების დამცველის მოთხოვნები ერთმანეთისგან განუყოფელია: ეს არის მოთხოვნა, ვიცხოვროთ ქვეყანაში, სადაც სამართალი არსებობს ადამიანისთვისაც, ცხოველისთვისაც და მთლიანად ცოცხალი გარემოსთვის“, – განაცხადა მან.
მისივე თქმით, ამ ჯგუფების გაერთიანებამ შეიძლება შექმნას ძალა, რომელსაც არა მხოლოდ წინააღმდეგობის გაწევა, არამედ ქვეყნის გარდაქმნაც შეეძლება.
ვინ არიან ახალი პარტიის უკან მდგარი ადამიანები
„სოციალური დემოკრატიისთვის“ ახალი პოლიტიკური პროექტის ისტორია 2025 წლის 17 თებერვლიდან იწყება, როდესაც თბილისში, მწერალ ეგნატე ნინოშვილის დაბადების დღეს, მის ძეგლთან, სხვადასხვა პროფესიისა და გამოცდილების მქონე ადამიანებმა ახალი მემარცხენე პოლიტიკური მოძრაობის შექმნა გამოაცხადეს.
დამფუძნებლების განცხადებით, მოძრაობის ჩამოყალიბება წინასაარჩევნო და შემდგომ პერიოდში მემარცხენე ჯგუფებს შორის გაძლიერებული თანამშრომლობის შედეგი იყო. თავდაპირველად გაერთიანება 100-ზე მეტ ადამიანს აერთიანებდა. 2026 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებული ინფორმაციის თანახმად, მისი წევრების რაოდენობა უკვე 200-ს აღემატებოდა.
მოძრაობის დამფუძნებლებს შორის იყვნენ კონსტიტუციონალისტი ვახუშტი მენაბდე, პოლიტოლოგი და მემარცხენე აქტივისტი ლევან ლორთქიფანიძე, თათია დვალი, ელენე ფასური და სხვები. მის წევრებს შორის ასევე სახელდებოდნენ სოფო ვერძეული, გოტა ჭანტურია, გიგა ბექაური, ნიკოლოზ წიქარიძე, მაია ბარქაია და ია ერაძე.
პარტიის ბირთვი სხვადასხვა პროფესიული და საზოგადოებრივი საქმიანობის მქონე ადამიანებისგან შედგება, რომელთა ნაწილი წლების განმავლობაში ადამიანის უფლებების, შრომითი უფლებების, სოციალური სამართლიანობისა და გარემოს დაცვის საკითხებზე მუშაობდა.
ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი დამფუძნებელია ვახუშტი მენაბდე – პოლიტიკური სამართლის სპეციალისტი და ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის ასოცირებული პროფესორი. ის წლების განმავლობაში მუშაობდა ადამიანის უფლებებისა და დემოკრატიული ინსტიტუტების საკითხებზე, მათ შორის საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციაში, სახალხო დამცველის აპარატსა და ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრში (EMC). მენაბდე ასევე მონაწილეობდა საკონსტიტუციო რეფორმის პროცესში და წლების განმავლობაში წარმოადგენდა მოქალაქეების ინტერესებს საკონსტიტუციო სასამართლოში.
მოძრაობის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ფიგურაა ლევან ლორთქიფანიძე – პოლიტოლოგი, პოლიტიკური პარტიების მკვლევარი და მემარცხენე აქტივისტი. ის 2010-იან წლებში საქართველოში რამდენიმე სოციალისტური და მწვანეთა ახალგაზრდული მოძრაობის დაფუძნებასა და საქმიანობაში მონაწილეობდა. მისი აკადემიური და საზოგადოებრივი საქმიანობა დაკავშირებულია მემარცხენე პოლიტიკური იდეების, სოციალისტური მემკვიდრეობისა და მწვანე პოლიტიკის კვლევასთან. ლორთქიფანიძე ასევე მუშაობდა „კავკასიურ სახლში“ და მონაწილეობდა ქართული მემარცხენე პოლიტიკური ლიტერატურის გამოცემაში.
სოფო ვერძეული, რომელიც ახალი პარტიის დაფუძნების ყრილობაზე ერთ-ერთი მთავარი გამომსვლელი იყო, სამართლის პოლიტიკის მიმართულებით მუშაობს. ის ვახუშტი მენაბდესთან ერთად ონლაინგამოცემა „კომენტარის“ თანადამფუძნებელი და სამართლის პოლიტიკის მიმართულების რედაქტორია. მისი საქმიანობა დაკავშირებულია სამართლებრივი და პოლიტიკური საკითხების ანალიზთან.
გოტა ჭანტურია, რომელიც ყრილობაზე ახალი პოლიტიკური გაერთიანების სოციალური ბაზის შესახებ საუბრობდა, საზოგადოებისთვის ცნობილია როგორც აქტივისტი. მისი საჯარო განცხადებები და საქმიანობა დაკავშირებულია სამოქალაქო წინააღმდეგობასთან და ხელისუფლების პოლიტიკის კრიტიკასთან.
მოძრაობის ჩამოყალიბებისას მისი წევრების ნაწილი პროფკავშირულ გაერთიანებებს წარმოადგენდა, ნაწილი კი საზოგადოებრივი მაუწყებლის სარედაქციო დამოუკიდებლობისა და მისი საზოგადოებისთვის დაბრუნების მოთხოვნით გამართულ საპროტესტო აქციებში მონაწილეობდა. მოძრაობის დამფუძნებლები ასევე აცხადებდნენ, რომ მათ შორის იყვნენ ადამიანები, რომლებიც წლების განმავლობაში იბრძოდნენ შრომის უსაფრთხოების, ღირსეული სამუშაო პირობების, ხელმისაწვდომი ჯანდაცვისა და განათლებისა და ბუნებრივი რესურსების დაცვისთვის.
მოძრაობის პოლიტიკური იდენტობის გასაგებად მნიშვნელოვანია მისი დაარსების დრო და კონტექსტიც. 2025 წლის თებერვალში, როდესაც გაერთიანება დაფუძნდა, საქართველოში საპროტესტო ტალღა მიმდინარეობდა. დამფუძნებლები აცხადებდნენ, რომ მათი მიზანი ამ პროტესტისთვის სოციალური და ეკონომიკური შინაარსის დამატება იყო და არა მხოლოდ პოლიტიკური ხელისუფლების ცვლილების მოთხოვნა.
მათი კრიტიკა მხოლოდ მოქმედი ხელისუფლებით არ შემოიფარგლებოდა. 2025 წლის დამფუძნებელ განცხადებაში მოძრაობა აკრიტიკებდა როგორც „ქართული ოცნების“, ისე წინა ხელისუფლების პოლიტიკას და ამტკიცებდა, რომ ორივე მმართველობის პირობებში პოლიტიკური და ეკონომიკური ძალაუფლება ვიწრო ჯგუფების ხელში იყრიდა თავს, რაც საბოლოოდ ავტორიტარიზმს აძლიერებდა.
2026 წლის 12 ნოემბერს გამოცემა „მაუწყებელმა“ მოძრაობის 48-გვერდიანი პროგრამული დოკუმენტი გამოაქვეყნა. მასში წარმოდგენილია პროგრესული დაბეგვრის, მინიმალური ხელფასის, სოლიდარული გაფიცვის უფლების, ეკონომიკის დემოკრატიზაციისა და სოციალური დაცვის გაფართოების წინადადებები. დოკუმენტი ასევე ეყრდნობა პირველი რესპუბლიკის სოციალ-დემოკრატიულ მემკვიდრეობას.
რა პოზიცია აქვს პარტიას სხვა ოპოზიციური პარტიების აკრძალვასთან დაკავშირებით
ამავე პერიოდში მმართველი პარტია „ქართული ოცნების“ 88 დეპუტატი საკონსტიტუციო სასამართლოსგან ხუთი ოპოზიციური პარტიის აკრძალვას ითხოვს: „ერთიანობა – ნაციონალური მოძრაობა“, „კოალიცია ცვლილებისთვის“, „ძლიერი საქართველო – ლელო“, „გახარია საქართველოსთვის“ და „ფედერალისტები“.
მოსარჩელეები ამტკიცებენ, რომ პარტიებმა კონსტიტუციის 23-ე მუხლი დაარღვიეს, რომელიც კრძალავს პარტიას, თუ მისი მიზანია კონსტიტუციური წყობილების დამხობა ან ძალადობით შეცვლა. მტკიცებულებად ისინი 2004-2012 წლებში ადამიანის უფლებების დარღვევას, „ოცნების“ ხელისუფლების ლეგიტიმურობის არაღიარებას და, მათი თქმით, ხელისუფლების დამხობის მცდელობებს ასახელებენ. სარჩელი ძირითადად პარლამენტის დროებითი საგამოძიებო კომისიის დასკვნებს ეყრდნობა. მოპასუხეები ბრალდებებს უარყოფენ.
ბათუმში საქმის განხილვა 21 ოქტომბერს დაიწყო. მას შემდეგ მოპასუხეებმა დაახლოებით 14 შუამდგომლობა დააყენეს, რომელთაგან მხოლოდ ერთი დაკმაყოფილდა, ისიც ნაწილობრივ. გადაწყვეტილების მისაღებად სასამართლოს 2027 წლის 24 ივნისამდე აქვს ვადა. სარჩელის დასაკმაყოფილებლად შვიდი მოსამართლიდან ოთხის ხმაა საჭირო.
ახლად დაფუძნებული სოციალ-დემოკრატიული პარტიის პოზიცია ამ საკითხთან მიმართებით საკმაოდ მკაფიოა: ვახუშტი მენაბდე და ლევან ლორთქიფანიძე ხელისუფლების მიერ ინიცირებულ ოპოზიციური პარტიების აკრძალვას ეწინააღმდეგებიან. თანაც, ამ საკითხზე ორივეს საჯარო განცხადება აქვს გაკეთებული.
20 ოქტომბერს მენაბდემ „პალიტრანიუსის“ გადაცემაში „პოლიტიკური სივრცე“ განაცხადა, რომ პოლიტიკური პარტიის გაუქმება დემოკრატიაში ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე გადაწყვეტილებაა.
მისი განმარტებით, პარტიის უკან კონკრეტული ამომრჩეველი დგას და მისი აკრძალვით მოქალაქეთა ნაწილს პოლიტიკურ პროცესში მონაწილეობის შესაძლებლობას ართმევენ. მენაბდის თქმით, პარტიის აკრძალვისთვის აუცილებელია მტკიცებულებები, რომ ის რეალურ და მიმდინარე საფრთხეს უქმნის დემოკრატიასა და სამართლებრივ სახელმწიფოს.
მან ასევე აღნიშნა, რომ „ნაციონალური მოძრაობის“ ხელისუფლებაში ყოფნისას ადამიანის უფლებების სისტემური დარღვევები დღეს ამ პარტიის აკრძალვის საფუძველი ვერ გახდება.
16 ოქტომბერს ლორთქიფანიძემ განაცხადა, რომ პარტიების აკრძალვის პროცესი საზოგადოებაში პოლიტიკური დაძაბულობისა და დაპირისპირების გაძლიერებას ემსახურება.
მისი შეფასებით, ასეთი ვითარება ოლიგარქიული ძალაუფლებისთვის მანიპულირების ხელსაყრელ პირობებს ქმნის.
