სომხეთი თურქეთსა და აზერბაიჯანთან საზღვრებზე რკინიგზას დამოუკიდებლად აღადგენს, თუმცა, რკინიგზა რუსეთის მართვაშია

სომხეთი სამხრეთ კავკასიის რკინიგზის სუბსიდიას ზრდის

სომხეთმა დამოუკიდებლად დაიწყო თურქეთთან და აზერბაიჯანთან საზღვარზე რკინიგზის მონაკვეთების აღდგენა, რუსეთის მონაწილეობის მოლოდინის გარეშე, რომელიც ამჟამად სომხეთის რკინიგზას 2008 წელს მინიჭებული 30-წლიანი კონცესიის ფარგლებში აკონტროლებს. ამის შესახებ პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა განაცხადა.

ერევანმა ადრე არაერთხელ მიმართა რუსეთს ამ მონაკვეთების – გიუმრი-ახურიკისა და იერასხის – აღდგენის თხოვნით.

ეს მნიშვნელოვანი საკითხია სომხეთისთვის, რადგან რკინიგზის აღდგენა ქვეყანას საშუალებას მისცემს, მიაღწიოს სრულ განბლოკვას.

რუსეთმა არა მხოლოდ არ შეასრულა მოთხოვნა, არამედ ამის გაკეთების სირვილიც არ გამოუთქვამს.

ამავდროულად, მოსკოვი აცხადებს, რომ არ აპირებს რკინიგზის კონცესიაზე უარის თქმას, რაც ერევანმა ალტერნატიულ გადაწყვეტად შესთავაზა.

სომხეთის ხელისუფლებას სურს კონცესია სხვა ქვეყანას გადასცეს, რომელიც სომხეთისა და რუსეთის მიმართ მეგობრული იქნება. კერძოდ, განიხილეს ყაზახეთი, არაბთა გაერთიანებული საამიროები და კატარი.

ქვეყნის ანალიტიკოსები მიიჩნევენ, რომ არსებული ვითარების გათვალისწინებით, მოსკოვთან ურთიერთობების დაძაბვა არ არის მიზანშეწონილი (კომენტარები ქვემოთ).

შედეგად, სომხეთის ხელისუფლებამ უარი თქვა რუსეთისთვის სარკინიგზო კონცესიის ჩამორთმევის საკითხის დაუყოვნებლივ განხილვაზე. ამის ნაცვლად კომპანია „სამხრეთ კავკასიის რკინიგზის“ დაფინანსება 65 მილიონ 222 ათასი დრამით (დაახლოებით 178 ათასი დოლარით) გაზარდა.

2008 წლიდან სომხეთის რკინიგზის მართვა გადაცემულია კომპანია „სამხრეთ კავკასიის რკინიგზისთვის“, რომელიც მთლიანად „რუსეთის რკინიგზის“ საკუთრებაშია. საკონცესიო ხელშეკრულების ვადა 30 წელს შეადგენს.

თუმცა, კონცესიის ამოქმედებიდან მოყოლებული სომხეთის რკინიგზის ტვირთბრუნვა ორჯერ შემცირდა, რიგი მარშრუტები დაიხურა, ხოლო დაპირებული საინვესტიციო ვალდებულებების მნიშვნელოვანი ნაწილი დღემდე არ შესრულებულა.

2008 წლის საკონცესიო შეთანხმება, რომელიც სომხეთსა და „რუსეთის რკინიგზას“ შორის გაფორმდა, ითვალისწინებს, რომ სახელმწიფომ ყოველწლიურად ნაწილობრივ დააფინანსოს იმ სამგზავრო მარშრუტების ზარალი, რომელთა ფუნქციონირებაც შეთანხმებითაა განსაზღვრული.

სომხეთის რკინიგზის დილემა: რუსეთთან ერთად თუ მის გარეშე? მოსაზრება

თუ რუსეთი რკინიგზის დაკარგულ მონაკვეთებს ვერ დაასრულებს, სომხეთის ხელისუფლება მზადაა, ეს პროცესი თავის თავზე აიღოს

კომენტარი

რეგიონულ საკითხებში ექსპერტის, არმენ პეტროსიანის შეფასებით, ამ ეტაპზე არც საკონცესიო შეთანხმების შეწყვეტაა აუცილებელი და არც რუსეთთან ურთიერთობების გამწვავება.

მისი აზრით, უფრო სწორი იქნება, თუ სომხეთი სარკინიგზო ინფრასტრუქტურის აღდგენას საკუთარი ძალებით დაიწყებს. ხოლო კონცესიის საკითხის გადაწყვეტას მოგვიანებით გადადებს.

„ეს ისეთი დიდი ხარჯი არ არის, რომ სომხეთის მთავრობამ ვერ შეძლოს რკინიგზის აღდგენა როგორც აზერბაიჯანის, ისე თურქეთის მიმართულებით. შემდეგ შესაძლოა შეიქმნას ვითარება, როდესაც რუსულმა მხარემ ამ დანახარჯების გარკვეული ფორმით კომპენსირება მოახდინოს. საჭიროა ნაბიჯების ეტაპობრივად დაგეგმვა,“ – მიიჩნევს პეტროსიანი.

ექსპერტის თქმით, რკინიგზის იმ მონაკვეთების აღდგენის ცალკე პროცესად წარმართვა, რომლებიც ამჟამად რუსული კომპანიის მართვაშია, სომხეთს საშუალებას მისცემს, თავიდან აიცილოს სიტუაცია, როდესაც ქვეყნის სატრანსპორტო ბლოკადის მოხსნა მთლიანად რუსეთის პოლიტიკასა და ნებაზე იქნება დამოკიდებული.

პეტროსიანი მიიჩნევს, რომ რუსული მხარე სარკინიგზო ინფრასტრუქტურის ზოგიერთი მონაკვეთის აღდგენას განზრახ შეაფერხებს და პროცესს დროში გაწელავს.

პეტროსიანი აღნიშნავს, რომ სომხეთის მიერ აზერბაიჯანთან და თურქეთთან სარკინიგზო კავშირის აღდგენა მნიშვნელოვანია ასევე სომხურ-ამერიკული სატრანზიტო პროექტისთვის – „ტრამპის მარშრუტი“ (TRIPP).

მისი თქმით, ეს სატრანზიტო დერეფანი, პირველ რიგში, აზერბაიჯანისა და მისი ექსკლავის, ნახიჩევანის ერთმანეთთან დასაკავშირებლადაა განკუთვნილი. თუმცა, პეტროსიანი მიიჩნევს, რომ პროექტი გაცილებით ეფექტური და ფუნქციური გახდება, თუ სომხეთის სატრანსპორტო კომუნიკაციები სრულად გაიხსნება და ქვეყანა მთლიანად გამოვა რეგიონული ბლოკადიდან.

პეტროსიანი მიიჩნევს, რომ სომხეთმა აქტიურად უნდა იმოქმედოს და სატრანზიტო პროექტის ბედი რუსეთის გადაწყვეტილებებს არ უნდა დაუკავშიროს. მით უმეტეს, რომ აღნიშნული ინიციატივა ევროკავშირის ინტერესსაც იწვევს.

„რკინიგზის რეკონსტრუქცია ახლავე უნდა დაიწყოს. დარწმუნებული ვარ, რომ რუსეთს ამჟამად არც სომხეთის რკინიგზის შეკეთებისა და არც ახალი მონაკვეთების მშენებლობისთვის საჭირო რესურსები არ გააჩნია. ის ამ მიმართულებით არანაირ რესურსს არ ჩადებს. ეს საქმე თავად სომხეთმა უნდა გააკეთოს, დამოუკიდებლად ან იმ პარტნიორებთან ერთად, რომლებთან თანამშრომლობაც შესაძლებელია,“ – მიიჩნევს არმენ პეტროსიანი.

სომხეთი დამოუკიდებლად იწყებს თურქეთისა და აზერბაიჯანის საზღვრებამდე რკინიგზის აღდგენას

საუბარია გიუმრი-ახურიკის მონაკვეთზე. ამ პროექტის განხორციელების შემთხვევაში, სომხეთი სარკინიგზო კავშირების თვალსაზრისით სრულად განიბლოკება

„რუსეთის რკინიგზისთვის“ სომხეთის რკინიგზის კონცესიის ჩამორთმევის შესახებ

არმენ პეტროსიანი ამ საკითხს გადაუდებლად არ მიიჩნევს და ამიტომაც ვერ ხედავს „კონფლიქტური ატმოსფეროს შექმნის აუცილებლობას“.

„რა აზრი აქვს ახლა, როდესაც რუსეთი საკმაოდ დაძაბულ და ნერვიულ მდგომარეობაშია, ეს საკითხი წამოიჭრას? კრემლს თავისი ნაბიჯებით ადვილად შეუძლია სომხეთს ისეთი პრობლემები შეუქმნას, რომ TRIPP-ის პროექტზე ფიქრი დროებით გვერდზე გადაიდოს და მთელი ყურადღება ამ პრობლემების მოგვარებაზე გადავიდეს,“ – ამბობს ის.

ამავე ლოგიკით, პეტროსიანი მიზანშეწონილად არ მიიჩნევს დღის წესრიგში სომხეთის ევრაზიული ეკონომიკური კავშირიდან (ЕАЭС) შესაძლო საკითხის დაყენებასაც. ეს გაერთიანება რუსეთის ხელმძღვანელობით ფუნქციონირებს და სომხეთიც მისი წევრია.

„სანამ სომხეთს მკაფიო ალტერნატივა არ გააჩნია, რუსეთთან ურთიერთობების გამწვავებას აზრი არ აქვს,“ – აცხადებს იგი.

"ყველაფერი უნდა გაკეთდეს იმისათვის, რომ რუსეთის რკინიგზამ სომხეთი დატოვოს" – კომენტარი

ხელისუფლება და ექსპერტული წრეები ხაზს უსვამენ, რომ ამ სამი რკინიგზის მონაკვეთის აღდგენა აუცილებელია

სომხეთი ზრდის სამხრეთ კავკასიის რკინიგზის დაფინანსებას