ევროპის პრესის თავისუფლების ანგარიში: საქართველოში ვითარება საგანგაშო ტემპით გაუარესდა
ევროპის პრესის თავისუფლების ანგარიში
2025 წელს საქართველოში მედიის გარემო დრამატულად გაუარესდა. ევროპის საბჭოს ჟურნალისტთა უსაფრთხოების პლატფორმის წლიური ანგარიშის მიხედვით, წინა წელთან შედარებით შეტყობინებების რაოდენობა პრესის თავისუფლების დარღვევებზე 78%-ით გაიზარდა.
ანგარიშის ავტორები ხაზს უსვამენ ინსტიტუციურ რეპრესიებს, პოლიტიზებულ სამართალდამცავ ორგანოებს და საჯარო მედიის პოლიტიკურ კონტროლს, რაც მიუთითებს ქვეყნის მედია-სივრცის გართულებულ მდგომარეობაზე.
მნიშვნელოვანი შემთხვევები
- მზია ამაღლობელი, “ნეტგაზეთის“ და “ბათუმელების“ დამფუძნებელი, 2025 წლის აგვისტოში ორი წლით პატიმრობა მიუსაჯეს წინასწარი პატიმრობისა და პოლიტიზირებული სასამართლო პროცესების შემდეგ. მის მედია ორგანიზაციებს დაემუქრნენ ცილისწამებით, ეკონომიკური ანგარიშსწორებითა და დისკრედიტაციით.
- ნინია კაკაბაძე, Mediachecker-ის ჟურნალისტი, ნოემბერში დააკავეს აქციის გაშუქების გამო; მსგავსი შემთხვევა დაფიქსირდა “პუბლიკას“ ჟურნალისტ მამუკა მგალობლიშვილის შემთხვევაში.
რეპრესიული კანონები
- 2025 წლის 1-ელ აპრილს პარლამენტმა მიიღო “უცხოური აგენტების“ შესახებ კანონის ახალი ვერსია, სახელწოდებით “უცხოელი აგენტების რეგისტრაციის შესახებ კანონი“, რომელიც 25 000 ლარამდე ჯარიმას და ხუთ წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.
- 2025 წლის 12 ივნისს პარლამენტმა მიიღო ცვლილებები გრანტების შესახებ კანონში, რომელიც უცხოელ დონორებს ავალდებულებს, რომ გრანტების გაცემამდე აღმასრულებელი ხელისუფლებისგან წინასწარი თანხმობა მიიღონ.
- “მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში შეტანილი ცვლილებები, რომლებიც ძალაში 2025 წლის ივნისში შევიდა, აფართოებს მედიის მარეგულირებელი ორგანოს, საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის (GNCC) უფლებამოსილებებს, რათა დაარეგულიროს ფაქტობრივი სიზუსტე, სამართლიანობა და კონფიდენციალურობა, რაც ადრე თვითრეგულირების გზით კონტროლდებოდა. ცვლილებების თანახმად, GNCC-ს საშუალება ეძლევა, ახალი წესების დარღვევისთვის დააწესოს ჯარიმები მაუწყებლის წლიური შემოსავლის 3%-მდე ან გააუქმოს მისი ლიცენზია
სახელმწიფო მედიის კონტროლი
- საზოგადოებრივი მაუწყებელი პოლიტიკურად მიკერძოებულია და ხელს უწყობს ევროკავშირის საწინააღმდეგო რიტორიკის გავრცელებას.
- მენეჯმენტის ჩარევით რამდენიმე ჟურნალისტი გათავისუფლდა ან მათი პროგრამები გაუქმდა.
უცხოელი ჟურნალისტების შეზღუდვა
საქართველო უარს ამბობს უცხოელი ჟურნალისტების ქვეყანაში შესვლაზე, მათ შორის:
- ბრიტანელი ფრილანსერი უილ ნილი
- ფრანგი ფოტოჟურნალისტი ჟერომ შობი
- იტალიელი ჟურნალისტი ჯაკომო ფერარა
- შვეიცარიელი ფოტოჟურნალისტი გრეგორ ზომერი
ასევე, ანგარიშის ავტორების თქმით, ჟურნალისტები ფიზიკურად დააჯარიმეს, აღჭურვილობა ჩამოართვეს და საქმიანობა შეუზღუდეს, მაგრამ დამოუკიდებელი მედია აგრძელებს მუშაობას.
კონტექსტი
მედიის თავისუფლების შეზღუდვა საქართველოში ხდება პოლიტიკურად პოლარიზებულ გარემოში, სადაც სახელმწიფო ინსტიტუტები იყენებენ სამართლებრივ და ადმინისტრაციულ ბერკეტებს დამოუკიდებელი ჟურნალისტების წინააღმდეგ. საერთაშორისო ორგანიზაციები და დასავლეთი მუდმივად გამოხატავენ შეშფოთებას, თუმცა ეფექტური ზეწოლის ნაკლებობის გამო, სიტუაცია რისკის ქვეშ ტოვებს ქვეყნის მედია-სფეროს მდგრადობას.
