გაქრობის საფრთხის წინაშე მდგარი აფხაზური ენა და მითი ერთიანობის შესახებ – ვიდეო ინტერვიუ ერიკ მიქაიასთან
გაქრობის საფრთხის წინაშე მდგარი აფხაზური ენა და მითი ერთიანობის შესახებ
„ჩეგემსკაია პრავდას“ რედაქტორი ინალ ხაშიგი და ერიკ მიქაია ინტერვიუში მსჯელობენ შიდაპოლიტიკურ ჩიხზე, რომელიც აფხაზეთის განვითარებას აფერხებს. მიქაია აფხაზეთში საზოგადოების კონსოლიდაციის იდეას უნიქორნს ადარებს – კონცეფციას, რომლის შესახებაც ყველამ იცის, მაგრამ „რეალურად არავის არასდროს უნახავს“. ის ამტკიცებს, რომ აფხაზი ერი “შენიანებად” და “სხვისიანებად” მუდმივი დაყოფით გამოფიტულია, ეს მდგომარეობა კი თავის მხრივ სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან საზოგადოებრივ ენერგიას ფანტავს.
ამ კრიზისის ერთ-ერთი მთავარი გამოხატულებაა აფხაზური ენის „კატასტროფული“ ეროზია, რადგან ეს ენა ყოველდღიური მოხმარებიდან ნელ-ნელა ქრება. მიქაია მიიჩნევს, რომ ხალხი თვითგადარჩენას მხოლოდ სიტყვით ცდილობს, ხოლო ფუნდამენტური გეგმის არარსებობა კულტურული განვითარების პერსპექტივებს ამძიმებს.
ინალ ხაშიგი: გამარჯობა. დღეს ჩვენთან ექსპერტის როლში სტუმრად არის არის საკმაოდ მოულოდნელი სტუმარი – ერიკ მიქაია. ის არა მხოლოდ აფხაზეთში, არამედ მის ფარგლებს გარეთაც ცნობილია, როგორც მახვილი გონების, იუმორის ნიჭისა და ანალიზის ღრმა უნარის მქონე ადამიანი. ფაქტობრივად, სწორედ ამიტომ მოვიწვიე ის დღეს.
ერიკ, დილა მშვიდობისა. იმის გათვალისწინებით, რომ ჩვენი პროგრამა ყოველთვის აქტუალურ საკითხებს ეძღვნება, ნება მომეცით ამით დავიწყო: გასულ კვირას გაიმართა სამოქალაქო ფორუმი, რომლის მიზანიც იმ შიდაპოლიტიკური ჩიხიდან გამოსავლის პოვნა იყო , რომელშიც ჩვენი საზოგადოება აღმოჩნდა. ჩვენ ორ დაპირისპირებულ პოლიტიკურ ძალას შორის მუდმივ კონფრონტაციაში ვართ ჩაბმული და ეს ბრძოლა ჩვენი სახელმწიფოს განვითარებას სერიოზულად აფერხებს.
სამწუხაროდ, მეჩვენება, რომ ფორუმის ჩატარების მიუხედავად, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ მას პოლიტიკური აღორძინება მოჰყვეს. მე ვერ დავინახე ჩვენი ეგრეთ წოდებული პოლიტიკური ელიტის რეალური მზადყოფნა, რომ დათმონ ის ხისტი პოზიციები, რომლებშიც გაყინულნი არიან. როგორ უყურებთ ამ პრობლემას და ხედავთ თუ არა რაიმე პოტენციურ გზას ამ ჩიხიდან გამოსასვლელად?
ერიკ მიქაია: კიდევ ერთხელ მოგესალმებით, ინალ. გმადლობთ, რომ დამპატიჟეთ თქვენს პოდკასტში. მე გიყურებთ და ყოველთვის დიდი ინტერესით ვადევნებ თვალს თქვენს პოდკასტებს. გადაცემები, ყოველ შემთხვევაში ჯერჯერობით, კვლავ ხელმისაწვდომია.
ცალსახად რომ გიპასუხოთ… ღმერთო, ნამდვილად რომ მქონდეს საბოლოო პასუხი იმაზე, თუ როგორ გამოვიყვანოთ თავი ამ კრიზისიდან, მას აუცილებლად გეტყოდით. მაგრამ, რა თქმა უნდა, მე არ მაქვს მზა გამოსავალი და, გულწრფელად რომ ვთქვა, არ მგონია, რომ ის სხვა ვინმეს ჰქონდეს. თუმცა, ჩემი მიზანი თქვენს პოდკასტში არის ის, რომ ვილაპარაკო გულახდილად, პირდაპირ და მარტივად და ჩემი არგუმენტები ჯეროვნად წარმოვადგინო.
ინალ, მოდით ცხადად ვთქვათ: მე არ ვამბობ, რომ ეს ფორუმი მხოლოდ დროის ფუჭი კარგვაა — ასეთ სისულელეს არასდროს ვიტყოდი, ღმერთმა დამიფაროს — მაგრამ ის უბრალოდ არ იმუშავებს. ის უბრალოდ არ იმუშავებს.
მოდით ვიყოთ გულწრფელები: ჩვენ აფხაზები ვართ და საკუთარ თავს ყველაზე უკეთ ვიცნობთ. რაც არ უნდა ვეცადოთ საკუთარ სინდისთან კონფლიქტის თავიდან არიდებას, ან რამდენადაც არ უნდა განვსაჯოთ საკუთარი თავი – ჩვენ ვიცით რეალობა.
ამ ფორუმზე რა გითხრათ? მასში აქტიური მონაწილეობა არ მიმიღია, მაგრამ დარწმუნებული ვარ, რომ ვინც საზოგადოების კონსოლიდაციის პროცესში მონაწილეობს ელოდება ამ გაერთიანებას და ბევრ მათგანს კონკრეტული შემოთავაზებებიც აქვს. ეს ჩემი მხრიდან კრიტიკა არ არის. დღეს ჩვენ არ ვსაუბრობთ ფორუმზე ზოგადი გაგებით, არც მის უშუალო შედეგებზე. ჩვენ ვსაუბრობთ ჩიხის საფუძვლებზე, მიზეზებზე და იმაზე თუ როგორ აღმოვფხვრათ იგი.
თქვენ ჩამოყალიბებული, ჭკვიანი ადამიანი ხართ, ინალ – ნუთუ მართლა შესაძლებელია ორ ან სამდღიანმა ფორუმმა გამოასწოროს ის, რაც თითქმის 18 წლის განმავლობაში ინგრეოდა? მე ვფიქრობ, რომ ეს შეუძლებელია.
ეს სიტყვები „საზოგადოების კონსოლიდაცია“ ჩვენს მასშტაბებში – თუკი რეალობას დიდად არ დავშორდები და ცოტას ვიფანტაზიორებ, როგორც მუსიკოსი, ხელოვანი და იუმორისტი – ჩემთვის უნიქორნივით ჟღერს. ამერიკულ ფილოსოფიაში არსებობს ხუმრობა, რომ დემოკრატია უნიქორნს ჰგავს: მის შესახებ ყველას სმენია, მაგრამ ის სინამდვილეში არავის უნახავს. ვერავინ ადგება და იტყვის: „მე ეს მინახავს“.
ჩვენს დღევანდელ პირობებში საზოგადოების კონსოლიდაცია ჩემთვის ნიშნავს ისეთი გარემოს, სივრცის შექმნას, სადაც უმრავლესობას შეეძლება აქტიურად ჩაერთოს სხვადასხვა საკითხებში, – დაწყებული ცხოვრების ხარისხისა და სოციალური დაცვის თემებისა.
მოდით ვიყოთ პირდაპირები: ჩვენ ყველას ყელში გვაქ ამოსილი ეს მუდმივი დაყოფა „შენიანებად“ და „სხვისიანებად“. ცხოვრება რომ ნამდვილად კარგი ყოფილიყო, კარგი ჯანდაცვით – კვლავაც ვიამაყებდით ცარიელი მიღწევებით? ჩვენი პრეზიდენტები — რომლებიც პირდაპირი გაგებით ყველანი ჩვენი ძმები, ბიძები, მეგობრები და თანაკლასელები არიან — ბოლოს და ბოლოს გადადგამდნენ თუ არა მნიშვნელოვან ნაბიჯებს?
ფაქტი ფაქტად რჩება. როდესაც ყველაფერი ინგრეოდა, სიტყვებით ბევრი საუბრობდა, მაგრამ საქმეს არავინ აკეთებდა. არავის კონკრეტული არაფერი შემოუთავაზებია. ახლა კი გვყავს მთავრობა და პარალელურად ფორუმიც კეთდება. დარწმუნებული ვარ, რომ ფორუმის ოპონენტი პოლიტიკური ძალები იმ შეკრებაზე სიხარულით არ მივიდოდნენ და არც რაიმეს დამტკიცებას შეეცდებოდნენ. ამის ახსნას არ დაიწყებდნენ. ეს ჩვენი მენტალური კოდის საკითხია. სხვა საზოგადოებაში ეს შეიძლება მომხდარიყო კიდეც. ჩვენ მსგავს ამბებს ვხედავთ ფილმებში ან ვკითხულობთ ისტორიულ ქრონიკებში.
ჩვენ დავკარგეთ ის სპეციფიკური მენტალური ნიუანსები და დოგმები, რომლებიც ჩვენ ძალიან განსხვავებულ საზოგადოებად გვაყალიბებს – არა აუცილებლად განსაკუთრებულად, მაგრამ ნამდვილად განსხვავებულად სხვა საზოგადოებებისგან.
ჩვენ გვაკლია ადაპტირებული პოლიტიკა — პოლიტიკა, რომელიც მორგებულია სპეციალურად ჩვენზე. ჩვენ არ გვაქვს ადაპტირებული ეკონომიკა და არანაირი ადაპტირებული პროგრამები, რომლებსაც მუშაობა მასიური გარე ინვესტიციების გარეშე შეუძლიათ.
ჩვენ არ გვაქვს სათანადო მედია სივრცე — თქვენ ეს ჩემზე უკეთ თქვენ გესმით — და არანაირი სტრატეგიული ხედვა, სადაც ჩვენ შეგვეძლო ათასობით სხვადასხვა ბერკეტის გამოყენება ნარატივის შესაცვლელად. ამ ყველაფრიდან უბრალოდ არაფერი არსებობს!
ამის ნაცვლად, ჩვენ სამი დღით ვიკრიბებით ფორუმზე. კიდევ ერთხელ ვამბობ, მე არავის ვაკრიტიკებ.
მე უბრალოდ დავაკვირდი საინფორმაციო ველს. დედაჩემს, ჩემს დებს და ჩემს ძმას — გუშინ და დღეს — საერთოდ წარმოდგენა არ აქვთ, რას ეხებოდა ეს ფორუმი. და რატომ არ იციან მათ? ისინი აქტიურად არიან ჩაბმულნი დედაქალაქის ცხოვრებაში, თუმცა ამ ამბავმა მათ გვერდზე ჩაუარა. ჩემი ოჯახისა და მეგობრების მსგავსად ბევრი ადამიანია, ვინც ამის შესახებ არაფერი იცის. რატომ? იმიტომ, რომ მათი აზრით ეს ფორუმი არ იყო მნიშვნელოვანი და ყურადღებაც არ მიაქციეს.
ინალ ხაშიგი: მართალია. და ამ აქტუალობასთან დაკავშირებით, თქვენ სრულიად მართალი ხართ; შესაძლოა, ეს ფორუმი რეალურად მხოლოდ შიდა პოლიტიკურ წრეს აინტერესებს — ადამიანთა კონკრეტულ ჯგუფს, რომლებიც ან ამჟამად არიან ხელისუფლებაში, ან აქტიურად ისწრაფვიან მისკენ.
ერიკ მიქაია: ადამიანებს, რომლებიც პირადად არიან ჩართულნი ან აქვთ რაიმე პირდაპირი კავშირი პოლიტიკურ აპარატთან.
ინალ ხაშიგი: მოსახლეობის დიდი უმრავლესობა, რა თქმა უნდა, ჩვეულებრივი ცხოვრებით ცხოვრობს არჩევნებიდან არჩევნებამდე და მათ ყოველდღიურ ცხოვრებაში ეს არჩევნები აბსოლუტურად არაფერს ცვლის. თუმცა, ჩვენ გვესმის, რომ ნებისმიერი პოლიტიკური ბრძოლის თეორიული მიზანი უნდა იყოს იმ ამოცანების გადაჭრა, რომლებიც დგას მთავრობის, სახელმწიფოსა და საზოგადოების წინაშე. რა არის ეს მიზნები ახლა? თქვენ ახსენეთ 18 წელი — სავარაუდოდ, იმ მომენტიდან ათვლით, როდესაც რუსეთმა ჩვენი დამოუკიდებლობა აღიარა.
ერიკ მიქაია: პლუს-მინუს, მას შემდეგ, რაც ჩვენი თანამედროვე სახელმწიფოებრიობა ჩამოყალიბდა. მე მანამდე არსებული პერიოდის ანალიზს არც კი შევუდგებოდი.
ინალ ხაშიგი: 1992–1993 წლების ომამდე ჩვენ გვქონდა მიზნების მკაფიო ერთობლიობა: ომის დროს ეს იყო გამარჯვება და გაძლება. ომის შემდეგ, მძიმე ეკონომიკური ბლოკადისა და გაჭირვების ფონზე, მიზანი უბრალოდ გადარჩენა იყო. შემდეგ ჩვენ გვინდოდა აღიარება და მივაღწიეთ მას. საბოლოოდ, რუსეთმა გვაღიარა და გარკვეული სიმშვიდე, თვითკმაყოფილება დამკვიდრდა. ახლა, რა არის ჩვენი მიზნები და ამოცანები? მსოფლიოში, რომელიც გლობალური ტურბულენტობის, ქაოსისა და არასტაბილურობის ზონაში შევიდა, სისულელეა საუბარი იმაზე, რომ კიდევ ასი სახელმწიფო გვაღიარებს ან გაეროში მიგვიღებენ. მაგრამ რისკენ უნდა ვისწრაფოდეთ? საით უნდა წაგვიყვანოს მთავრობამ? როგორ უნდა გამოიყურებოდეს ეს გზა?
ერიკ მიქაია: საინტერესო კითხვაა. მოგისმენიათ რაიმე კონკრეტიკა რომელიმე გუნდისგან? ჩემი მხრივ, ერთ რამეში დარწმუნებული ვარ — და ნებისმიერმა შეიძლება ეს უარყოს და თქვას: „რა თქმა უნდა, თქვენ არ გიმუშავიათ ხელისუფლებაში ან ეს პირადად არ გამოგიცდიათ“ — მაგრამ ჩვენს საზოგადოებაში რომელი თავმოყვარე ზრდასრული ადამიანი აღიარებს, რომ ხელმძღვანელის სკამს ვერ გაუმკლავდებოდა? ნამდვილად გამიკვირდებოდა, ვინმეს უარი რომ ეთქვა.
ინალ ხაშიგი: დიახ, უბრალოდ არ არსებობენ ასეთი აფხაზები!
ერიკ მიქაია: ზუსტად, ეს უხეშად განსაზღვრავს ჩვენს ეროვნულ ხასიათს. ჩვენ სხვადასხვა პერსონალურ ამბიციებს ვწონით.
ინალ ხაშიგი: ყოველი აფხაზი მზად არის ხვალ პრეზიდენტი გახდეს და სჯერა, რომ ზუსტად იცის, როგორ მართოს ქვეყანა.
ერიკ მიქაია: მაგრამ შეხედეთ, რა მოხდა აქ სინამდვილეში: სამყარო მრავალპოლარული გახდა და აგრძელებს სწრაფ და მრავალმხრივ ცვლილებას.
ინალ ხაშიგი: მკვეთრად და შემაშფოთებლად.
ერიკ მიქაია: დიახ, მკვეთრად და შემაშფოთებლად. და ჩვენ რა გავაკეთეთ? გადავწყვიტეთ, რომ შეგვეძლო გვერდი აგვევლო შიდა წვის ძრავისთვის და ორთქლის ძრავისთვის საერთოდ — არსებითად ვცდილობდით ადგილიდან ნახტომით გადავმხტარიყავით მეტაფორულ „ტესლაფონში“. ეს უბრალოდ ასე არ ხდება; ეს სტრუქტურულად შეუძლებელია. ეს ჰგავს ორმოცი წლის მამაკაცის გონების თხუთმეტი წლის მოზარდში ძალდატანებით ჩადებას — ის ვერ გაუმკლავდება დატვირთვას. ბევრი რამის თქმა შეიძლება კლასიკურ „ვაი ჭკუისგან“ სცენარზე და იმაზე, თუ როგორ სრულდება ეს ყოველთვის. მაგრამ კარგი.
დავუშვათ, რომ ჩვენ უნდა ლავირებისთვის მიგვემართა, გვედრეიფა და დროსთან ერთად განვვითარებულიყავით. ამის ნაცვლად, ჩვენ ჩავრჩით მუდმივი, მწარე პოლიტიკური კონფრონტაციის მდგომარეობაში. ეს შთანთქავს საზოგადოებრივი ენერგიის უზარმაზარ რაოდენობას, რომელიც უნდა იქნას გამოყენებული წარმოებისა და სახელმწიფო მშენებლობისთვის. ჩვენი „რეაქტორი“, ასე ვთქვათ, გვაძლევს ზუსტად იმდენ ენერგიას, რამდენიც წარმატებისთვისაა საჭირო, მაგრამ ჩვენ მას სრულიად სხვაგან ვხარჯავთ და ისეთ შეგრძნებას ვიტოვებთ, თითქოს სხვა არაფრისთვის მუხტი აღარ გვყოფნის. ამ საწყის პოზიციაზე სრულიად შეუძლებელია გახდე ბრწყინვალედ აყვავებული საკურორტო რეგიონი — ამის ეკონომიკის ახსნას დიდი დრო დასჭირდება, მაგრამ ვფიქრობ, ხალხი ფუნდამენტურად მეთანხმება.
ჩვენ გვაქვს ლამაზი მიწები და დიდებული რესურსები. მოკლედ, ხელისუფლებაში რამდენიმე პოლიტიკური გუნდი იყო, დაწყებული სერგეი ბაღაფშით და ასე შემდეგ. ჩვენ მოწმენი ვართ ყველაფრისა, რაც მოხდა გუშინ და გუშინწინ. რომელიმე მათგანმა აირჩია ისეთი გზა, რომელიც არ იყო მხოლოდ დაპირება: „გარწმუნებთ, რომ ჩემს პოლიტიკურ ოპონენტებს არ გავათავისუფლებ“? ჩვენ ეს დაპირებები არაერთხელ მოვისმინეთ.
ვიღაცამ გაათავისუფლა ხალხი, ვიღაცამ — არა. ლიდერმა, რომელმაც ეს არ გააკეთა, საბოლოოდ ინანა, შემდეგმა კი დაინახა ეს შეცდომა და ყველა გაათავისუფლა. ინსტიტუციური ცვლილებების ციკლი არასდროს დასრულდა.
მაგრამ არავის გაუკეთებია ის ლოგიკური რამ, რაც მაშინვე გონებაში მოგდის. ამდენი წლის შემდეგ, ჩვენ ყველამ ვიცით ჩვენი დედაქალაქისა და ჩვენი სახლების დანგრეული ესთეტიკური მდგომარეობა. მიუხედავად ამისა, ხელმძღვანელობამ სრულიად ვერ მოუხმო ჩვენს „ლიმიტჩიკებს“ — მომიტევეთ ეს ტერმინი — ახალგაზრდებს, რომლებიც სახელმწიფო კვოტებით სწავლობენ. ჩვენ მათ განათლებას საჯარო სახსრებით ვაფინანსებთ.
აფხაზეთის ბევრ მოქალაქეს, როგორც ახლახან აღმოვაჩინე, არც კი ესმის ამ კვოტის სისტემის არსი. ისინი ვერ აცნობიერებენ, რომ როდესაც სტუდენტი სწავლას ამთავრებს ქვეყნის ხარჯზე დიდ უცხოურ ქალაქში, სახელმწიფო მისგან დივიდენდებს, სავალდებულო მადლიერებას და ინვესტიციის პროფესიულ უკუგებას უნდა ელოდეს. ეს სტანდარტული ინსტიტუციური ლოგიკაა და თავად სისტემა ათწლეულებისაა.
რატომ არ მოვუხმობთ ლანდშაფტის დიზაინის ან არქიტექტურის ათ უფროსკურსელ სტუდენტს, რომლებიც ჩვენი კვოტებით შევიდნენ შემოქმედებით უნივერსიტეტებში და არ შევთავაზებთ მათ მცირე სახელმწიფო ტენდერს? ღმერთო ჩემო, ეს არ დაჯდებოდა დიდი ფული, მაგრამ შექმნიდა მასიურ, პოზიტიურ საინფორმაციო ველს.
შესთავაზეთ მათ, მაგალითად, რომ ჩვენი ძველი საბჭოთა დროინდელი „ხრუშჩოვკები“ მკვეთრ პასტელურ ტონებში შეღებონ. შეხედეთ მთავარ საცხოვრებელ რაიონს – მას არჩევნების დროს ხმების მოსაპოვებლად „პლატინის რაიონივით“ ეპყრობიან, მაგრამ დანარჩენ დროს ის უბრალოდ მივიწყებულ „ახალ რაიონად“ რჩება. მე იქ დავიბადე და გავიზარდე, დედაჩემი დღემდე იქ ცხოვრობს, ამიტომ არანაირი პირადი შურის გამო არ ვსაუბრობ; მე უბრალოდ საგნებს თავის სახელებს ვარქმევ.
რა მოხდება, თუ იმ შენობებს ისე ლამაზად შეღებავთ, რომ მილიონობით დამთვალიერებელი კამერებით აქეთ წამოვა მხოლოდ იმიტომ, რომ ინტერნეტში ტრენდული ვიზუალი ნახეს? თქვენ ერთხელ დებთ ინვესტიციას საღებავსა და ადმინისტრაციულ ნებართვაში — შესაძლოა ორ-ხუთ მილიონ რუბლს. ამის გასაკეთებლად ჩვენ არ გვჭირდება მოლაპარაკება გაეროსთან, თურქეთთან ან საქართველოსთან; ეს წმინდა შიდა საქმეა. აი, ასე იპყრობთ ლეგიტიმურად მსოფლიოს პოზიტიურ ყურადღებას.
შესაძლოა, მე ვერ ვხედავ საზოგადოების განვითარებას ან მის ამჟამინდელ შექმნას ტრადიციული პოლიტიკური კუთხით, მაგრამ მე ასე ვხედავ: ჩვენს ფიზიკურ გარემოზე ზრუნვა და მისი ლამაზ პასტელურ ტონებში შეღებვა მართლაც განსაცვიფრებელ ეფექტს შექმნიდა. ჩვენ სუბტროპიკებში ვცხოვრობთ, პლუს-მინუს რამდენიმე პროცენტი. ახლა, მაშინ როცა ჩვენი ბუნებრივი გარემო საოცარია, მადლობა ღმერთს, ჩვენი ადამიანური გარემო ღრმად უკმაყოფილოს გვტოვებს.
ცარიელი რიტორიკის ნაცვლად, მათ შეეძლოთ ხალხისთვის განვითარების პრაქტიკული შესაძლებლობა მიეცათ. თქვენ ერთხელ დებთ გარკვეულ თანხას ინფრასტრუქტურასა და ენერგიაში და ეს უკუგებას იძლევა.
ჩემი გაგებით, ჩვენი ამჟამინდელი პოლიტიკური ხარჯები შედარებადია ასი უსარგებლო ფოკუს-ჯგუფის შენახვასთან. თითოეულ ფოკუს ჯგუფში თვეში 1.5 მილიონი რუბლის დახარჯვით. ჩვენ ყველას გვესმის, როგორ მუშაობენ ეს პოლიტიკური ოპერატორები. თქვენ არ გჭირდებათ მათზე ფულის დახარჯვა; ამ კაპიტალის ინვესტირება ვიზუალურ და ფიზიკურ ინფრასტრუქტურაში მოიტანდა სტრუქტურულ დივიდენდებს ათწლეულების განმავლობაში უფასო, ორგანული რეკლამის სახით გლობალურ ქსელებში. როგორც კი კონტენტი ინტერნეტში ხვდება, ის აღარ ქრება.
მაგრამ ჩვენ ამასაც კი არ ვაკეთებთ. ჩვენ გვინდა მუდმივად ყველას ვუთხრათ, თუ რამდენად უნიკალურები ვართ, მაგრამ აბსოლუტურად არაფერი ხელშესახები არ გვაქვს საჩვენებლად. შეხედეთ რა მოხდა, როდესაც მუსიკოსმა ტრადიციული ხალხური მუსიკა აზამატი თანამედროვე ბიტებით დაარემიქსა -ტრადიციონალისტებმა ის გაკიცხეს. მათ ის ჩვენი წმინდა კულტურის შეურაცხყოფაში დაადანაშაულეს. მან მართებულად უპასუხა, რომ იმ სიმღერას ახალგაზრდობა ძველ, სტაგნაციურ ფორმაში აღარ უსმენდა და მას სურდა, რომ ყველას ხელახლა მოესმინა; მან მასში ახალი სიცოცხლე ჩაბერა. მხოლოდ მოგვიანებით შეეგუნენ ისინი მის წარმატებას.
ჩვენ ინოვაციების მიმართ ძლიერი მიუღებლობა გვაქს. ამასთან თავადაც ვერ ვქმნით ვერანაირ სიცოცხლისუნარიან თანამედროვე ალტერნატივას.
ინალ ხაშიგი: და ჩვენ უბრალოდ ბევრნიც არ ვართ. უნდა ითქვას, რომ ეს მცირე ერის ტრაგიკული პარადოქსია: როდესაც ჭეშმარიტად ნიჭიერი ადამიანები ჩნდებიან, კოლექტივში ქვეცნობიერი სურვილი ჩნდება, რომ მათ იგნორირება გაუკეთონ ან უკან დაწიონ. სწორედ ახლა ჩვენ დაურ ზანთარიას სახლ-მუზეუმში ვსხედვართ. მე მჯერა, რომ ის ნამდვილი გენიოსი მწერალი იყო. თუმცა, ის სიცოცხლეში სათანადოდ არ დააფასეს და დღემდე ბევრი ვერ იგებს მას მისი სიკვდილის შემდეგ. მე ვამბობ, რომ ის სიცოცხლეში არ შეუმჩნევიათ, რადგან დღეს თქვენ ვერ ნახავთ მის ვერცერთ საარქივო ვიდეო კადრს აფხაზეთის ტელევიზიაში, მიუხედავად იმისა, რომ ის ჩვენი თანამედროვე იყო. დასანანია, რომ ადამიანის სიკვდილია საჭირო იმისთვის, რომ ფანატიკურად თავდადებულმა თაყვანისმცემელმა, როგორიცაა ციზა გუმბა, ნაბიჯი გადადგას და მუზეუმის ორგანიზება სუფთა ნებისყოფით სცადოს.
ერიკ მიქაია: საგნებმა დაჩქარებული ტემპით დაიწყეს გაუფასურება. ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე ტრაგიკული სტრუქტურული ტენდენცია, რომელიც ჩვენზე მოქმედებს. დროს უკან რომ დააბრუნებდეთ და ჩვენს კულტურულ ჩარჩოს სხვანაირად ჩამოაყალიბებდეთ, საზოგადოება ზანთარიას მსგავსი ფიგურების გარდაცვალებაზე ნამდვილად ღრმა პატივისცემით მოახდენდა რეაგირებას.
ჩემდა სამწუხაროდ — და მე ბუნებით ოპტიმისტი, მხიარული ადამიანი ვარ — არსებობს მკაცრი რეალობა, რომელსაც ვერ შევეკამათები, რადგან ის თვალშისაცემად აშკარაა. მე მჯერა, რომ ჩვენს შორის გარკვეული წრეებისთვის პოლიტიკურად უხერხულიც კი გახდა, რომ „ძველი სკოლა“ ჯიუტად ეჭიდება სიმბოლოებსა და სერიოზულ ისტორიულ მეხსიერებას. რაც უფრო სწრაფად დაიკარგება ეს მეხსიერება და მიეცემა დავიწყებას მით უფრო კომფორტული იქნება მათთვის ვინც ოპორტუნისტია. ეს პროცესი სხვადასხვა მიზეზის გამო ხდება, მაგრამ ის აქტიურად მიმდინარეობს.
შინაარსის ნაცვლად, ჩვენ ჩაბმულნი ვართ გაზვიადებულ, ზედაპირულ ჭორებში იმის შესახებ, თუ ვინ არის „პრორუსი“ ან „ანტირუსი“. ასეთი პოლარიზებული არგუმენტები საერთოდ არ უნდა ჩნდებოდეს.
ჩემმა მეგობრებმა და ამხანაგებმა ამ ქალაქში იციან, რომ მე პოლიტიკას არ ვეთამაშები, განსაკუთრებით „დიდ“ გეოპოლიტიკას. ეს რთული არითმეტიკაა, სადაც ეშმაკი ფეხს მოიტეხს. მე არ ვიჩემებ, რომ ეს მესმის და, გულწრფელად რომ ვთქვა, მსოფლიოში ძალიან ცოტა ადამიანს ესმის ის სინამდვილეში — და მათ, ვისაც ესმის, იშვიათად უსმენენ. ამას იმიტომ ვეხები, რომ ვხედავ ამ ჩახლართულ შედარებებსა და „რა იქნებოდა თუ“-ებს, რომლებიც ჩვენს საზოგადოებაში ტივტივებს.
მე ამას ბევრად უფრო მარტივად ვუყურებ: წარმოიდგინეთ უზარმაზარი ვეშაპი, რომელიც გოლფსტრიმის გასწვრივ მიცურავს. იქვე შეიძლება რაიმე მცირე არეულობა იყოს, მაგრამ ვეშაპი უბრალოდ აგრძელებს წინსვლას. მის ქვეშ არის პატარა, მოქნილი, ბუნებრივი მტაცებელი — მაგარი პატარა თინუსი. ისიც გოლფსტრიმის გასწვრივ მოგზაურობს პირდაპირ ვეშაპის ქვეშ; ის იქ სრულიად უსაფრთხოდ არის, შეუძლია ეფექტურად ინადიროს და ყოველთვის შეუძლია თავშესაფარს დაუბრუნდეს. ყველაფერი კარგადაა, სანამ ის ნიჟარებს ასუფთავებს ან ვეშაპს მოსალოდნელი საფრთხეების შესახებ აფრთხილებს. მაგრამ ეს პატარა თინუსი უცებ დიამეტრულად რომ შემობრუნდეს და თქვას: „ახლა მე მომისმინე, მე ვილაპარაკებ და შენ მომისმენ“, ვეშაპი ნელა გააღებს თავის მასიურ პირს, მოლაპარაკე თინუსი პირდაპირ შიგნით შეცურდება, ყბები დაიხურება და ამით ყველაფერი აბსოლუტურად დასრულდება.
მე არ ვამბობ, რომ ვინმემ შიშში უნდა იცხოვროს. მე ვამბობ, რომ დღეს ორი გლობალური სფეროს მასიური დაპირისპირება პირდაპირ ჩვენს თვალწინ მიმდინარეობს. და ჩვენ ვერ ვაცნობიერებთ, რომ პირველ რიგში საკუთარ თავით უნდა ვიყოთ დაკავებულნი, რადგან სხვა არჩევანი არ გვაქვს.
ჩვენ უნდა ვკონცენტრირდეთ ჩვენს შიდა განვითარებაზე, აქვე, ჩვენს საზღვრებში. ჩვენ არ უნდა ვიდგეთ ფორუმებზე და არ უნდა ვწუწუნებდეთ იმაზე, თუ რა სამწუხაროდ არის საქმე მოწყობილი და რა კარგი იქნებოდა მისი გამოსწორება; ჩვენ რეალურად უნდა ვიმოქმედოთ და გადაწყვეტილებები განვახორციელოთ. მაგრამ როგორ? კვლავ ვრისკავ, რომ არასწორად გამიგონ. საინფორმაციო ველი სავსეა პოლიტიკური მოვლენებით, მაგრამ სოფელში მცხოვრები ჩვეულებრივი მოქალაქე მათგან აბსოლუტურად არაფერს გრძნობს და არაფერი ესმის.
სოფელი სოფლად დარჩა.
არცერთ პოლიტიკურ გუნდს, რომელიც ხელისუფლებაში მოვიდა, კომპლექსური, ქვეყნის მასშტაბით სოფლის მეურნეობის პროგრამა ნამდვილ პრიორიტეტად არ უქცევია — და მის შესაქმნელად გენიალური ჭკუა არ გჭირდება. პირობითად, მიზანი უნდა იყოს მომდევნო ორი-სამი წლის განმავლობაში ჩვენი მარეგულირებელი სტანდარტების მოგვარება „როსპოტრებნადზორთან“ და ჩვენი საკვები პროდუქტებისთვის სუფთა, საიმედო დერეფნების გახსნა. ამავდროულად, შეკრიბეთ ჩვენი სოფლის მცხოვრებლები, ფერმერები და უთხარით: „ჩვენ ოფიციალურად გაძლევთ სახელმწიფო გარანტიას თქვენი პროდუქციის ამ კონკრეტული მოცულობის შესყიდვაზე; ჩვენ დაგეხმარებით თესლით, დათესვითა და ლოგისტიკით“. ყველაფრის ზუსტად გათვლაა შესაძლებელი.
დიახ, ეს ძველი მეთოდოლოგიაა, მაგრამ ის მუშაობს; ის ამ მიწაზე ადრეც მუშაობდა. საკუთარი მოქალაქეებისგან პირდაპირ შესყიდვა და შემდეგ ხარისხის გარანტიით მეზობლებთან პროდუქციის ექსპორტი მყისიერად აამაღლებდა ცხოვრების შიდა სტანდარტს. რატომ? იმიტომ, რომ სოფელს სიცოცხლე მაშინვე დაუბრუნდებოდა. ადგილობრივი სკოლები კვლავ შეივსებოდა. ეს გამოცოცხლება სწრაფად შეიძლება მოხდეს მასიური, მიუღწეველი უცხოური ინვესტიციების გარეშე, მაგრამ ჩვენ ამაში ჩართვაზე უარს ვამბობთ.
ერთხელ ჩემს არხზე განვაცხადე, რომ თუ ჩვენს ინსტიტუტებს არ აქვთ დრო ან კომპეტენცია, რომ დღეს ნორმალურად იმუშაონ ჩვენს ახალგაზრდობასთან – რათა 10-15 წელიწადში მათგან მასიური საზოგადოებრივი პრეტენზიები არ მივიღოთ, რაც ზუსტად ის არის, საითაც მივდივართ – მაშინ მოდით ჩვენ ჩავერთოთ როგორც მოხალისეები. მოდით, მათ, ვინც მედიაში ვართ და გვიცნობენ პირდაპირ სოფლის სკოლებში წავიდეთ. ჩავატაროთ სემინარები მოტივაციაზე, ცხოვრებისეული მიზნების არჩევასა და ადამიანურ ურთიერთობებზე.
მივცეთ იმ სოფლის ბავშვებს ხელშესახები გრძნობა, რომ ვიღაცას ისინი ახსოვს, მათზე ფიქრობს და რომ ისინი სრულიად მოწყვეტილნი არ არიან ურბანულ ცენტრებს.
ეს არის კონსოლიდაციის ერთგვარი ფორმა, არა? ეს გააერთიანებდა ხალხს.
ინალ ხაშიგი: მაგრამ ჩვენ სრულიად გვაკლია კომპლექსური სახელმწიფო პროგრამა ამის მხარდასაჭერად; ეს არის პრობლემის არსი.
ერიკ მიქაია: ზუსტად, თქვენ ვერ გააერთიანებთ სხვადასხვა სოციალურ ჯგუფებს ფუნდამენტური, სტრუქტურული გეგმის გარეშე.
ინალ ხაშიგი: ახლა ეს წელი ოფიციალურად გამოცხადდა „სოფლის წლად“. ისინი სახსრებსაც კი გამოყოფენ — დაახლოებით მილიონ რუბლს თითოეული სოფლისთვის — თუმცა რთული წარმოსადგენია, რის მიღწევა შეუძლია ერთ მილიონს, იმის გათვალისწინებით, რომ ჩვენი სოფლები მკვეთრად განსხვავდებიან მოსახლეობისა და ინფრასტრუქტურული საჭიროებების მიხედვით.
ერიკ მიქაია: ერთი ლაზიკი [სატვირთო მანქანა] დღეს დაახლოებით მილიონი რუბლი ღირს.
ინალ ხაშიგი: ზუსტად. ადრემ იმ ეპოქაში, როცა ჩვენი მშობლები სოფლებში ცხოვრობდნენ და სკოლებიც გადაჭედილი იყო. ქალაქში მოხვედრა დიდი პრობლემა იყო. მეორე მხრივ, აფხაზური სოფელი იყო აფხაზური ლიტერატურის, ხელოვნებისა და მთელი ჩვენი ინტელიგენციის ნამდვილი სამჭედლო. განათლება, რომელსაც მაშინ სოფლის სკოლებში იღებდნენ კარგი იყო რადგან საბჭოთა სტანდარტები მოქმედებდა. იმ პერიოდის სოფლის სწავლებაზე, მის ხარისხზე ვერ დავიჩივლებთ. მაგრამ ახლა სოფლებში სულ უფრო ნაკლები ადამიანი და ნაკლები ბავშვი რჩება. ჩემს მშობლიურ სოფელ ხოფში ზოგი მშობელი სწავლის დაბალი დონის გამო იძულებულია შვილები გუდაუთის სკოლებში წაიყვანოს. ზოგიერთ სოფლის სკოლაში მხოლოდ 10-დან 15-მდე მოსწავლეა დარჩენილი.
ერიკ მიქაია: მიზეზებიც გასაგებია.
ინალ ხაშიგი: მაგრამ ინსტიტუციური ლოგიკა უნდა იყოს ისეთი, რომ უზრუნველყოს სათანადო, ყოვლისმომცველი საგანმანათლებლო პაკეტი თითოეული სოფლის სკოლისთვის — კვალიფიციური მასწავლებლების უზრუნველყოფა მათემატიკის, ფიზიკის, ქიმიისა და ლიტერატურისთვის. ახლა ეს პრაქტიკულად შეუძლებელია; ჩვენს მთავარ სკოლებში სოხუმშიც კი ხშირად აკლიათ ქიმიის მასწავლებლები, რომ აღარაფერი ვთქვათ სოფლებზე. შესაძლოა, რეალისტური გამოსავალი იყოს მხოლოდ დაწყებითი სკოლების (მე-4 კლასამდე) დატოვება პატარა სოფლებში, ხოლო მე-5-დან მე-11 კლასების გაერთიანება ერთ მაღალი ხარისხის, რეგიონულ „ათწლიან“ სკოლაში ყოველი ხუთი ან ექვსი სოფლის მოსახლეობისთვის.
ერიკ მიქაია: არაფერს გაგონებთ ეს?
ინალ ხაშიგი: დიახ, ცენტრალიზებული ათწლიანი სკოლა სპეციალიზებული მასწავლებლების სათანადო კოლექტივით, რომელიც რეალურ განათლებას იძლევა. ამ ზუსტად იგივე რეფორმის გატარების მცდელობა იყო 10 ან 15 წლის წინ, მაგრამ იგი საზოგადოების მხრიდან კატეგორიულ, ემოციურ „არას“ წააწყდა. ხალხი კითხულობდა: „როგორ შეგვიძლია დავხუროთ ჩვენი სოფლის სკოლა?“ არ დაკეტოთ სკოლა, დატოვეთ დაწყებითი კლასები. მაგრამ რაში გჭირდებათ სკოლა თუკი ის განათლებას არ იძლევა? ჩვენ სტერეოტიპების მძევლები ვხდებით, როგორიცაა „ჰაიგიდი აზამატ“. როგორ შეიძლება ეს „ჰაიგიდი აზამატი“ თანამედროვე ჟანრში გადააკეთო?
ერიკ მიქაია: და რატომ არის საერთოდ ნაკლები ბავშვი? ჩვენი შობადობა კატასტროფულ ვარდნას განიცდის. ჩვენი ახალგაზრდობისას ოჯახის დანგრევა ან განქორწინება მძიმე, რეზონანსული სკანდალი იყო საზოგადოებაში. მე ვეთანხმები, რომ ჩვენ არ შეგვიძლია დავრჩეთ ორთოდოქსები ან წარსულში გაყინულები, მაგრამ ოჯახების დანგრევის დღევანდელი მასშტაბი კატასტროფული სიგნალია — ნამდვილი განგაშის სიგნალი ჩვენი ეთნოსისთვის. და ჩვენი ინსტიტუტები ამისთვის აბსოლუტურად არაფერს აკეთებენ.
ჩვენ გლობალური ტექნოლოგიური პროგრესის ჩლიქების ქვეშ ვართ მოყოლილი, თუმცა რეალურ ტექნოგენურ სამყაროს ჩვენამდეჯერ სრულად არც კი მოუღწევია. უცნაურია — და არ ვიცი ეს რა სახის სასწაულია — მაგრამ დღეს ელემენტარულ ყოველდღიურ გადარჩენაზე წუწუნი ცოდვაა, სრულიად გულწრფელი რომ ვიყო. ეს უბრალოდ ასეა. მაგრამ ხალხი ძალზე დაიღალა ზუსტად იმ პოლიტიკური ფიგურებისგან, რომლებიც მათ 20 წლის განმავლობაში ზედიზედ ეუბნებიან, რომ ხვალ ყველაფერი შესანიშნავად იქნება. ნუ გეწყინებათ, მაგრამ ეს არის ჩვენი რეალობა. ნებსით თუ უნებლიეთ ვინ არ მოგვატყუა?
ინალ ხაშიგი: დიახ, ჩვენ თვითონ გვიხარია, რომ გვატყუებენ.
ერიკ მიქაია: რა თქმა უნდა; გვიხარია, რომ გვატყუებენ. ისიც ღრმად მაოცებს, რომ სრულიად ნორმალიზებული გახდა ტელევიზორში საჯარო მოხელისთვის ყურება, რომელიც ტრიბუნასთან თავდაჯერებულად დგას და აშკარად ცრუობს.
ჩვენ ყველამ ვიცით, რომ ის ცრუობს; მან იცის, რომ ჩვენ ვიცით, რომ ის ცრუობს; ჩვენ ვიცით, რომ მან იცის, რომ ჩვენ ვიცით, რომ ის ცრუობს. ეს სიტყვების თამაშია, თუმცა ის კვლავ მყარად ზის თავის სავარძელში და აგრძელებს ტყუილს. ჩვენ კი ამას მეორე დღეს ისე განვიხილავთ, თითქოს ეს დიდი მოვლენა იყოს: „გაიგე რა თქვა ტრიბუნიდან?“- ასე განვიხილავთ ხოლმე.
როგორ მივეცით თავს უფლება ამ წერტილამდე მივსულიყავით? ეს უაზრო თემად ჩანს, მაგრამ როგორ მოვხვდით აქ?
ერთი საარჩევნო ციკლიდან მეორემდე გრძელდება ასე. ჯერ არის ინტენსიური საარჩევნო კამპანიის პერიოდი და შემდეგ „პოსტპროდუქციის“ ფაზა. მოსახლეობას დიდი დრო სჭირდება რიტორიკისგან გამოსაჯანმრთელებლად; ეს მიდგომა შთანთქავს ხალხის სასიცოცხლო ენერგიას. შესაძლოა, რომელიმე პოლიტიკურ ჯგუფს ეს ხმაური მხოლოდ ხელისუფლების ხელში ჩასაგდებ რესურსად სჭირდებოდა, მაგრამ ლიდერებმა პასუხისმგებლობა უნდა აიღონ მათზე, ვისაც მობილიზება გაუკეთეს. რას უშვებით ამ ხალხს შემდგომში?
ყოველი ახალი პოლიტიკური ეპოქა შობს ძალიან ხმამაღალ, ახალგაზრდა „გმირებს“ — თუმცა მათ ნამდვილ გმირებს დიდი გაგებით ვერ ვუწოდებდი — რომლებიც ხმაურიანები, კაშკაშები არიან და აცხადებენ, რომ ყველაფერი იციან.
ისინი არენაზე ხუთი წლის განმავლობაში დომინირებენ, შემდეგ კი მათი მთელი გუნდი ოპოზიციურ ბანაკში გადადის, მაშინ როცა წინამორბედი გუნდი ხელისუფლებაში ბრუნდება. ამ ახალ გმირებსაც ხომ ჭირდებათ შემდეგ სადმე მოწყობა, არადა სისტემა უკვე გადავსებულია მათი წინამორბედი გმირებით და მათი რაოდენობა ისევ იზრდება.
რატომ ვსაუბრობ ამ ხალხზე? მათ შობს კრიზისული ვითარება და ათიდან ცხრა ვინც სისტემაში შეაღწევს ვერანაირ სარგებელს ვერ იძლევა. მათ ამის რესურსი არ აქვთ.
ინალ ხაშიგი: მე ვიტყოდი, რომ ახლა საერთოდ არ არის გმირების დრო; ეს მთლიანად ფუნქციონერების ეპოქაა.
ერიკ მიქაია: ახალგაზრდა აქტივისტები ვიგულისხმე. მე ბრჭყალებში გმირები ვიგულისხმე.
ინალ ხაშიგი: მე მჯერა, რომ ეს არის ფუნქციის ეპოქა — „ადამიანი-ფუნქცია“. უბრალო ჭანჭიკი პოლიტიკურ თამაშში. როგორც რობოტი დეპუტატი: ჩააგდებ მონეტას და ის ზუსტად ისე აძლევს ხმას, როგორც დაავალებ. სისტემა ახლა განზრახ ასეა აგებული.
ჩვენ ყოველთვის ვიხსენებთ ვლადისლავ არძინბას როგორც ჩვენი სახელმწიფოებრიობის სიმბოლოს.
მაგრამ დღეს ვლადისლავის მსგავსი ადამიანი რომ დააყენოთ არჩევნებში, ის არათუ პრეზიდენტი ვერ გახდებოდა – ის პარლამენტში ადგილსაც ვერ მოიპოვებდა, ადგილობრივ ორგანოებშიც ვერ მოიგებდა არჩევნებს. იმიტომ რომ ის ფუნქციის ადამიანი არ იყო. ახლა მისი მსგავსი ადამიანების დრო არ არის.
ახლა მოთხოვნა არის ადამიანებზე, რომლებიც ამბობენ არასწორს, ტყუილს და ცდილობენ კონიუნქტურას მოერგონ. ახლა სწორედ ასეთი დროებაა. მაგრამ სახელმწიფო როდესაც ასეთ მძიმე ვითარებაშია მას არ აქვს მუდმივად ამ კონიუნქტურაზე მორგების ფუფუნება. ასეთ დროს იკარგება ზოგადი ხედვა და აზრი თუ საითკენ მიდის ეს ქვეყანა.
ამიტომაც მგონია, რომ დღეს გმირების დრო არ არის, ახლა არის ფუნქციის დრო. ეს პროცესი გარკვეულწილად სპირალურად მიდის. გმირების დრო ფუნქცია-ადამიანის დრომ ჩაანაცვლა და ალბათ შემდეგ კვლავ დადგება გმირების დროება. თუ გავითვალისწინებთ რომ ჩვენი ქვეყანა პატარაა, ჩვენი რესურსიც მცირეა – ჩვენ შეიძლება ამ ფუნქციის ეტაპის დასრულებასაც ვერ მოვესწროთ, დრო არ გვეყოს.
ერიკ მიქაია: მე კვლავ ძლიერ ვარ დარწმუნებული, რომ სახელმწიფო მშენებლობის ძირითადი სტრატეგიული მიმართულებები სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია. მე ვგულისხმობ იმ მაღალსპეციალიზებულ, სტრატეგიულ მიმართულებებს, რომლებიც თავად სახელმწიფო მანქანას უჭერენ მხარს.
მოდით, ცოტა ნოსტალგიაში გადავიდეთ: ჩვენ შეგვეძლო ადვილად განგვეჭვრიტა ეს ჯერ კიდევ 2000-იანი წლების დასაწყისში, აღიარებმდე ან აღიარების შემდეგ, მას შემდეგ, რაც ის თავდაპირველი ეიფორია ერთ ან ორ წელიწადში გაქრა…რატომ არ იფიქრა მაშინ ჩვენმა საზოგადოებამ და ჩვენმა უხუცესებმა, რომ ჩუმად დაეწყოთ საშუალო ტექნიკური, სასოფლო-სამეურნეო და უმაღლესი საინჟინრო სპეციალისტების ძლიერი საშინაო არმიის მომზადება?
როგორც პედაგოგი, რომელმაც აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დისერტაცია სწავლების მეთოდოლოგიაზე დაიცვა, ვხედავ, რომ ჩვენი ადამიანური კადრები არასოდეს ყოფილა სათანადოდ სეგმენტირებული. ამის ნაცვლად, ჩვენ ვინარჩუნებთ ამ „კაშკაშა ლენინიზმს“, სადაც ბავშვებს მიხაკები უჭირავთ. მიუხედავად იმისა, რომ სურათი კარგად გამოიყურება სახელმწიფო მედიისთვის, ის არ კვებავს სოფლის ოჯახს და არ ხნავს ფერმერის მიწას. ახალგაზრდა ოჯახებს არ უჭერენ მხარს, რომ შვილები იყოლიონ. ისინი არც კი ელიან სახელმწიფო დახმარებებს; მათ უბრალოდ უნდათ საბაზისო გარანტია, რომ არაფერი ცუდი არ მოხდება, რომ არ ინანონ შვილების გაჩენა. მეც კი მეშინია მსგავსი მომავლის.
მე ვერ ვხედავ ვერანაირ საბაზისო გარანტიას და ვერანაირ იმედს, რომ მომდევნო 7-დან 10 წელიწადში რამე უკეთესობისკენ შეიცვლება. ჩვენი ამჟამინდელი პერსპექტივით, ჩვენ ათი წელიც კი არ გვაქვს სათადარიგოდ. მე არ ვამბობ, რომ ჩვენ ფიზიკურად სრულიად გავქრებით, როგორც მოსახლეობა; მე ვგულისხმობ იმას, რომ როგორც უძველესი კულტურა და გამორჩეული ხალხი, ჩვენ დავკარგავთ ჩვენს პერსპექტივას.
დღეს ჩვენ მშვიდად ვათვალიერებთ ინსტაგრამის რეკლამებს: „აფხაზური სასაუბრო ენის კურსები ზრდასრულებისთვის.“ ეს რომ 15 წლის წინ გამეგო, მე ამას ხუმრობადაც ვერ ჩავთლიდი.
ჩვენ პატარა ქვეყანა ვართ, სადაც ყოველდღიური ხმარებიდან ჩვენი მშობლიური ენა აქტიურად ქრება. მე დიდხანს მჯეროდა ზღაპრების, მაგრამ დავღვინდი; ზღაპრები არ არსებობს, არსებობს მხოლოდ რეალობა.
ჩვენ ღრმად ვართ ურთიერთკავშირში, გადახლართული ვართ ერთი სასიცოცხლო ორგანოს კაპილარული სტრუქტურასავით, რომელიც მუდმივად პულსირებს. რაც არ უნდა ძლიერად ეცადოს პოლიტიკა ჩვენს დაშორებას, ეს სოციალური ნაპრალები დიდხანს ცარიელი არ რჩება; ისინი კვლავ გადაიხლართებიან პერსონალური და ოჯახური კავშირების მეშვეობით.
ეს არის აქ, სამხრეთში, ხალხთა უძველესი შერჩევის თანდაყოლილი ბუნება. თუმცა, ჩვენ ვანიავებთ ჩვენს უნიკალურ პოტენციალს, ჩვენს გამორჩეულ ეკონომიკურ შესაძლებლობებს და ჩვენს დამოუკიდებელ გზას მხოლოდ იმისთვის, რომ ჩავეჭიდოთ უცხო, არაადაპტირებულ პოლიტიკურ თამაშებს და მივბაძოთ მათ. ეს უბრალოდ არ გვერგება — რელგიურად, მენტალურად თუ კულტურულად.
მადლობა ღმერთს ჩვენ არჩევანის საშუალება გვაქ. შეგვიძლია ვიცხოვროთ ისე, ან – ასე.
ხომ გესმით რაზეც ვამბობ.
არასწორია ის რეალობა რომ დღემდე აფხაზური ესტრადა აფხაზურ ენაზე არ არის იმდენად აქტიური. ბოლო ერთი წელია სხვათაშორის ვხედავ სასწაულ მაგალითებს. ჩაიწერა ახალი ალბომი. აფხაზეთისთვის ეს ნამდვილი მოვლენაა. ესეც მნიშვნელოვანია.
ინალ ხაშიგი: თუმცა, მე ვხედავ პანკ-როკის აღმოცენებასაც კი აფხაზურ ენაზე ახალგაზრდებს შორის…
ერიკ მიქაია: ავიღოთ თუნდაც ის მოზარდები, რომლებიც როკს უკრავენ. რა თქმა უნდა თქვენ და მე შეიძლება მათი ჟღერადობა ბოლომდე არ გვესმოდეს, მაგრამ ეს მათი განვითარების ერთ-ერთი გზაა. ნებისმიერ შემთხვევაში, ეს ენერგია საბოლოოდ სხვა რამეში გადადნება მოგვიანებით. ჩვენ მიდრეკილნი ვართ ვიწუწუნოთ, რომ ისინი პასიურები არიან, რომ ნაბიჯს არ გადადგამენ. დიახ, არის ასეთი მომენტები, ზოგიერთი საგანგაშო სიგნალი. მაგრამ მე გულწრფელად ვუდგავარ მათ გვერდში ჩემს არხზე.
მე ვამბობ: „ხალხო, მოდით ვაღიაროთ — ჩვენ ეს 15-დან 17 წელი ახალგაზრდებთან საერთოდ არ გვიმუშავია. ჩვენ მათთვის უბრალოდ დრო არ გვქონდა. იყო ეს სწორი თუ არასწორი, ინალ, ფაქტია, რომ ჩვენ ისინი სრულიად უგულებელვყავით. ჩვენ მთლიანად საბაზისო გადარჩენის საკითხმა ჩაგვყლაპა. ვცდილობდით მათთვის ელემენტარული საჭიროებები მიგვეცა. ჩვენ არ ჩავღრმავებივართ მათ აზროვნებაში და შეგნებულად არ ჩამოგვიყალიბებია ისინი, როგორც ჩვენი საზოგადოების უჯრედები; ჩვენ უბრალოდ დრო არ გვქონდა ამისთვის.
ცხოვრებამ გვაიძულა ისეთ პირობებში ვყოფილიყავით, სადაც მთელი ჩვენი ენერგია სხვაგან უნდა მიგვემართა. და რა არის შედეგი? ჩვენ ვერ მივაღწიეთ გარღვევას სახელმწიფო მშენებლობაში და გამოგვრჩა ამ თაობის აღზრდაც. ახლა კი მათგან ვითხოვთ: „რატომ არ გვცემთ თაყვანს?”
ინალ ხაშიგი: მე ვფიქრობ, ეს არ არის მხოლოდ ყურადღების ნაკლებობის საკითხი. პირიქით, ჩვენ უბრალოდ არასწორი ფასეულობების მოდელირება მოვახდინეთ მათთვის. ჩვენ მკაფიოდ ვუჩვენეთ მათ, თუ როგორი ფასეულობები ჯილდოვდება: სიმდიდრის მოპოვება ნებისმიერი გზით, მართლით თუ ტყუილით.
სტერეოტიპი გაჩნდა: თუ სახელმწიფო სამსახურში შეხვალ, ეს განიხილება არა როგორც სამოქალაქო მოვალეობა, არამედ როგორც პირადი შემოსავლის პირდაპირი წყარო — არა სტანდარტული ხელფასის გაგებით, არამედ როგორც ინსტრუმენტი, რომლის მეშვეობითაც შეგიძლია გამდიდრდე.
ჩვენ ეს მცდარი ორიენტაციები შემოვიტანეთ, აღზრდაში წმინდა მომხმარებლური მიდგომა დავნერგეთ და ახლა მოსავალს ვიმკით.
თუმცა, მეორე მხრივ, ჩვენ მუდმივად ვიმეორებთ მანტრას, რომ მცირე ერი ვართ და დამოუკიდებლობა აუცილებელია ჩვენი თვითგადარჩენისთვის.
ერიკ მიქაია: დიახ, ლოგიკურია რასაც ამბობ.
ინალ ხაშიგი: ზუსტად, თვითგადარჩენისთვის — დამოუკიდებლობა თავისთავად მიზანი არ არის.
ჩვენ არ ვცხოვრობთ მხოლოდ იმისთვის, რომ სახელმწიფო აპარატი გვქონდეს, არც ის გვჭირდება მხოლოდ იმისთვის, რომ კარგად ვჭამოთ, დავლიოთ და ლამაზად ჩავიცვათ. მაგრამ თუ ვაცხადებთ, რომ ეს არის ჩვენი მიზანი, რატომ გვავიწყდება, რატომ ვამბობთ, რომ აფხაზური სახელმწიფო აუცილებელია? ის უნდა იყოს ერთადერთი საშუალება აფხაზი ეთნოსის შესანარჩუნებლად.
თუ აფხაზი ეთნოსი მხოლოდ სიტყვიერად აღიარებს ამ იდეას, მაშინ როცა სრულიად განსხვავებული, ოპორტუნისტული წესებით ცხოვრობს და სრულიად განსხვავებულ მისწრაფებებს ატარებს, მაშინ რატომ ვებღაუჭებით ამ სახელმწიფო სტრუქტურას?
ერიკ მიქაია: ეს ლოგიკური კითხვაა, აბსოლუტურად ლოგიკური. და ეს ერთ-ერთი კითხვაა, რომელიც იშვიათად ისმის ჩვენს შორის, მიუხედავად იმისა, რომ იგი პირდაპირ პრობლემის ფესვს ეხება.
ჩემი ხედვით, იმისთვის, რომ ყველა ეს განსხვავებული, სასიცოცხლო მიმართულება ერთიანი დამცავი ქოლგის ქვეშ მოექცეს — ისე, როგორც მუსიკაში ბას-გიტარა აკავშირებს მთელ რიტმს — უნდა არსებობდეს ძირითადი იდეა.
თქვენ და მე ზუსტად ვიცით, თუ რამდენად ძლიერად მუშაობდა საერთო ეროვნული იდეა ჩვენთვის 1990-იანი წლების გაჭირვების დროს. ჩვენ გადავრჩით და დავრჩით ისეთებად, როგორებიც დღეს ვართ, ექსკლუზიურად მისი წყალობით.
ჩვენი თაობა კვლავ მიათრევს იმ მემკვიდრეობას, მივიწევთ წინ და ვჩერდებით სწორედ იმ საფუძვლების გამო. ჩვენ ჩამოვყალიბდით ეპოქაში, როდესაც ღრმა იდეითა და იმედით ვიყავით აღძრულნი…
ინალ ხაშიგი: და მიზნით.
ერიკ მიქაია: და მიზნით, აბსოლუტურად. ჩვენ გვქონდა განსაზღვრული მიზანი და მიგვიძღვოდა საერთო რწმენა, რომ ჩვენი იდეა იყო სწორი, აუცილებელი და მართებული.
გახსოვთ, როგორ იყო ადრე? ხალხი ხელმძღვანელობდა პრინციპით „დაიცადე, დილა საღამოზე გონიერია, ჩვენ ამას გადავლახავთ“. მაგრამ დღეს, მძიმე სოციალურ-ეკონომიკური საჭიროების წინაშე მდგარი ადამიანისთვის, ეს ძველი ნუგეში აღარ მუშაობს. თანამედროვე მოქალაქეები გარშემორტყმულნი არიან ინფორმაციის ისეთი დაუძლეველი ნიაღვარით, რომ მათ არ შეუძლიათ ადვილად აირჩიონ, რისი სჯეროდეთ.
ეს საინფორმაციო ნაკადი ყველასთვის ხელმისაწვდომია, თუმცა არავის — ეროვნული იდეის გულისთვისაც კი — სისტემურად და გაბედულად არ გამოუყენებია ეს თანამედროვე შესაძლებლობები, რათა იგი ჩვენი ხალხისთვის კონსტრუქციული მიმართულებით წარემართა. მეთანხმებით? ეს არის წარმოუდგენელი შესაძლებლობა.
საინფორმაციო სივრცე ფაქტობრივად ხელისუფლების მეოთხე შტოა.
მე ამას გეუბნებით იმიტომ, რომ ზუსტად ვიცი და ვგრძნობ, რომ ეს სიმართლეა: მედია და საინფორმაციო სფერო დღეს ყველაზე ეფექტური იარაღია. ჩვენ უკვე მთელ სამყაროს, ჭეშმარიტებისა და სიცრუის ცნებებს, სიკეთესა და ბოროტებას სენსორებისა და ეკრანების საშუალებით აღვიქვამთ. ვინაიდან ეს არის ჩვენი ამჟამინდელი პირობები, ჩვენ ვალდებულნი ვართ ვისწავლოთ ამ პროცესის სტრუქტურულად მართვა.
ინალ ხაშიგი: რომ ვისარგებლოთ ამ საშუალებით.
ერიკ მიქაია: დიახ, ზუსტად. მეტაფორულად რომ ვთქვათ, სუპერ-ელექსირის წვეთსაც კი შეუძლია უზარმაზარი ზიანი მიაყენოს ცუდი ადამიანის ხელში, ისევე როგორც მას შეუძლია სასწაულების მოხდენა კარგი ადამიანის ხელში; ეს მთლიანად იმაზეა დამოკიდებული, თუ სად და როგორ გამოიყენებ.
ჩვენ არ ვართ მილიონნახევრიანი, ორმილიონიანი, ათი ან ორმოცდაათი მილიონიანი ერი. ჩვენ ძალიან პატარა ერი ვართ და, მეგობრებო, კიდევ უფრო ვმცირდებით.
ინალ ხაშიგი: მართლაც. კიდევ ერთხელ უნდა გავუსვა ხაზი, რომ ჩვენი მცირერიცხოვნობის გათვალისწინებით, ჩვენ ვერ ვიქნებით მაღალი ტექნოლოგიების შემქმნელები. მაგრამ ცივილიზაცია განისაზღვრება იმით, თუ რამდენად გონივრულად იყენებს საზოგადოება არსებულ გლობალურ ტექნოლოგიებს საკუთარი საზოგადოების, სახელმწიფოს განვითარებისთვის. ის, თუ როგორ იყენებთ ამ მიღწევებს თქვენს საზოგადოებასა და სახელმწიფოში, განსაზღვრავს თქვენი გზის ტრაექტორიას. თუ მას გონივრულად მიუდგებით, ადრე თუ გვიან შეიძლება მიაღწიოთ დონეს, სადაც თავად შეძლებთ უნიკალური ტექნოლოგიების შექმნას.
მაგრამ როდესაც თქვენი მთელი ინტერესი ტექნოლოგიის მიმართ მხოლოდ იმით შემოიფარგლება, რომ უფრო გემრიელი საკვები ჭამოთ და უფრო კომფორტულად დაიძინოთ, მაშინ სწორედ აქ მთავრდება ყოველგვარი განვითარება.
აქ დავასრულებ ჩვენს გადაცემას.
ერიკ, დიდი მადლობა ამ ფილოსოფიური საუბრისთვის. რა გვსურს სინამდვილეში ჩვენს პატარა აფხაზეთში? რისკენ ვისწრაფვით სინამდვილეში? ეს რჩება ჩვენს მარადიულ კითხვად, რომელზეც დღეს საუბარი ვცადეთ.
ჩვენ ახლა გემშვიდობებით. ჩვენი სტუმარი დღეს ერიკ მიქაია იყო. გმადლობთ და მომავალ შეხვედრამდე.
