როგორ დაეხმარა ისრაელი აზერბაიჯანს IRGC-ს ტერორისტული ქსელის გამოვლენაში
ისრაელის ოპერაცია აზერბაიჯანში
გავრცელებული ცნობების მიხედვით, ისრაელის სამი მთავარი უსაფრთხოების სტრუქტურა, „მოსადი“, „შინ ბეტი“ და ისრაელის თავდაცვის ძალები (IDF) მონაწილეობდნენ აზერბაიჯანის სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მიერ მარტში ჩატარებულ ოპერაციაში, რომელიც ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის (IRGC) სავარაუდო ტერორისტული ქსელის გამოვლენას უკავშირდებოდა.
ბაქოს ოპერაცია და IRGC-ის ქსელის ჩაშლა
6 მარტს აზერბაიჯანის სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმა გამოაცხადა, რომ ქვეყანაში ჩაშლილია მასშტაბური ტერორისტული და სადაზვერვო ოპერაციები, რომლებიც, მათივე განცხადებით, IRGC-ს მიერ იყო დაგეგმილი. ოფიციალური ვერსიით, საუბარი იყო მრავალმხრივ ქსელზე, რომლის მიზანიც იყო როგორც ქვეყნის შიგნით დესტაბილიზაცია, ისე სტრატეგიულ ობიექტებზე თავდასხმების განხორციელება.
დღეს გავრცელებულ ერთობლივ განცხადებაში ისრაელის სამივე უწყება აცხადებს, რომ ბოლო თვეებში გამოაშკარავეს „გლობალური ირანული ტერორისტული ქსელი“, რომლის ერთ-ერთი რგოლი აზერბაიჯანში მოქმედებდა.
ისრაელის მედიაში გავრცელებული ცნობებით, ოპერაცია განხორციელდა აზერბაიჯანთან მჭიდრო თანამშრომლობით, რაც, ანალიტიკოსების შეფასებით, მიუთითებს რეგიონში სადაზვერვო კოორდინაციის გაღრმავებაზე.
SSS-ის ოპერაცია: სამიზნეები და დაკავებები
აზერბაიჯანის სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის განცხადებით, კონტრდაზვერვითი ღონისძიებების შედეგად აღიკვეთა ტერორისტული და დივერსიული გეგმები, რომლებიც ქვეყნის შიდა სტაბილურობასა და საერთაშორისო იმიჯს ემუქრებოდა.
იდენტიფიცირებული სამიზნეები მოიცავდა:
- ბაქო–თბილისი–ჯეიჰანის ნავთობსადენს (სტრატეგიული ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურა);
- ისრაელის საელჩოს ბაქოში;
- მთის ებრაული თემის ერთ-ერთ ლიდერს;
- აშკენაზურ სინაგოგას აზერბაიჯანში.
ოპერაციის ფარგლებში დაკავებულია რვა აზერბაიჯანის მოქალაქე, ხოლო ოთხი ირანის მოქალაქე ძებნილთა სიაშია შეყვანილი.
ზოგიერთ დაკავებულს უკვე შეეფარდა ექვსი წლითა და ექვსი თვით თავისუფლების აღკვეთა, დანარჩენები წინასწარ პატიმრობაში რჩებიან. გამოძიება გრძელდება.
განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობს აღმოჩენილი ფიზიკური მტკიცებულებები, მათ შორის 7 კგ-ზე მეტი C-4 ტიპის ასაფეთქებელი ნივთიერება, რომელიც ბაქოს მახლობლად, შიხოვოს ტერიტორიაზე, კონტეინერში იყო დამალული.
გამოძიების მასალების მიხედვით, ეჭვმიტანილებმა კონტეინერი გადაიტანეს და ბაქოს ნასიმის რაიონში გადამალეს. ვიდეომასალაში, რომელსაც გამოძიება ეყრდნობა, ჩანს ოპერაციის რამდენიმე ეტაპი.
გამომძიებლების თქმით, დადგინდა კავშირი ირანისა და აზერბაიჯანის მოქალაქეებს შორის, მათ შორის:
- რუსტამზადა ბეჰნამ საჰიბალი (ირანი)
- ზანდკიან იასერ რაჰიმი (ირანი)
- გულიევ თარხან ტარლან ოღლუ (აზერბაიჯანი)
- აგაევ ნიჯატ ზამან ოღლუ (აზერბაიჯანი)
IRGC-ს ოფიციალური კომენტარი ამ ბრალდებებზე ჯერჯერობით არ გაუკეთებია.
ისრაელის განცხადება: „გლობალური ქსელი განეიტრალებულია“
ისრაელის უსაფრთხოების უწყებების ერთობლივ განცხადებაში ნათქვამია, რომ გამოვლენილია მრავალქვეყნიანი ქსელი, რომელიც მიზნად ისახავდა ისრაელისა და დასავლური ინტერესების წინააღმდეგ მოქმედებას.
განცხადების მიხედვით, ქსელი მოიცავდა როგორც დაზვერვით, ისე ოპერატიულ კომპონენტებს და აქტიურად მუშაობდა საზღვარგარეთ ახალი უჯრედების შექმნაზე.
ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული ბრალდება ეხება ასაფეთქებელი დრონების კონტრაბანდას აზერბაიჯანში, რასაც IRGC-ის სპეციალური დანაყოფი, ე.წ. „დანაყოფი 4000“ ხელმძღვანელობდა.
ისრაელი ამტკიცებს, რომ ქსელის წევრები მოქმედებდნენ ირანის ხელისუფლების პირდაპირი მითითებებით.
ქსელის ლიდერები და ოპერაციული სტრუქტურა
ისრაელის განცხადებაში დასახელებულია რამდენიმე მაღალი რანგის ფიგურა, რომლებიც ქსელის მართვაში მონაწილეობდნენ:
- რაჰმან მოგადამი — IRGC-ის დაზვერვის 4000-ე დანაყოფის ხელმძღვანელი, უცხოური ოპერაციების მთავარი ფიგურა. ის, როგორც იუწყებიან, ლიკვიდირებულია ისრაელ-ამერიკული ოპერაციის შედეგად.
- მოჰსენ სური — დანაყოფის წევრი, უცხოურ უჯრედებთან კოორდინაციის მონაწილე.
- მაჯიდ ხადემი — მაღალი რანგის დაზვერვის ოფიცერი.
- მეჰდი იეკე-დეჰგანი — ოპერაციების კოორდინატორი, რომელიც დაკავშირებული იყო რეგიონულ აქტორებთან, მათ შორის თურქეთში დაკავებულ პირებთან.
ისრაელის მხარე ამტკიცებს, რომ ქსელი განსაკუთრებით გააქტიურდა ირანთან დაძაბულობის ესკალაციის შემდეგ და ცდილობდა ახალი უჯრედების შექმნას რეგიონში.
დიპლომატიური პაუზა და გაუჩინარებული დეტალები
ისრაელის მედიაში, მათ შორის „Jerusalem Post“-ში, ყურადღება გამახვილდა იმაზე, რომ აზერბაიჯანმა ინფორმაცია 6 მარტს გაასაჯაროვა, ხოლო ისრაელმა დეტალური განცხადება მხოლოდ 20 აპრილს გაავრცელა. ამ დროის შუალედი ოფიციალურად არ არის განმარტებული.
ანალიტიკოსების შეფასებით, ეს პაუზა შესაძლოა უკავშირდებოდეს:
- სადაზვერვო ინფორმაციის გადამოწმებას;
- დიპლომატიური არხებით კოორდინაციას;
- ან ოპერაციის მგრძნობიარე საერთაშორისო კონტექსტს.
ამასთან, ისრაელი ხაზს უსვამს, რომ აზერბაიჯანთან თანამშრომლობამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ქსელის გამოვლენაში და რამდენიმე მაღალი რანგის ირანული ფიგურის „ლიკვიდაციაში“.
უფრო ფართო სურათი: ჩუმი ომი რეგიონში
მიუხედავად ოფიციალური განცხადებების ტონალობისა, ეს საქმე კიდევ ერთხელ აჩენს უფრო ფართო რეალობას: ახლო აღმოსავლეთსა და კავკასიაში მიმდინარე ჩუმი, მრავალშრიანი უსაფრთხოების დაპირისპირებას, სადაც სახელმწიფოები ერთმანეთის წინააღმდეგ მოქმედებენ როგორც ღიად, ისე ფარულად.
ისრაელის მხრიდან IDF-ის პირდაპირი ხსენება ასეთ ერთობლივ განცხადებაში იშვიათად ხდება, რაც, ექსპერტების შეფასებით, მიუთითებს ოპერაციის განსაკუთრებულ მნიშვნელობაზე.
ამ ეტაპზე არც ირანი და არც IRGC ოფიციალურად არ გამოხმაურებიან ბრალდებებს, თუმცა არსებული დინამიკა მიანიშნებს, რომ დაპირისპირება რეგიონში კვლავ რჩება მაღალი ინტენსივობის რეჟიმში.
ისრაელის უსაფრთხოების უწყებები აცხადებენ, რომ გააგრძელებენ საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობას „მსგავსი საფრთხეების პრევენციისთვის“, რაც, რეალურად, მიანიშნებს, რომ მსგავსი ოპერაციები მომავალშიც გაგრძელდება – ხშირად ჩუმად, საჯარო განცხადებების მიღმა.
