სტრასბურგმა 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნებთან დაკავშირებული საჩივრების განხილვა დაიწყო
2024 წლის საპარლამენტო არჩევნები
2024 წლის არჩევნებზე ხმის ფარულობის მასობრივად დარღვევის საქმეზე სტრასბურგის ადამიანის უფლებათა სასამართლომ განხილვა დაიწყო. ამ საკითხზე “საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ” (საია), როგორც სადამკვირვებლო ორგანიზაციამ, საქართველოში არსებულ ყველა ოლქში და სასამართლოში იდავა.
საიამ მოიგო მხოლოდ თეთრიწყაროში, მაგრამ ეს მოგება აპელაციამ 23 საათიან სასამართლო სხდომაზე გააუქმა. დაირღვა თუ არა ხმის ფარულობა და საქმის სამართლიანი განხილვის უფლება, ახლა უკვე სტრასბურგის სასამართლო გადაწყვეტს.
2024 წლის 4 ნოემბერს მოსამართლე ვლადიმერ ხუჭუამ თეთრიწყაროს და წალკის ელექტრონულ უბნებზე შედეგები გააბათილა. მისი თქმით, ელექტრონული წესით ჩატარებულ არჩევნებზე ხმის ფარულობა დაირღვა. ყოფილი სახალხო დამცველის, ნინო ლომჯარიას თქმით, საუბარია 30 უბანზე.
საქმის სტრასბურგში განხილვამ შეიძლება მნიშვნელოვანი ზეგავლენა იქონიოს ქვეყანაში მიმდინარე პროცესებზე, რადგან იგი ეხება ელექტრონული ტექნოლოგიების გამოყენებით ჩატარებული კენჭისყრის დროს ფარულობის დარღვევას და საარჩევნო დავების ეფექტური განხილვის უფლების შეზღუდვას.
საიას განმარტებით, საჩივარში ასახულია, რომ არჩევნების პერიოდში საარჩევნო ადმინისტრაციამ მასობრივად დაარღვია კენჭისყრის ფუნდამენტური პრინციპი, ხოლო საქართველოს კანონმდებლობაში არსებული რეგულაციები, რომლებიც მოქალაქეებს საარჩევნო საჩივრების წარდგენის საშუალებას უზღუდავს, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მოთხოვნებს არ შეესაბამება. ეს საჩივარი საიამ 2025 წელს გაგზავნა.
საიამ, როგორც სადამკვირვებლო ორგანიზაციამ, ყველა საოლქო საარჩევნო კომისიაში წარადგინა საჩივრები ელექტრონული ტექნოლოგიების არასწორი გამოყენებით გამოწვეული ხმის ფარულობის დარღვევის შესახებ. საჩივრები შეეხებოდა 2263 უბნის შედეგებს, სადაც არჩევნები ტექნოლოგიების გამოყენებით ჩატარდა, თუმცა სასამართლოები და საოლქო კომისიები მათ დაკმაყოფილებას არ დათანხმდნენ. გამონაკლისი იყო მხოლოდ თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც მოგვიანებით თბილისის სააპელაციო სასამართლომ გააუქმა.
სტრასბურგი ამ საქმეზე შეფასებს, რამდენად იყო დაცული თავისუფალი და ფარული კენჭისყრის უფლება ელექტრონული ტექნოლოგიების გამოყენებით ჩატარებულ უბნებში, ასევე შეაფასებს, ხომ არ შეზღუდავდა ხმის მიცემის უფლებას საზღვარგარეთ არსებული არასაკმარისი საარჩევნო უბნების რაოდენობა. სასამართლომ სახელმწიფოს პოზიციის წარდგენის ვადად 2026 წლის 15 მაისი განსაზღვრა.
საიას განცხადებით, სტრასბურგის სასამართლომ საქმე უმოკლეს დროში მიიღო არსებითად განხილვისთვის, რაც ხაზს უსვამს საქმის პრიორიტეტულობას.
26 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ საქართველო ახალი, სრულიად განსხვავებული რეალობის წინაშე აღმოჩნდა.
არჩევნებში ხმების უმრავლესობა – თითქმის 54 პროცენტი “ქართულმა ოცნებამ მიიღო. ეს 12 პროცენტით მეტია ეგზიტპოლის შედეგზე. ამ მონაცემების არ სჯერა არც ადგილობრივ დამკვირვებლებს და არც საერთაშორისო თანამეგობრობას.
დამკვირვებლების და ექსპერტების მიერ აღმოჩენილმა ათასობით დარღვევამ და გაყალბების სისტემურმა სქემამ არჩევნების შედეგები კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა როგორც ქვეყნის შიგნით, ასევე მის ფარგლებს გარეთაც.
საერთაშორისო თანამეგობრობა არ აღიარებს არჩევნების შედეგებს და მათ ლეგიტიმურობას ეჭვის ქვეშ აყენებს. ერთადერთი ევროპელი ლიდერი, რომელმაც საპარლამენტო არჩევნები აღიარა, ვიქტორ ორბანია.
