აზერბაიჯანელ უფლებადამცველსა და ორგანიზაცია “თავდაცვის ხაზის“ (Defense Line) თანადამფუძნებელს, რუფატ საფაროვს, ბაქოს მძიმე დანაშაულების სასამართლომ რვა წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა. საფაროვის მხარდამჭერები და იურისტები ვერდიქტს პოლიტიკურად მოტივირებულად მიიჩნევენ და აცხადებენ, რომ ეს არის რეჟიმის პასუხი მის აქტიურ სამოქალაქო მოღვაწეობაზე.
სასამართლოზე წარმოთქმულ საბოლოო სიტყვაში საფაროვმა ღიად დაადანაშაულა ქვეყნის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი. მისი თქმით, დაპატიმრების რეალური მიზეზი ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ მისი წარდგენაა ადამიანის უფლებათა დამცველის საერთაშორისო ჯილდოზე, რომელიც ვაშინგტონში უნდა გადასცემოდა.
“ვაშინგტონის მოწვევა და პრეზიდენტის პასუხი“
საფაროვმა აღნიშნა, რომ მისი დაკავება უშუალოდ უკავშირდება აშშ-ის საელჩოსა და სახელმწიფო მდივნის, ენტონი ბლინკენის გადაწყვეტილებას მისი დაჯილდოების შესახებ. უფლებადამცველის გეგმები მოიცავდა ოფიციალურ შეხვედრებს ამერიკელ სენატორებთან, კონგრესმენებთან და თეთრი სახლის მაღალჩინოსნებთან.
“მინდა დავარწმუნო აზერბაიჯანული საზოგადოება, ეს მოწვევა რომ არა, აზერბაიჯანის ხელისუფლება, და კონკრეტულად პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი, არ დაამტკიცებდა ჩემს დაპატიმრებას,“ – განაცხადა საფაროვმა.
მან ხაზი გაუსვა იმ ფაქტს, რომ დაპატიმრებამდე ერთი თვით ადრე ორჯერ თავისუფლად დატოვა ქვეყანა და დაბრუნდა, რაც ადასტურებს, რომ საქმე ფორსირებულად, ჯილდოს შესახებ ინფორმაციის გავრცელების შემდეგ აღიძრა.
საფაროვის გზა: პროკურატურიდან დისიდენტობამდე
რუფატ საფაროვი, რომელიც განათლებით იურისტია, წარსულში თავად მუშაობდა სამართალდამცავ სისტემაში და ზარდაბის რაიონის პროკურატურის გამომძიებელი იყო. მისი ოჯახი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული მმართველ ელიტასთან: მამამისი, ელდარ საბიროღლუ, ცნობილი სამხედრო და საზოგადო მოღვაწეა, რომელიც წლების განმავლობაში იკავებდა მმართველი პარტიის “ახალი აზერბაიჯანის“ წამყვან პოზიციებს და ჰეიდარ ალიევის პრესმდივანიც იყო.
საფაროვის გარდატეხა 2015 წლის დეკემბერში მოხდა, როდესაც მან საჯაროდ გააკრიტიკა ქვეყანაში ადამიანის უფლებების დარღვევები და პროკურატურიდან წავიდა. სისტემის პასუხმა არ დააყოვნა – მალევე მის წინააღმდეგ ქრთამის აღების ბრალდებით აღიძრა საქმე, რასაც 2016 წელს 9-წლიანი პატიმრობა მოჰყვა. საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ პოლიტიკურ პატიმრად აღიარებული საფაროვი 2019 წელს, შეწყალების საფუძველზე გათავისუფლდა, რის შემდეგაც დააფუძნა ორგანიზაცია “თავდაცვის ხაზი“.
საეჭვო ბრალდებები და ინსცენირებული კონფლიქტი
ახალი დაკავება 2024 წლის 3 დეკემბერს განხორციელდა. ოფიციალური ბრალდებით, მას თაღლითობასა და სხეულის განზრახ მსუბუქ დაზიანებას ედავებიან. შინაგან საქმეთა სამინისტროს ვერსიით, საფაროვსა და მოქალაქე ნატიგ იმანგულიევს შორის დავა მიწის ნაკვეთის ყიდვა-გაყიდვასა და 60 000 მანათის (დაახლოებით 35 300 აშშ დოლარი) გადაუხდელობას ეხებოდა, რაც ფიზიკურ დაპირისპირებაში გადაიზარდა.
საფაროვი და მისი ადვოკატები ბრალდებას აბსურდულს უწოდებენ. უფლებადამცველის განცხადებით, იგი საერთოდ არ იცნობდა აღნიშნულ მოქალაქეს და საქმე რეჟიმის მიერ მოწყობილი პროვოკაციაა, რომელიც ზუსტად იმ დღეს დაემთხვა, როდესაც ვაშინგტონში მისი დაჯილდოების პროცედურა იწყებოდა.
სტალინური “ტროიკები“ და ორუელისეული რეალობა
სასამართლო პროცესზე საფაროვმა მკაცრად გააკრიტიკა აზერბაიჯანის სასამართლო სისტემა და ის საბჭოთა რეპრესიებს შეადარა. მისი თქმით, თანამედროვე აზერბაიჯანში მოსამართლეები მთლიანად ასრულებენ აღმასრულებელი ხელისუფლების ბრძანებებს.
“ეს მწარე რეალობა სტალინის 1930-იანი წლების “ტროიკების“ მეთოდებს მოგვაგონებს. თუმცა, როგორც ჩანს, აზერბაიჯანულ საზოგადოებაში სიტუაცია კიდევ უფრო უიმედოა,“ – განაცხადა მან და აღნიშნა, რომ სტალინურ სისტემაშიც კი არსებობდნენ პროკურორები, რომლებიც სინდისის კარნახით უარს ამბობდნენ უკანონო ბრძანებების შესრულებაზე, რაც დღევანდელ აზერბაიჯანში გამორიცხულია.
მან ასევე პარალელი გაავლო ჯორჯ ორუელის რომანთან “1984“ და აღნიშნა, რომ ხელისუფლება ტექნოლოგიების გამოყენებით ცდილობს ქვეყანა “10-მილიონიან ციხდ“ აქციოს, სადაც განსხვავებული აზრი სრულიად კონტროლირებადი იქნება.
საფაროვის იურისტები ბაქოს მძიმე დანაშაულების სასამართლოს გადაწყვეტილების გასაჩივრებას სააპელაციო სასამართლოში გეგმავენ.
