საია: სტრასბურგის სასამართლოში მზია ამაღლობელის საქმეების წარმოება აქტიურად გრძელდება
მზია ამაღლობელის საქმე
სტრასბურგის ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში “ბათუმელებისა“ და “ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლის, მზია ამაღლობელის საქმეები აქტიურად განიხილება. საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის (საია) ცნობით, ერთ საქმეზე სასამართლოს უკვე წარედგინა წერილობითი პოზიციები, ხოლო მეორე საჩივარი ევროსასამართლომ ოფიციალურად დაარეგისტრირა.
პირველი საქმე (Amaghlobeli v. Georgia, no. 13661/25) ეხება 2025 წლის იანვარში მზია ამაღლობელის დაკავებასა და წინასწარ პატიმრობას, რომელიც, საიას შეფასებით, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის არაერთი მუხლის დარღვევას მოიცავს. საუბარია თავისუფლებისა და უსაფრთხოების, სამართლიანი სასამართლოს, პირადი ცხოვრების, გამოხატვის თავისუფლებისა და სამართლებრივი დაცვის ქმედითი საშუალების უფლებებზე, ასევე უფლებების შეზღუდვის არაკეთილსინდისიერ გამოყენებაზე. ამ საქმეზე საჩივრით სტრასბურგს 2025 წლის 28 აპრილს მიმართეს.
საქართველოს მთავრობამ სასამართლოს წერილობითი პოზიცია 2025 წლის 31 ოქტომბერს წარუდგინა. სახელმწიფომ უარყო ყველა ბრალდება და განაცხადა, რომ როგორც დაკავება, ისე განგრძობადი წინასწარი პატიმრობა კონვენციურ ვალდებულებებს შეესაბამებოდა.
საქმის ფონი ბათუმში გამართულ საპროტესტო აქციებს უკავშირდება. 2025 წლის იანვარში, შინაგან საქმეთა სამინისტროს ბათუმის საქალაქო სამმართველოს შენობის წინ გამართულ აქციებზე მზია ამაღლობელი ორჯერ დააკავეს. 11 იანვარს იგი ადმინისტრაციული წესით დააკავეს შენობის ფასადზე სტიკერის – “იფიცება საქართველო“ – გაკვრის გამო. საიას განცხადებით, ამ ქმედებით ამაღლობელი გამოხატვის თავისუფლებით სარგებლობდა და სოლიდარობას უცხადებდა აქციის სხვა მონაწილეებს.
მეორე დღეს, 12 იანვარს, მზია ამაღლობელი ისევ დააკავეს – ამჯერად სისხლის სამართლის წესით. პროკურატურამ მას ბრალი წარუდგინა პოლიციელზე თავდასხმისთვის, სისხლის სამართლის კოდექსის 353¹ მუხლის საფუძველზე. ეს საქმე დღემდე გრძელდება ეროვნულ სასამართლოებში.
საია განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ არც ეროვნულ დონეზე და არც სტრასბურგში სახელმწიფოს არ დაუსახელებია ის პირი, ვინც ამაღლობელი სისხლის სამართლის წესით დააკავა. ორგანიზაციის შეფასებით, ხელისუფლებამ ვერ წარმოადგინა ვერც დანაშაულის ჩადენის საფუძვლიანი ეჭვი და ვერც ისეთი მტკიცებულებები, რომლებიც გაამართლებდა პატიმრობის გამოყენებას.
დაცვის მხარის პოზიციით, სახელმწიფოს არგუმენტები წინააღმდეგობრივია: ერთი მხრივ, ის თავად აღიარებს, რომ ქმედების კვალიფიკაციისას მნიშვნელობა აქვს არა მხოლოდ ზიანს, არამედ კონტექსტსა და სავარაუდო მიზანს, თუმცა, მეორე მხრივ, ვერ წარადგენს ნეიტრალურ მტკიცებულებებს, რომლებიც ამაღლობელის განზრახვას დაადასტურებდა. წარმოდგენილი ვიდეომასალა, საიას თქმით, არ იძლევა არც დანაშაულის და არც “დამნაშავის მიზნის“ იდენტიფიცირების შესაძლებლობას.
განსაკუთრებული კრიტიკა ეხება წინასწარი პატიმრობის გამოყენებას. სახელმწიფო კვლავ იმეორებს ეროვნულ დონეზე გაჟღერებულ არგუმენტებს მიმალვის, მოწმეებზე ზემოქმედებისა და ახალი დანაშაულის ჩადენის რისკების შესახებ, თუმცა სახელმწიფოს საერთაშორისო დონეზე არ წარმოუდგენია მათი დამადასტურებელი მტკიცებულებები. მეტიც, პატიმრობის დასასაბუთებლად გამოყენებულია ადმინისტრაციული საქმეები, რომელზეც იმ დროისთვის არც საბოლოო გადაწყვეტილება არსებობდა და არც სასამართლო განხილვა იყო დასრულებული.
საია მიიჩნევს, რომ ამ პირობებში დაირღვა უდანაშაულობის პრეზუმფცია: ამაღლობელს პრაქტიკულად უწევდა საკუთარი უდანაშაულობის დამტკიცება პარალელურ, ჯერ კიდევ დაუმთავრებელ საქმეებზე.
დაცვის მხარის მიერ სტრასბურგში წარდგენილ დამატებით მასალებში საუბარია შესაძლო პოლიტიკური მოტივზეც. ორგანიზაცია მიუთითებს მმართველი პარტიის წარმომადგენლების, მათ შორის ირაკლი კობახიძისა და ნინო წილოსანის საჯარო განცხადებებზე, რომლებშიც ისინი ამაღლობელს დამნაშავედ მოიხსენიებენ, მიუხედავად იმისა, რომ მის საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილება არ არსებობდა.
საქმეში ასევე ფიგურირებს ამაღლობელის მობილური ტელეფონის ექსპერტიზა, რომელიც, საიას შეფასებით, უკანონოდ დაინიშნა. თითქმის ცხრა თვიანი კვლევის მიუხედავად, ექსპერტიზამ ვერ დაადასტურა ბრალდების ვერსია, თითქოს პოლიციელზე თავდასხმა წინასწარ იყო დაგეგმილი. უფლებადამცველები აცხადებენ, რომ ამ პროცესმა დაარღვია როგორც პირადი ცხოვრების, ისე გამოხატვის თავისუფლების დაცვა და ამაღლობელს ეფექტიანი სამართლებრივი დაცვის შესაძლებლობა წაართვა.
