ICJ-ს ყოფილი პროკურორი ევროკავშირს აზერბაიჯანისა და ფაშინიანის წინააღმდეგ განაწყობს? რა ჩანს ვიდეოში და რას ამბობენ რეგიონში

ICJ-ს ყოფილი პროკურორი

აზერბაიჯანულმა გამოცემა Minval Politika-მ განაცხადა, რომ მიიღო დადასტურება, რომლის მიხედვითაც გაეროს საერთაშორისო სასამართლოს (ICJ) ყოფილი პროკურორი, ლუის მორენო ოკამპო (2003–2012), დასავლეთის ქვეყნებში მოქმედი სომხური დიასპორის ორგანიზაციებისგან ანაზღაურებას იღებს აზერბაიჯანის კრიტიკისთვის.

ოკამპო არაერთხელ ამტკიცებდა, რომ აზერბაიჯანში მასობრივად ირღვევა ადამიანის უფლებები. მისი თქმით, ყარაბაღიდან ძალით გადაასახლეს 100 ათასზე მეტი ეთნიკური სომეხი.

Minval Politika ამტკიცებს, რომ ვიდეო ავთენტურია და ხაზს უსვამს, რომ იგი ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებით არ არის შექმნილი. პლატფორმა ევროპულ ინსტიტუტებსა და ბელგიის ხელისუფლებას მოუწოდებს გამოძიების დაწყებისკენ.

ვიდეოჩანაწერი და სავარაუდო მოლაპარაკებები

ვიდეოში, რომელიც Minval Politika-მ გაავრცელა, ოკამპო და მისი ვაჟი, ტომასი, უცნობ პირებთან ერთად საუბრობენ “მომგებიან ფასზე“, რომელიც ევროკავშირის სტრუქტურებზე, განსაკუთრებით კი ევროკომისიასა და ევროპარლამენტზე, ზეგავლენის მოხდენას და მათ იძულებას გულისხმობს აზერბაიჯანთან თანამშრომლობის შეწყვეტისკენ.

საუბარში ასევე ითქვა, რომ ოკამპოს ჯგუფში შედის ევროკავშირის ყოფილი უმაღლესი წარმომადგენელი საგარეო საქმეთა და უსაფრთხოების პოლიტიკის საკითხებში, ჟოზეპ ბორელი.

“ჩვენ ვაძლიერებთ ზეწოლას და ვაპირებ ეს გავაკეთო აშშ-ში სომხურ ლობთან ერთად,“ — ამბობს ოკამპო გავრცელებულ ვიდეოში.

სომხეთის შიდა პოლიტიკა და ფაშინიანის საკითხი

შემდგომ საუბარი სომხეთის თემაზე გადადის, სადაც მხარეები აცხადებენ, რომ მათი მიზანია პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ ფაშინიანის “პოლიტიკური ველიდან მოცილება“.

ვიდეოდან ციტატა: “რასაც უნდა მივაღწიოთ, არის ფაშინიანის მოცილება“.

ოკამპო ასევე აღნიშნავს, რომ ამ მიმართულებით მხარდაჭერას იღებს ყარაბაღელ სომხებთან დაკავშირებული ორგანიზაციებისგან და ახსენებს “ახალგაზრდა ქალს“, რომელიც მისთვის სოციალურ ქსელებში კამპანიას მართავს.

რა ჩანს ვიდეოში

ვიდეოში ცენტრალური ფიგურაა ლუის მორენო ოკამპო, რომლის სტატუსი – საერთაშორისო სასამართლოს ყოფილი პროკურორი – მის განცხადებებს დამატებით წონას სძენს.

საუბრისას იგი საკუთარ თავს წარმოაჩენს, როგორც ადამიანს, რომელსაც ევროპულ პოლიტიკაზე ზეგავლენის მოხდენის შესაძლებლობა აქვს.

მისი თქმით, მსგავსი ამოცანების შესრულება შეუძლია “თვითღირებულებით“. ასევე აღნიშნავს, რომ მის გუნდში მუშაობს პირი, რომელიც ადრე ევროპარლამენტის წევრი იყო და, თანამოსაუბრის განმარტებით, ჟოზეპ ბორელის ყოფილი იურიდიული მრჩეველი.

ოკამპოს განცხადებით, ამ ადამიანის მეშვეობით შესაძლებელია ევროპარლამენტში საკითხების ინიცირება, პროცესების მართვა და ურსულა ფონ დერ ლაიენზე ზეწოლის მოხდენა.

ვიდეოს ერთ-ერთ მონაკვეთში ოკამპო ამბობს, რომ ევროპული სამართლებრივი მექანიზმების ფარგლებში აზერბაიჯანის წინააღმდეგ უკვე დაწყებულია სასამართლო პროცესი. მისი თქმით, მიზანია ევროკომისიის იძულება, შეწყვიტოს შეთანხმება აზერბაიჯანთან, რაც ადამიანის უფლებების საკითხებით არის გამართლებული.

ვიდეოში მნიშვნელოვანი როლი აქვს ოკამპოს ვაჟს, ტომასს, რომელიც საუბრობს შეხვედრებზე პირებთან, რომლებიც დაკავშირებული არიან “აქტივისტებთან, ბიზნესმენებთან და მთიანი ყარაბაღის სომხებთან“.

მისი თქმით, სომხეთში არჩევნების ფონზე “დიდი არასტაბილურობაა“ და ამ პირობებში მიზნად სახელდება ფაშინიანის გადაყენება.

მოკლე კონტექსტი

ლუის მორენო ოკამპო 2003 წელს რომის სტატუტის მონაწილე სახელმწიფოებმა აირჩიეს საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს პირველ პროკურორად. ამ თანამდებობაზე ის 2012 წლის ივნისამდე მუშაობდა, სანამ მას ფატუ ბენსუდა შეცვლიდა.

ბიოგრაფიის ამ ეტაპის წყალობით, ოკამპო ფართოდ არის ცნობილი საერთაშორისო სამართლისა და სამხედრო დანაშაულების სფეროში, ბოლო წლებში კი მან ყურადღება მიიპყრო ყარაბაღის საკითხზე მკაცრი პოზიციით აზერბაიჯანის მიმართ.

2023 წელს მან გამოაქვეყნა იურიდიული დასკვნა, სადაც აზერბაიჯანის პოლიტიკა “გენოციდად“ შეაფასა და ეს პოზიცია მოგვიანებითაც გააგრძელა საჯარო გამოსვლებში.

ევროპელი ლიდერების კონტექსტი

ვიდეოში მოხსენიებული ჟოზეპ ბორელი 2019 წლის 1 დეკემბრიდან 2024 წლის 31 ოქტომბრამდე ევროკავშირის საგარეო საქმეთა და უსაფრთხოების პოლიტიკის უმაღლესი წარმომადგენელი იყო.

ურსულა ფონ დერ ლაიენი, რომელიც ასევე ფიგურირებს ვიდეოში, 2019 წლიდან ევროკომისიის პრეზიდენტია და 2024 წელს მეორე ვადით იქნა არჩეული, რომელიც 2029 წლამდე გაგრძელდება.

ამგვარად, მათი სახელების ხსენება მხოლოდ პირად კავშირებზე საუბარი არ არის და საქმე ეხება ევროკავშირში გადაწყვეტილების მიღების ცენტრებთან შესაძლო წვდომის შესახებ განცხადებებს.

შესაძლო შედეგები

პირველი: თუ ვიდეო ავთენტურია, მასალა აჩენს კითხვებს ევროპულ ინსტიტუტებში ლობიზმის, გავლენის ქსელებისა და პოლიტიკურ გადაწყვეტილებებზე არაფორმალური ზემოქმედების შესაძლებლობების შესახებ.

მეორე: ჩანაწერის შინაარსი ახალ დისკუსიას ხსნის აზერბაიჯანის წინააღმდეგ მიმართულ საერთაშორისო ზეწოლის კამპანიების ხასიათზე, რომლებიც ადამიანის უფლებების არგუმენტებზეა აგებული.

მესამე: ტომას ოკამპოს განცხადებები ფაშინიანთან დაკავშირებით შეიძლება შეფასდეს, როგორც სომხეთის შიდა პოლიტიკურ პროცესებში გარე ჩარევის მცდელობა.

რეაქცია აზერბაიჯანში

ვიდეოს გავრცელების შემდეგ აზერბაიჯანში პოლიტიკოსებმა და ოფიციალურმა პირებმა საკუთარი შეფასებები გააკეთეს, თუმცა სტატიის გამოქვეყნების მომენტისთვის ოფიციალური განცხადებები არ გავრცელებულა.

მილი მეჯლისის დეპუტატმა, საერთაშორისო ურთიერთობებისა და საპარლამენტთაშორისო კავშირების კომიტეტის წევრმა სევინჯ ფატალიევამ განაცხადა, რომ ოკამპოს რიტორიკა და ინიციატივები მას სამართლებრივი სფეროს ფარგლებს სცილდება და მას “ღია პოლიტიკური გავლენის ინსტრუმენტად“ აქცევს.

მისი თქმით, ვიდეოში განხილული გეგმები, რომლებიც ევროკავშირის სტრუქტურებზე ზემოქმედებას და აზერბაიჯანთან თანამშრომლობის შესუსტებას ან შეწყვეტას ეხება, “მშვიდობის დღის წესრიგის წინააღმდეგ მიმართულ შემაშფოთებელ ტენდენციებს“ აჩვენებს.

ფატალიევამ ასევე აღნიშნა, რომ ოკამპოს მიმართ უფრო სწორი იქნებოდა ტერმინი “დაქირავებული იურისტი“, რადგან, მისი თქმით, ის სომხური დიასპორისა და ლობისტური წრეების დაკვეთით საერთაშორისო სამართალს დამახინჯებული ფორმით წარმოაჩენს.

სხვა დეპუტატმა, ფარვანა ველიევამ განაცხადა, რომ ოკამპო “დიდი ხნის განმავლობაში იყო აზერბაიჯანის წინააღმდეგ მიმართული კამპანიების ერთ-ერთი მთავარი შემსრულებელი“, რომლებიც სომხური ლობისტური სტრუქტურების მიერ ფინანსდებოდა.

მისი თქმით, აზერბაიჯანი ერთგული რჩება მშვიდობის დღის წესრიგის და მსგავსი გარე ზეწოლა რეგიონში მიმდინარე პროცესს ვერ შეაფერხებს.