"გამოწვეული ზიანი ვეღარ აღდგება“ — საკონსტიტუციოს მოსამართლემ ე.წ. ტროტუარის საქმეებზე განსხვავებული მოსაზრება წარადგინა
ტროტუარის საქმეები
გამოქვეყნდა საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლის, გიორგი კვერენჩხილაძის განსხვავებული მოსაზრება, რომელიც ტროტუარზე პროტესტის გამოხატვის გამო მოქალაქეების დასჯას ეხება.
კვერენჩხილაძე მიიჩნევს, რომ მშვიდობიანი პროტესტისა და შეკრების გამო ადამიანისთვის ადმინისტრაციული პატიმრობის შეფარდებამ შესაძლოა ისეთი ზიანი გამოიწვიოს, რომლის გამოსწორებაც მოგვიანებით შეუძლებელი იქნება.
თბილისის საქალაქო სასამართლომ ე.წ. „ტროტუარის საქმეების“ განხილვა 2025 წლის დეკემბერში დაიწყო. 2026 წლის იანვრიდან კი ათობით დემონსტრანტს პარლამენტის წინ, ტროტუარზე პროტესტის გამოხატვის გამო ადმინისტრაციული პატიმრობა შეუფარდა.
ტროტუარზე პროტესტის აკრძალვა რამდენიმე მოქალაქემ საკონსტიტუციო სასამართლოში გაასაჩივრა და სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებამდე სადავო ნორმების მოქმედების შეჩერებაც მოითხოვა. საკონსტიტუციო სასამართლომ საქმეების განხილვა დაიწყო, თუმცა ნორმების შეჩერებაზე უარი თქვა. მოსამართლე გიორგი კვერენჩხილაძე კი მიიჩნევს, რომ სადავო ნორმების მოქმედება უნდა შეჩერდეს.
თუმცა, იურისტ გიორგი ბურჯანაძის განცხადებით, კვერენჩხილაძე ამ საკითხზე საკონსტიტუციო სასამართლოს პირველი კოლეგიის უმცირესობაში აღმოჩნდა.
გიორგი კვერენჩხილაძის განსხვავებული მოსაზრება
„თუ პირს ადმინისტრაციული პატიმრობის ან თავისუფლების აღკვეთის საფრთხე განგრძობითად აიძულებს, უარი თქვას კონკრეტულ შეკრებაში მონაწილეობაზე ან საკუთარი პოზიციის საჯაროდ გამოხატვაზე, აღნიშნული შესაძლებლობა შემდგომ ვეღარ აღდგება“, — წერს მოსამართლე.
მისი თქმით, სწორედ ამიტომ, ასეთ შეზღუდვას შეიძლება „გამოუსწორებელი ზიანი“ მოჰყვეს.
გიორგი კვერენჩხილაძის განსხვავებულ მოსაზრებაში ასევე გვხვდება ის არგუმენტები, რომლებსაც ტროტუარზე პროტესტის საქმეების განხილვისას ადვოკატები თბილისის საქალაქო სასამართლოში აყენებდნენ, თუმცა მოსამართლეები მათ არ ითვალისწინებდნენ.
ერთ-ერთი ასეთი არგუმენტი ყოველდღიურ ცხოვრებაში ადამიანების გადაადგილების დროებით შეფერხებას ეხება.
კვერენჩხილაძე აღნიშნავს, რომ ტროტუარზე ადამიანების გადაადგილება სხვადასხვა მიზეზით შეიძლება შეფერხდეს, მათ შორის, სატრანსპორტო საშუალებების პარკირების წესების დარღვევის, კომერციული ან სამშენებლო საქმიანობისა და სხვა გარემოებების გამო. მიუხედავად ამისა, სახელმწიფოს ასეთ შემთხვევებში თავისუფლების აღკვევა არასდროს მიუჩნევია გადაადგილების თავისუფლების დასაცავად აუცილებელ საშუალებად.
„ქვეითად გადაადგილების თავისუფლების დროებითი შეზღუდვა არ წარმოადგენს ისეთ ინტერესს, რომლის დაცვისათვისაც, დემოკრატიული სახელმწიფოს სამართლებრივ სისტემაში, ჩვეულებრივ, თავისუფლების აღკვეთა გამოიყენება“, – წერს მოსამართლე.
კვერენჩხილაძე ასევე ყურადღებას ამახვილებს სანქციის სიმკაცრეზე. მისი თქმით, მკაცრი სასჯელი მხოლოდ კონკრეტული ქმედების მიმართ სახელმწიფოს დამოკიდებულებას არ აჩვენებს, რადგან მას შეუძლია ადამიანებს პროტესტში მონაწილეობა საერთოდ გადააფიქრებინოს.
„სადავო ნორმებით გათვალისწინებული სანქციის სიმკაცრე არა მხოლოდ ქმედების გასაკიცხაობის ხარისხზე მიუთითებს, არამედ იმ „მსუსხავი ეფექტის“ ინტენსივობაზეც, რომელიც მას გამოხატვისა და შეკრების თავისუფლებების განხორციელებაზე შეიძლება ჰქონდეს“, – წერს კვერენჩხილაძე.
კონტექსტი
საქართველოში უწყვეტი დემონსტრაციები 2024 წლის 28 ნოემბრის შემდეგ იმართება. ათასობით ადამიანი ქუჩაში გამოიყვანა “ქართული ოცნების“ მთავრობის პრემიერ-მინისტრის, ირაკლი კობახიძის განცხადებამ – მან თქვა, რომ ხელისუფლება მომდევნო ოთხი წლის განმავლობაში აღარ დააყენებდა ქვეყნის ევროპასთან ინტეგრაციისთვის საჭირო მოლაპარაკებების საკითხს.
მას შემდეგ “ქართულმა ოცნებამ“ გამოხატვის თავისუფლება ახალი კანონებით არაერთხელ შეზღუდა. მათ შორის აკრძალა აქციაზე პირბადით მისვლა, პიროტექნიკის გამოყენება, შემოიღო სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა გზის ხელმეორედ გადაკეტვისთვის.
აბსურდული კანონების კულმინაცია იყოს ცვლილებები კანონმდებლობაში, რომლითაც “ქართულმა ოცნებამ” ტროტუარზე შეკრებაც აკრძალა. საკანონმდებლო ცვლილებებით, ტროტუარზე შეკრების ან მანიფესტაციის გამართვამდე 5 დღით ადრე სავალდებულო ხდება შსს-ს გაფრთხილება. თუ შსს გადაწყვეტს, უფლებამოსილება ექნება, რომ აქციის მონაწილეებს ალტერნატიული დრო და ადგილი შესთავაზოს.
ამასთან, კანონპროექტით გათვალისწინებული ნორმების დარღვევის შემთხვევაში, პირველივე ჯერზე ადმინისტრაციული პატიმრობაა გათვალისწინებული, გარდა გამონაკლისი შემთხვევებისა.
