ევრაზიის რეგიონში თავისუფლების ინდექსის ყველაზე დიდი ვარდნა საქართველოში დაფიქსირდა - Freedom House
Freedom House-ს ანგარიში
19 მარტს, Freedom House-მა 2025 წლის ანგარიში გამოაქვეყნა, რომლის მიხედვით საქართველოში თავისუფლების ინდექსი ბოლო ერთ წლის განმავლობაში 4 ქულით შემცირდა. ორგანიზაციის განმარტებით, ევრაზიის რეგიონში თავისუფლების ინდექსის ყველაზე დიდი ვარდნა საქართველოში დაფიქსირდა.
აღსანიშნავია, რომ “Freedom in the World 2026“ ანგარიშის მიხედვით, სომხეთმა პირველად ისტორიაში გადაასწრო საქართველოს თავისუფლების საერთო ქულებით.
ანგარიშის თანახმად, ამ ცვლილების ფონზე ქვეყანა რეიტინგში 51-ე ადგილზე აღმოჩნდა და კვლავ “ნაწილობრივ თავისუფალი“ სახელმწიფოს სტატუსს ინარჩუნებს. ეს კატეგორია კი მიუთითებს დემოკრატიული ინსტიტუტების სისუსტესა და სისტემურ გამოწვევებზე.
როგორც ორგანიზაცია აღნიშნავს, მსოფლიოს მოსახლეობის მხოლოდ 21% ცხოვრობს ქვეყნებში, რომლებიც კვალიფიცირდება როგორც “თავისუფალი“. კვლევის ერთ-ერთი ავტორის, კეთრინ გროთის სიტყვებით, უკანასკნელი 20 წლის განმავლობაში მეტი სახელმწიფო გადავიდა “თავისუფალი“ კატეგორიიდან “არათავისუფალში“.
Freedom House განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს 2024 წლის ბოლოს დაწყებულ და 2025 წელს გაგრძელებულ მასშტაბურ საპროტესტო ტალღაზე. ანგარიშში აღწერილია, რომ დემონსტრანტები სამართალდამცავების მხრიდან არაპროპორციულ ძალას და არასათანადო მოპყრობას აწყდებოდნენ.
პარალელურად, მმართველი პარტიის ოპონენტები, მათ შორის პოლიტიკური აქტივისტები და სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლები, ფიზიკური ძალადობის, შევიწროებისა და ახალი სამართლებრივი შეზღუდვების პირობებში მოქმედებდნენ – ზომები, რომლებიც, ორგანიზაციის შეფასებით, მიზნად ისახავდა ოპოზიციური აქტივობის შეკავებას.
ანგარიში უკან ბრუნდება 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებთანაც, როგორც იმ პროცესის ერთ-ერთ საწყის წერტილზე, რომელმაც არჩევნების სამართლიანობის მიმართ ნდობა შეარყია. დოკუმენტის მიხედვით, მეორე ტურის წინ, ბიძინა ივანიშვილთან დაკავშირებული ფონდი 600 ათასზე მეტ ამომრჩეველს ვალების ჩამოწერა დაჰპირდა, ეს ნაბიჯი კი კრიტიკოსებმა ამომრჩევლის შესაძლო მოსყიდვად შეაფასეს.
ანგარიშის თანახმად, 2018 წლის შემდეგ საარჩევნო პროცესებთან დაკავშირებული პრობლემები მხოლოდ გაღრმავდა: სახელმწიფო რესურსების გამოყენება პარტიული მიზნებისთვის, ზეწოლა საარჩევნო უბნებზე, ძალადობის ფაქტები და კენჭისყრის ფარულობის დარღვევის რისკები.
დოკუმენტი ასევე აღწერს მზარდ ზეწოლას განათლების სფეროზე. ხელისუფლებისადმი კრიტიკულად განწყობილი აკადემიური პერსონალის გათავისუფლება ანგარიშში წარმოდგენილია როგორც უფრო ფართო ტენდენციის ნაწილი და მცდელობა, გააძლიეროს პოლიტიკური კონტროლი უნივერსიტეტებსა და საგანმანათლებლო ინსტიტუტებზე.
ამავე კონტექსტში ნახსენებია საპარლამენტო კომისიის შექმნა, რომლის ფარგლებშიც ოპოზიციონერი პოლიტიკოსების საქმიანობა გამოიძიეს. ანგარიშის თანახმად, მათგან ნაწილმა, ვინც კომისიასთან თანამშრომლობაზე უარი განაცხადა, სამართლებრივი დევნა განიცადა, მათ შორის დაკავებები და დაპატიმრებაც.
Freedom House-ის შეფასება საქართველოს დემოკრატიული ტრაექტორიის მიმართ მზარდ შეშფოთებას ასახავს. ანგარიშში აღწერილი ტენდენციები მიუთითებს არა მხოლოდ ცალკეულ დარღვევებზე, არამედ ინსტიტუციური ბალანსის სისტემურ ცვლილებაზე.
