The Guardian: Aslanlar saxlayan və dünyanın ən böyük İsa heykəlinə sahib olmaq istəyən erməni oliqarxı
The Guardian erməni biznesmen Qaqik Tsarukyan haqqında
“Çiçəklənən Ermənistan” rusiyapərəst müxalifət partiyasının lideri, oliqarx Qaqik Tsarukyan Ermənistanda Atis dağında dünyanın ən hündür İsa Məsih heykəlini ucaltmağı planlaşdırır. Bu barədə Britaniyanın The Guardian qəzeti yazır. Qəzetin jurnalisti biznesmenin iqamətgahına, şirlərin saxlanıldığı şəxsi zooparkına və abidənin tikildiyi əraziyə baş çəkib.
Nəşr qeyd edir ki, Tsarukyanın partiyası iyunda keçirilən parlament seçkilərində seçki baryerini keçə bilməsə də, Ermənistanın ən tanınmış və varlı sahibkarlarından biri bu irimiqyaslı layihəni həyata keçirmək niyyətindən əl çəkməyib.
Onun planına görə, abidə milyonlarla insanın ziyarət edəcəyi bir məkana çevrilməlidir.
“Bu, Ermənistanın vizit kartı olacaq. Xristianlıq Ermənistanın yeni brendinə çevriləcək”, – deyə Tsarukyan The Guardiana müsahibəsində bildirib.
Aşağıda The Guardianın yazdıqları təqdim olunur.
- Paşinyana qarşı “mübarizə” üçün göndərilən Rusiya xüsusi xidmət orqanlarının agentləri: “The İnsider”in ifşaları
- “İnformasiya bombası”: Rusiyanın Ermənistana qarşı hibrid hücumları ilə bağlı məxfi sənədlər sızdırılıb
- “Biz qərarın nə vaxt verilməli olduğunu daha yaxşı bilirik”: Paşinyanın Aİ ilə Aİİ arasında seçimlə bağlı Putinə cavabı
Əvvəlcə biznesmenin şəxsi zooparkı haqqında
Məqalə biznesmenin Yerevan yaxınlığındakı Arinc kəndində yerləşən iqamətgahının təsviri ilə başlayır. Mülkün hündür divarları arxasında pələnglər, şirlər və alliqatorların saxlanıldığı şəxsi zoopark yerləşir. Binalardan birinin içində müxbir çoxsaylı ov qənimətləri görüb.
“Qızılı işləmələrlə bəzədilmiş tavanın altında yemək zalı bir növ taksidermiya muzeyinə çevrilib: arxa ayaqları üstə qalxmış ağ pələnglər, masanın üzərində qartal müqəvvası, döşəmədə ayı və canavar dəriləri. Ev sahibinin sözlərinə görə, bütün bu heyvanları özü ovlayıb”, – deyə The Guardian yazır.
Nəşr vurğulayır ki, bu cür dəbdəbə nümayişi çoxdan siyasətçi və biznesmenin ictimai imicinin bir hissəsinə çevrilib. Üstəlik, Ermənistanda bir çoxları onun uğurlarını Sovet İttifaqının dağılmasından sonrakı ilk illərdə böyük sərvətlərin formalaşdığı dövrlə əlaqələndirir.
“Keçmiş idmançı, sonradan biznesmen və siyasətçiyə çevrilən Tsarukyan Sovet İttifaqının dağılmasından sonrakı keşməkeşli onilliklərdə qumar biznesi, alkoqol istehsalı və faydalı qazıntıların hasilatı hesabına sərvət qazanıb”, – deyə məqalədə bildirilir.
Onun partiyası seçkilərdə səslərin 4 faizindən azını toplayıb və parlamentə keçə bilməyib. Tsarukyan hazırda seçkilərin nəticələrini Konstitusiya Məhkəməsində mübahisələndirir. Bununla belə, Ermənistanın ən varlı insanlarından biri istənilən halda tarixdə iz qoymaq niyyətindədir.
Onun ideyasına görə, nəhəng İsa Məsih heykəli dünyanın ən böyük dini abidələrindən birinə çevrilməlidir.
Yerevana baxan dağın zirvəsində İsa heykəli
Tsarukyanın sözlərinə görə, heykəlin hündürlüyü 101 metr olacaq. Abidənin Yerevana panoramik mənzərəsi olan, hündürlüyü 2500 metrə çatan Atis dağının zirvəsində ucaldılması planlaşdırılır. O, paytaxtdan təxminən 25 kilometr şərqdə yerləşəcək. Gözlənilir ki, heykəl Yerevanın bir çox nöqtəsindən görünəcək. Eyni zamanda, onun yerləşəcəyi ərazi turistlərə paytaxtı yüksəklikdən seyr etmək imkanı verəcək.
Britaniya nəşrinin qeyd etdiyi kimi, ölçülərinə görə bu abidə Rio-de-Janeyrodakı məşhur Xilaskar İsa heykəlini geridə qoyacaq və Nyu-Yorkdakı Azadlıq heykəlindən bir qədər hündür olacaq.
Tsarukyan layihəni Ermənistanın xristianlıq tarixində tutduğu xüsusi yerlə əlaqələndirir.
“Biz dünyanın ən qədim xristian xalqıyıq. Buna görə də dünyanın ən böyük İsa heykəlinin məhz bizdə olması tam məntiqlidir”, – deyə o bildirib.
The Guardian xatırladır ki, Ermənistan xristianlığı dövlət dini kimi rəsmi şəkildə qəbul edən ilk ölkə hesab olunur. Bu, eramızın 301-ci ilində baş verib.
Bununla belə, layihə ciddi mübahisələrə səbəb olub.
Erməni Apostol Kilsəsi tikintiyə dəfələrlə etiraz edib. Kilsə nümayəndələri bildiriblər ki, erməni dini ənənəsi əsrlər boyu monastırlar, kilsələr və erməni mədəniyyətinin simvollarından biri sayılan daş xaçlar, yəni xaçkarlar vasitəsilə ifadə olunub. Layihənin tənqidçilərinin fikrincə, nəhəng heykəl bu ənənəyə uyğun gəlmir.
Tikintiyə ekoloji təşkilatlar da qarşı çıxır. Onlar işlərin Atis dağının təbii landşaftına mənfi təsir göstərə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər.
Lakin Tsarukyan bu arqumentləri inandırıcı hesab etmir. O, nəşrə müsahibəsində Erməni Apostol Kilsəsi ilə yaxşı münasibətlərinin olduğunu bildirib. Həmçinin xatırladıb ki, ölkənin müxtəlif bölgələrində bir neçə kilsənin tikintisini maliyyələşdirib.
Biznesmenin fikrincə, layihənin əhəmiyyəti dini simvolika ilə məhdudlaşmır.
The Guardianın yazdığına görə, Tsarukyan abidənin hər il 10 milyon turist cəlb edəcəyinə ümid edir. O hesab edir ki, heykəl ölkəyə gələn qonaqlar üçün yeni cazibə mərkəzinə çevriləcək.
“Dünyada buna bənzər heç nə yoxdur. Okeandan okeana hər kəs bundan danışacaq”, – deyə o bildirib.
Nəşrin qeyd etdiyinə görə, abidənin tikintisinə 2022-ci ildə başlanılıb. Hazırda heykəl Yerevan yaxınlığındakı xüsusi meydançada yığılır. Burada konstruksiyanın nəhəng ağ elementləri tikinti texnikası və istehsalat obyektlərinin üzərində yüksəlir.
Əvvəlcə layihə müəllifləri heykəlin hissələrinin dağın zirvəsinə helikopterlərlə daşınması imkanını nəzərdən keçiriblər. Lakin sonradan bu ideyadan imtina olunub. İndi konstruksiyaların yük maşınları ilə daşınması və birbaşa quraşdırılacağı yerdə yığılması nəzərdə tutulur.
Siyasi kontekst
Nəşr siyasi kontekstə də diqqət çəkir.
İyunda keçirilən seçkilərdə Tsarukyanın “Çiçəklənən Ermənistan” partiyasının uğursuzluğu iki onillik ərzində Ermənistan siyasətində rol oynamağa çalışan Tsarukyanın siyasi təsirinin azalmasının növbəti mərhələsi oldu.
The Guardian yazır ki, keçmişdə onun mövqelərinin güclənməsinə sabiq prezident Robert Koçaryanla yaxın münasibətləri də təsir göstərib. Həmin illərdə Tsarukyan biznesini xeyli genişləndirə və ölkənin ən nüfuzlu sahibkarlarından birinə çevrilə bilib.
Bu gün isə o, postsovet biznesmenlər nəslinin ən tanınan nümayəndələrindən biri olaraq qalır. Şəxsi zooparkı, dəbdəbəli malikanələri və bahalı avtomobil kolleksiyası onu həm tərəfdarlarının heyranlıqla qarşıladığı, həm də opponentlərinin tənqid etdiyi fiqura çevirib.
Nəşr xatırladır ki, 2018-ci il “məxməri inqilabı”ndan sonra hakimiyyətə gələn baş nazir Nikol Paşinyan Tsarukyanı dəfələrlə köhnə, korrupsiyalaşmış siyasi və iqtisadi sistemin simvollarından biri kimi təqdim edib.
Seçkilərdən sonra hakimiyyətlə müxalifət arasındakı qarşıdurma yenidən diqqət mərkəzinə düşüb. Paşinyan səsvermənin nəticələri elan olunduqdan sonra çıxışında Tsarukyanı siyasi opponentləri sırasında qeyd edib. Bundan əlavə, onu sərt tənqid edib və digər siyasi opponentlərlə birlikdə həbsə göndərəcəyini vəd edib.
Növbəti gün istintaq orqanları sahibkara vergi pozuntuları ilə bağlı cinayət işi üzrə ittiham irəli sürüb.
Ermənistan mediası bundan az əvvəl Tsarukyanın ölkəni tərk etməyə cəhd etdiyini yazmışdı. Biznesmenin özü isə bu iddiaları qəti şəkildə rədd edib. Onun sözlərinə görə, yalnız Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə qısa səfər etməyi planlaşdırırdı və istintaqdan yayınmaq niyyətində olmayıb.
O, The Guardianla söhbətində siyasi proseslərin heykəl layihəsinin həyata keçirilməsinə mane ola bilməyəcəyinə də əmin olduğunu bildirib.
“İnsan nədən qorxmalıdır? Niyə qorxmalıdır? Məni nəyə görə həbs edə bilərlər?” – deyə o bildirib.
Tsarukyanın digər irimiqyaslı layihəsi: Nuhun gəmisinin tikintisi
Tsarukyanın planları İsa heykəlinin tikintisi ilə məhdudlaşmır.
Müsahibəsində biznesmen jurnalistlərə daha bir layihəsindən danışıb. Həmin layihənin İsa heykəlinin yaxınlığında inşa olunması nəzərdə tutulur. Söhbət nəhəng Nuhun gəmisindən gedir.
Biznesmenin sözlərinə görə, tikilinin uzunluğu 134 metr, eni 24 metr, hündürlüyü isə 18 metr olacaq. İçərisində muzey, hotel və kafenin yerləşdirilməsi planlaşdırılır.
Tsarukyan əmindir ki, hər iki obyekt Ermənistanın yeni turizm simvollarına çevriləcək və dünyanın hər yerindən ziyarətçiləri cəlb edəcək.
“Bu layihələr müqəddəsdir. Beləcə adımı tarixə yazacağam ki, dünya bunu həm mən sağ ikən, həm də məndən sonra uzun illər görsün”, – deyə o bildirib.
The Guardian qeyd edir ki, dünyanın ən böyük İsa heykəli hələlik yalnız irimiqyaslı tikinti layihəsi olaraq qalır. Bununla belə, o artıq indidən yerli sakinlərin diqqətini cəlb edir.
Bəziləri hesab edir ki, bu abidə Ermənistanın beynəlxalq aləmdə daha tanınmasına və ölkəyə turist axınının artmasına kömək edəcək. Digərləri isə bu qədər möhtəşəm tikilinin inşasının nə dərəcədə əsaslı olduğunu sual altına alır. Bəzi tənqidçilər layihəni memarlıq baxımından zövqsüz hesab edirlər.
Bununla belə, görünür, Tsarukyan üçün bu layihə artıq sadəcə memarlıq təşəbbüsü deyil. Biznesmenin planına görə, Atis dağındakı heykəl onun əsas irsi və müasir Ermənistanın ən diqqətçəkən simvollarından biri olmalıdır.
The Guardian erməni biznesmen Qaqik Tsarukyan haqqında
