სამხრეთ კავკასიის მთავარი ამბები. ყოველდღიურად განახლებადი

● 17 ოქტომბერს „ქართული ოცნების“ ცენტრალურ ოფისში პოლიტსაბჭოს და საპარლამენტო უმრავლესობის სხდომები გაიმართა, რომელსაც პარტიის დამფუძნებელი და საპატიო თავმჯდომარე ბიძინა ივანიშვილი ესწრებოდა. პარტიის განცხადებით, ივანიშვილმა შეაჯამა გუნდში წარსულში არსებული კორუფციული გამოწვევები და აღნიშნა, რომ ისინი გადალახულია. პოლიტსაბჭოს წევრები გახდნენ უმრავლესობის ლიდერი ირაკლი კირცხალია და აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე ზურაბ პატარაძე.

პრემიერ ირაკლი კობახიძის თქმით, სხვა საკადრო საკითხი არ განხილულა და ციხეში მყოფი ყოფილი პრემიერის, ირაკლი ღარიბაშვილის გათავისუფლებაზე საუბარი არ ყოფილა. კირცხალიამ პრემიერის გადადგომის შესახებ გავრცელებული ხმები უარყო.

● კობახიძემ განაცხადა, რომ პატრიარქის დაკრძალვის ხარჯებში არამიზნობრივი ხარჯი არ იკვეთება და გამოყოფილი თანხის დიდი ნაწილი უკან დაბრუნდა. მისი თქმით, დეტალურ ინფორმაციას საზოგადოებას მალე გაუზიარებენ.

● 4 ოქტომბრის საქმეზე მსჯავრდებულმა რამდენიმე პირმა, მათ შორის კახა კვაჭანტირაძემ და გიორგი თალახაძემ, საპროცესო შეთანხმების საფუძველზე გლდანის ციხე დატოვა.

● 16 ოქტომბერს საქართველოში ჩამოასვენეს ლაშა ბროლაძის ცხედარი, რომელიც უკრაინაში რუსეთის წინააღმდეგ ბრძოლაში დაიღუპა. მას ოზურგეთის რაიონის სოფელ ნატანებში დაკრძალავენ.

● საქართველოში ევროკავშირის წარმომადგენლობამ განაცხადა, რომ დემოკრატიული პროცესების უკუსვლის გამო ქვეყნის ხელისუფლებას აღარ აფინანსებს, თუმცა მოსახლეობის მხარდაჭერას გააგრძელებს და 2026 წელს ახალი პროექტებისთვის 38 მილიონ ევროს გამოყოფს. პარლამენტის თავმჯდომარე შალვა პაპუაშვილის შეფასებით, ამ განცხადებით ევროკავშირმა საქართველოს სახელმწიფოებრიობა ფაქტობრივად გააუქმა და ეს სირცხვილი მალე უნდა ჩამოირეცხოს. 17 ოქტომბერს კობახიძემ ევროკავშირს შესთავაზა, პოლიტიკურ დონეზე ღია და საჯარო დიალოგი დაიწყონ.

● თბილისის საქალაქო სასამართლომ ვატო ყიფიანს, ავთანდილ ბილანიშვილს, იგივე „კაწროს“, და შოთა ყიფიანს პატიმრობა შეუფარდა. პროკურატურის ვერსიით, 14 ოქტომბერს ვაკის ერთ-ერთ რესტორანში მათ 65 წლის მამაკაცს ფიზიკურად გაუსწორდნენ; ბრალი ჯგუფურ ძალადობას ეხება და ორ წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. დაცვის მხარე თითოეულისთვის 3 000-ლარიან გირაოს ითხოვდა. ბილანიშვილს მედია ხშირად ბერა ივანიშვილის მეგობრად მოიხსენიებს.

● ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრობა დატოვა ნანა ყეინიშვილმა, რომლის მიმართაც გამოძიება მიმდინარეობს. პროკურატურის ცნობით, საქმე თანამდებობის პირის სამეწარმეო საქმიანობაში უკანონო მონაწილეობის მუხლით დაიწყო კომპანია „ბიტექსჩეინჯის“ მენეჯერების განცხადებების საფუძველზე, რომლებიც ეროვნულმა ბანკმა გადასცა. ყეინიშვილი ბრალდებებს კატეგორიულად არ ეთანხმება და ამბობს, რომ თანამდებობა სახელმწიფოს ინტერესებისა და ეროვნული ბანკის რეპუტაციის დასაცავად დატოვა.

●16 ოქტომბერს საქართველოს ეწვია შვეიცარიის საგარეო საქმეთა მინისტრი და ეუთოს მოქმედი თავმჯდომარე იგნაციო კასისი. საგარეო საქმეთა მინისტრმა მაკა ბოჭორიშვილმა განაცხადა, რომ საქართველოს 2027 წელს ეუთოს თავმჯდომარეობის განაცხადი აქვს გაკეთებული. კასისის თქმით, მომავალი წლის თავმჯდომარეზე ფართო კონსენსუსია საჭირო და მიზანია, გამოსავალი ნოემბრის ბოლომდე მოიძებნოს, თუმცა შედეგის გარანტიას ვერ იძლევა. „ევროპული საქართველოს“ თავმჯდომარემ გიგი წერეთელმა მთავრობის ინიციატივას პიარული მანევრი უწოდა.

● კობახიძე გაეროს ბიომრავალფეროვნების კონფერენციის, COP17-ის ფარგლებში ირანის პრეზიდენტ მასუდ ფეზეშქიანს შეხვდა. პრემიერის თქმით, მხარეებმა ორმხრივი ურთიერთობები და ახლო აღმოსავლეთში არსებული ვითარება განიხილეს. 17 ოქტომბერს შეხვედრას აშშ-ის კონგრესმენი, რესპუბლიკელი ჯო უილსონი გამოეხმაურა, რომელმაც „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებას ამერიკის მოძულე რეჟიმი უწოდა, ხოლო ირანი ტერორისტულ სახელმწიფოდ მოიხსენია.

● 19 ოქტომბრიდან იწყება განაცხადების მიღება დევნილთა ფულადი კომპენსაციის პროგრამაზე. ჯანდაცვის სამინისტროს 16 ოქტომბრის ინფორმაციით, დევნილ ოჯახს, რომელსაც სახელმწიფოსგან საცხოვრებელი ან კომპენსაცია არ მიუღია, ოჯახის თითო წევრზე 10 000 ლარის აღება შეუძლია; განაცხადები იუსტიციის სახლებში 2 ნოემბრის ჩათვლით მიიღება, წლევანდელ ბიუჯეტში კი 58 მილიონი ლარია გათვალისწინებული. სოციალური სამართლიანობის ცენტრის შეფასებით, პროგრამა უსახლკარობის რისკებს შექმნის.

● 16 ოქტომბერს პაპუაშვილმა განაცხადა, რომ რომში ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის პრეზიდენტს აუხსნა – სანამ ასამბლეა ქართველი ხალხის სუვერენიტეტს შელახავს, საქართველოს დელეგაციას ასამბლეაში ვერ იხილავენ. მისი თქმით, PACE საქართველოს საპარლამენტო დელეგაციის უფლებამოსილებას არ ცნობს.

● 17 ოქტომბერს თბილისში 44-ე „შაბათის მარში“ გაიმართა სახელწოდებით „არა წამებას!“. მსვლელობა ავლაბრის მეტროდან მთავრობის ადმინისტრაციისკენ გაემართა; მონაწილეები ციხეებსა და პოლიციაში წამებისა და ღირსების შემლახველი მოპყრობის დასრულებას ითხოვდნენ. მარშს სალომე ზურაბიშვილიც შეუერთდა, რომელმაც ოპოზიციური პარტიების აკრძალვის გეგმა გააკრიტიკა. საკონსტიტუციო სასამართლო ხუთი ოპოზიციური პარტიის აკრძალვის სარჩელს 21-23 ოქტომბერს განიხილავს.

● 17 ოქტომბერს მწერალთა სახლში მოძრაობამ „ერთიანი ნეიტრალური საქართველო“ „ნეიტრალიტეტის მხარდამჭერი საზოგადოებრივი დარბაზი“ წარადგინა. მოძრაობის წარმომადგენლები 2028 წლის არჩევნებისთვის ემზადებიან.

● აზერბაიჯანში 18 ოქტომბერს დამოუკიდებლობის აღდგენის დღე აღნიშნეს. ქვეყანას დღესასწაული მიულოცეს ევროკავშირის წარმომადგენლობამ, დიდი ბრიტანეთის, ბელგიის, უკრაინის, ლატვიისა და ნიდერლანდების საელჩოებმა, ასევე თურქეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ და თურქული სახელმწიფოების ორგანიზაციამ.

● თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა აზერბაიჯანს დამოუკიდებლობის აღდგენის დღე მიულოცა. „ჩვენ ყოველთვის ერთად ვართ, როგორც მწუხარებაში, ისე სიხარულში“, – დაწერა მან სოციალურ ქსელ X-ში.

● აზერბაიჯანში 2020 წლის ყარაბაღის მეორე ომის დროს, ირანის საზღვართან, მდინარე არაქსზე მდებარე XIII საუკუნის ხუდაფერინის ხიდზე კონტროლის დამყარებიდან ექვსი წელი აღნიშნეს. აზერბაიჯანული მედია ასევე იხსენებს ჯებრაილის რაიონის ორი ისტორიული სოფლის დაბრუნებას, რომლებიც მანამდე 30 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში სომხური ძალების კონტროლქვეშ იყო.

● ჰაკერულმა ჯგუფმა „313 Team“ საკუთარ თავზე აიღო 13-15 ოქტომბერს აზერბაიჯანის სახელმწიფო უწყებების, მედიასაშუალებებისა და საზღვარგარეთული დიპლომატიური წარმომადგენლობების საინფორმაციო რესურსებზე განხორციელებული DDoS-შეტევები. ამის შესახებ ქვეყნის კიბერუსაფრთხოების ეროვნულმა სააგენტომ განაცხადა.

● აზერბაიჯანის მმართველმა პარტიამ „ენი აზერბაიჯანმა“ საკუთარი რიგებიდან გარიცხა პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ყოფილი ხელმძღვანელი რამიზ მეჰტიევი, რომელიც ამჟამად პატიმრობაში იმყოფება. მას სახელმწიფო ღალატს, ხელისუფლების ძალადობრივი გზით ხელში ჩაგდების მცდელობასა და დანაშაულებრივი შემოსავლების გათეთრებას ედავებიან.

● აზერბაიჯანის პროკურატურამ ოპოზიციური სახალხო ფრონტის პარტიის ლიდერების, ალი ქერიმლისა და მამედ იბრაჰიმის წინააღმდეგ გამოძიება დაასრულა. მათ ხელისუფლების ძალადობრივი გზით ხელში ჩაგდების მცდელობაში ადანაშაულებენ, რაც 20 წლამდე ან უვადო პატიმრობას ითვალისწინებს. თავდაპირველად საქმე რამიზ მეჰტიევის წინააღმდეგ გამოძიებას უკავშირდებოდა, თუმცა მოგვიანებით წარმოებები გაიყო. ორივე ოპოზიციონერი ბრალს უარყოფს და დევნას პოლიტიკურად მოტივირებულად მიიჩნევს.

● თურქმა მიმომხილველმა ჯელალ ჩიფთჩიმ, რომელიც აზერბაიჯანმა საერთაშორისო ძებნილად გამოაცხადა, ქვეყანასა და მის მოსახლეობას საკუთარი პუბლიკაციებისთვის ბოდიში მოუხადა. მას ხელისუფლების ძალადობრივი დამხობისკენ მოწოდებასა და რელიგიური შუღლის გაღვივებაში ადანაშაულებენ. ჩიფთჩი აზერბაიჯანის სკოლებში ჰიჯაბის ტარების შეზღუდვას აპროტესტებდა. მან სოციალურ ქსელში ხელოვნური ინტელექტით შექმნილი ვიდეოც გამოაქვეყნა, რომელშიც სამხედრო ფორმაში ჩაცმული შეიარაღებული პირი ილჰამ ალიევის გამოსახულებიან ქუჩის ნიშანს აგდებს. მოგვიანებით ჩიფთჩიმ განაცხადა, რომ საკუთარი სათქმელის ფარგლებს გასცდა და აზერბაიჯანის მომავლის განსაზღვრა თავად მის ხალხს ეკუთვნის.

● თბილისში გაიმართა წიგნის პრეზენტაცია, რომელიც საქართველოს აზერბაიჯანულენოვან სკოლებში მშობლიური ენის სწავლების პრობლემებს ეხება. ავტორმა, საზოგადოებრივი ორგანიზაცია „მაარიფის“ ხელმძღვანელმა აიგიულ ისაევამ, მთავარ პრობლემებად დაასახელა მშობლიური ენის გაკვეთილების საათების შემცირება, გამოსაშვები გამოცდის გაუქმება, სახელმძღვანელოების თარგმანებში შეცდომები და კვალიფიციური პედაგოგების ნაკლებობა. კვლევაში აღნიშნულია, რომ 2006 წელს ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში აზერბაიჯანული ენისა და ლიტერატურის სპეციალობაზე სტუდენტების მიღების შეწყვეტამ მასწავლებლების მომზადებაზე უარყოფითად იმოქმედა.

● ბაქოში საფეხბურთო კლუბების „ყარაბაღისა“ და „ნეფთჩის“ მატჩამდე და მატჩის შემდეგ მასობრივი ჩხუბი მოხდა. პოლიციამ 19 ადამიანი დააკავა. შეხვედრა ფრედ, 3:3 დასრულდა. აზერბაიჯანის ფეხბურთის ფედერაციის სადისციპლინო კომიტეტმა ორივე კლუბი დააჯარიმა და მათი უახლოესი საშინაო მატჩების მაყურებლის გარეშე ჩატარება გადაწყვიტა.

● ერევანში გაეროს ბიომრავალფეროვნების კონვენციის მხარეთა მე-17 კონფერენცია (COP17) გაიხსნა. ღონისძიება 19-30 ოქტომბერს გაგრძელდება. 16 ოქტომბერს გამართულ მაღალი დონის სამიტზე „ლიდერები ბუნებისთვის“ მსოფლიო ლიდერებმა უკვე მიიღეს „ერევნის დეკლარაცია“, რომელიც ეკოსისტემების აღდგენისა და ბუნების დაცვის მიზნით საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავებას ითვალისწინებს.

● სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა COP17-ის გახსნაზე საერთაშორისო საზოგადოებას ბიომრავალფეროვნების დასაცავად კონკრეტული მოქმედებებისკენ მოუწოდა. *„დაე, ერევანი ახალი პოლიტიკური გადაწყვეტილების ეტაპად იქცეს. ეს უნდა იყოს მომენტი, როდესაც სიტყვებიდან საქმეზე, დაყოფიდან კი თანამშრომლობაზე გადავალთ“*, – განაცხადა მან.

● ყარაბაღის ყოფილმა „საზოგადოებრივმა საბჭომ“ გაეროს გენერალური მდივანი ანტონიუ გუტერეში გააკრიტიკა იმის გამო, რომ COP17-ის ფარგლებში გამოსვლისას ყარაბაღიდან იძულებით გადაადგილებული სომხების საკითხი არ ახსენა. ორგანიზაციის განცხადებით, 2023 წლის სექტემბერში აზერბაიჯანის სამხედრო ოპერაციისა და მანამდე არსებული ხანგრძლივი ბლოკადის შედეგად 100 ათასზე მეტმა ეთნიკურმა სომეხმა ყარაბაღი დატოვა. საბჭო გუტერეშს აკრიტიკებს იმის გამო, რომ მან მკვიდრი მოსახლეობის უფლებებზე ისაუბრა, თუმცა ყარაბაღელი სომხების დაბრუნების უფლება არ ახსენა.

● იუნესკოს გენერალური დირექტორი ხალედ ელ-ენანი, რომელიც სომხეთში COP17-ში მონაწილეობის მისაღებად ჩავიდა, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეტანილ ზვართნოცის ტაძარს ეწვია. მან კულტურული ძეგლების სათანადო მართვისა და მათი საგანმანათლებლო დანიშნულებით გამოყენების მნიშვნელობაზე ისაუბრა.

● სომხეთის სამოციქულო ეკლესიის წარმომადგენელმა, ეჩმიაძინის მუზეუმებისა და არქივის დირექტორმა ასოღიკ კარაპეტიანმა გააკრიტიკა გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც იუნესკოს ხელმძღვანელი ზვართნოცს ეწვია, მაგრამ ეჩმიაძინის საკათედრო ტაძარი არ მოინახულა. მისი განცხადებით, ეჩმიაძინის ტაძარს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში განსაკუთრებული ადგილი უკავია და ვიზიტის პროგრამიდან მისი გამოტოვება სახელმწიფო თვითშეგნების ნაკლებობაზე მიუთითებს.

● სომხეთის დელეგაციამ გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში ადამიანის უფლებათა უმაღლეს კომისარ ფოლკერ ტიურკთან გამართულ დიალოგში მონაწილეობა მიიღო. დელეგაციამ რეგიონში მდგრადი მშვიდობის მიღწევის აუცილებლობაზე ისაუბრა და აღნიშნა, რომ ნდობის აღდგენისა და შერიგებისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია დაკავებული პირებისა და უგზო-უკვლოდ დაკარგულების საკითხების მოგვარება.

● სომხეთში რუსეთის ელჩმა სერგეი კოპირკინმა განაცხადა, რომ რუსეთ-სომხეთის ურთიერთობები ახალი ბალანსის ძიების ეტაპზეა. მისი თქმით, პოლიტიკური ვითარების ცვლილების მიუხედავად, საერთო ისტორია და მეორე მსოფლიო ომში ერთობლივი გამარჯვება ორი ხალხის გამაერთიანებელ ფაქტორებად რჩება. განცხადება მან მარშალ ბაღრამიანის სახელობის სომხეთის ვეტერანთა გაერთიანების 70 წლისთავისადმი მიძღვნილ ღონისძიებაზე გააკეთა.

● სომხეთში სამთო-მეტალურგიული სექტორისთვის ანალიტიკური ცენტრი შეიქმნება. ცენტრი კვლევებს ჩაატარებს და სახელმწიფო და კერძო სექტორებს შორის თანამშრომლობას შეუწყობს ხელს.

● ნიკოლ ფაშინიანი ყირგიზეთის პრეზიდენტ სადირ ჟაპაროვს შეხვდა, რომელიც სომხეთში პირველი ოფიციალური ვიზიტით ჩავიდა. მხარეებმა ვაჭრობის, ტრანსპორტის, სოფლის მეურნეობის, საინფორმაციო ტექნოლოგიების, განათლებისა და ტურიზმის სფეროებში თანამშრომლობის გაფართოება განიხილეს. ვიზიტის ფარგლებში შეთანხმებების ფართო პაკეტის ხელმოწერა იგეგმება.

● სომხეთში ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიამ (EUMA) ფოტოგამოფენა მოაწყო, რომელიც მშვიდობის, უსაფრთხოების, ბიომრავალფეროვნებისა და ადგილობრივი მოსახლეობის კეთილდღეობის ურთიერთკავშირს ეძღვნება. გამოფენაზე წარმოდგენილია 40-ზე მეტი ფოტო, რომლებიც მისიის ყოველდღიური პატრულირებისა და ადგილობრივ თემებში ვიზიტების დროს სიუნიქის, ვაიოცძორის, ტავუშისა და გეღარქუნიქის რეგიონებში გადაიღეს.

სამხრეთ კავკასიის მთავარი ამბები.მიმოხილვა 12-16 ოქტომბერი, 2026