Ermənistanda seçkilərin nəticələri Cənubi Qafqaza necə təsir edəcək? Tbilisidən baxış
Gürcüstan və Ermənistanda seçkilər
2026-cı il iyunun 7-də Ermənistanda parlament seçkiləri keçirilib. Bu seçkilər həm də ölkənin xarici siyasət kursu ilə bağlı referendum kimi qiymətləndirilirdi, çünki səsvermədə Ermənistanın hansı istiqaməti seçəcəyi müəyyənləşirdi.
İlkin nəticələrə görə, baş nazir Nikol Paşinyanın “Vətəndaş Müqaviləsi” Partiyası səslərin 49,8 faizini toplayıb. Bununla da Paşinyan parlamentdə çoxluğu qoruyub saxlayıb. Rusiyameylli hesab olunan əsas müxalif qüvvə, Samvel Karapetyanın “Güclü Ermənistan” Partiyası isə 23,29 faiz səslə ikinci yeri tutub.
- “Rusiyanın B planı işə düşdü”: Ermənistanda seçkilərin ilkin nəticələrinin təhlili
- Rusiyanın FTX-sinin Ermənistandakı parlament seçkilərinə müdaxiləsi: faktçekerlərin ifşası
- “Narahat deyiləm” – Paşinyan Rusiyanın rəhbərlik etdiyi KTMT hərbi blokundan çıxarılma ehtimalı barədə danışıb
Nəticələr göstərir ki, ermənilərin əksəriyyəti baş nazir Paşinyanın xarici siyasət kursunu dəstəkləyir: Rusiyadan asılılığın azaldılması, Avropa İttifaqı və Qərblə yaxınlaşma, həmçinin Azərbaycanla sülhə nail olmaq istiqamətində səylər.
Bu seçkilər Ermənistan üçün sadəcə daxili siyasi hadisə deyildi. Analitiklər onları Cənubi Qafqazın gələcəyi baxımından ən mühüm seçkilərdən biri kimi qiymətləndirirdilər.
Ekspertlərin fikrincə, sülh, geosiyasi balans və nəqliyyat dəhlizləri Ermənistan seçkilərinin nəticələrinin təsir göstərəcəyi üç əsas məsələdir.
Bu seçkilər niyə vacibdir və onların nəticələri Cənubi Qafqaza necə təsir göstərəcək?
Sülh prosesi və regional təhlükəsizlik
Ekspertlərin fikrincə, Nikol Paşinyanın qələbəsi Yerevanın Azərbaycanla münasibətlərin normallaşdırılması və sülh sazişinin imzalanması kursunu davam etdirəcəyi deməkdir.
Seçkilərdən əvvəl əsas sual hökumətin bu siyasəti davam etdirmək üçün mandatını qoruyub-qorumayacağı idi. Onun qələbəsindən sonra razılaşmanın əldə olunması ehtimalı artıb.
“Paşinyanın region ölkələri ilə münasibətlərin normallaşdırılmasını davam etdirməsi vacibdir. İlk növbədə, Azərbaycanla. Türkiyə ilə əməkdaşlıq da davam edəcək. Ən əsası isə region üçün əsas oyunçular olan ABŞ və Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlıq davam etdiriləcək”, – keçmiş Avropa inteqrasiyası məsələləri üzrə dövlət naziri Aleksi Petriaşvili JAMnews-a müsahibəsində bildirib.
Ekspertlərin fikrincə, bu, Gürcüstan üçün vacibdir, çünki regionda hərbi eskalasiya riskini azaldır və sabitlik perspektivlərini artırır.
“Bu seçkilərin nəticəsində Ermənistan Rusiyanın maraqlarından kənar, dinc və suveren siyasət yürüdə biləcək. Çünki Rusiyanın maraqları heç vaxt regionda uzunmüddətli sülhün təmin olunmasına yönəlməyib”, – təhlükəsizlik üzrə ekspert Teona Akubardia deyir.
Rusiyanın geosiyasi uğursuzluğu
Ekspertlərin fikrincə, Paşinyanın qələbəsi seçicilərin əhəmiyyətli hissəsinin Moskvadan asılılığın azaldılmasını dəstəklədiyini göstərdi.
Bu həm də o deməkdir ki, müstəqillik əldə edildikdən bəri ilk dəfə Rusiya Cənubi Qafqazda nisbətən zəif mövqedə olacaq.
“Bu, Rusiyanın regionumuzda geosiyasi məğlubiyyətidir. Rusiya təsirinin zəifləməsinə doğru atılmış addımdır”, – Aleksi Petriaşvili deyir.
Teona Akubardianın fikrincə, bu, ilk növbədə, Gürcüstan üçün müsbət haldır:
“Rusiyanın işğalı və Rusiya maraqları Gürcüstanın milli təhlükəsizliyi üçün əsas təhdiddir. Qarabağ müharibəsindən və Trampın sülh sazişindən sonra Rusiya təsirinin zəifləməsi aydın görünürdü. Ermənistandakı seçkilərin nəticəsində bu tendensiya gücləndi. Bu isə Gürcüstanın maraqlarına uyğundur”.
Aleksi Petriaşvilinin sözlərinə görə, Rusiya hələ də Ermənistana, məsələn, iqtisadi, hərbi-siyasi və enerji sahələrində ciddi təsir imkanlarına malikdir:
“İstər atom energetikası, istərsə də qaz təchizatı olsun, Ermənistan üçün əsas təchizatçı Rusiyadır. Buna görə, əlbəttə, onun hələ də təsir rıçaqları var. Rusiya onlardan istifadə etməyə və vəziyyəti deeskalasiya etməyə çalışacaq. Seçkilərdən az sonra hətta balıq istehsalına məhdudiyyətlər elan etdi. Buna görə bu proses o qədər də asan olmayacaq. Rusiya əsrlər boyu əldə etdiyi və möhkəmləndirdiyi təsirini itirməklə barışmayacaq. Lakin burada region dövlətlərinin fəal iştirakı böyük əhəmiyyət və rol daşıyacaq”, – ekspert hesab edir.
Qərbin regionda maraqlarının güclənməsi
Paşinyanın kursu Avropa İttifaqı və ABŞ ilə sıx əməkdaşlığı nəzərdə tutur. Buna görə, ekspertlərin fikrincə, onun qələbəsi Qərbin Cənubi Qafqaza marağının artacağı anlamına gəlir.
Gürcüstan Strateji Analiz Mərkəzinin təsisçisi və beynəlxalq münasibətlər üzrə mütəxəssis Giorgi Ruxadze JAMnews-a müsahibəsində artan marağı əks etdirən amilləri sadalayır:
“Bir tərəfdən, Tramp marşrutu. Ermənistan və Azərbaycanla strateji əməkdaşlıq. Onların, ehtimal ki, yaxın vaxtlarda imzalanacaq sülh müqaviləsi. Digər tərəfdən isə ABŞ-ın iqtisadi maraqları”.
Onun qiymətləndirməsinə görə, bununla paralel olaraq Avropa İttifaqı da fəallaşır. Bunu, məsələn, Avropa Siyasi Birliyinin Ermənistanla bağlı sammiti də təsdiqləyir.
Ermənistanla vizasız rejim haqqında danışıqlar da aparılır. Bu, Avropa İttifaqında immiqrasiya siyasətinin sərtləşdirildiyi bir şəraitdə xüsusilə vacibdir.
“Bütün bunlar birlikdə hər iki tərəfdən marağın artdığını göstərir. Müvafiq olaraq, Ermənistan seçkilərinin əhəmiyyətinə məhz bu prizmadan baxmaq lazımdır”.
Ekspertlər Rusiyanın ələ keçirməyə çalışdığı nəqliyyat dəhlizlərindən də danışırlar. Qərbin regionda təsirinin qorunması ilə Rusiya burada da nəzarəti itirir.
“Əgər Paşinyan məğlub olsaydı və rusiyalılar hakimiyyətə rusiyameylli hökumət gətirə bilsəydilər, bu vəzifə xeyli asanlaşardı”.
Avropaya inteqrasiya şansları
Ekspertlərin fikrincə, Qərbin Gürcüstana marağı da artacaq.
“Əslində, Gürcüstan nə rusiyameylli, nə çinmeylli, nə də iranpərəstdir. Əhalinin əksəriyyəti Avropa İttifaqına üzvlüyün və avroatlantik inteqrasiyanın tərəfdarıdır. Bu yolda yeganə maneə İvanişvili rejimidir. Müvafiq olaraq, həm Avropa İttifaqı, həm də üzv dövlətlər vəziyyətə bir qədər daha uzunmüddətli perspektivdən baxırlar. Gürcüstanda hökumət dəyişəndə Qafqazın Avropa məkanına inteqrasiyası xeyli asanlaşacaq”, – Giorgi Ruxadze hesab edir.
Onun sözlərinə görə, hazırda “Gürcü Arzusu” səbəbindən Gürcüstan “Avropaya inteqrasiya qatarından geri qalır”. Lakin Avropa İttifaqı üçün maraq kəsb edən ərazi nə qədər geniş olarsa, Gürcüstan, Ermənistan, enerji daşıyıcılarının əsas təchizatçısı kimi Azərbaycan, ölkənin inteqrasiya üçün yeni şans əldə etməsi ehtimalı da bir o qədər artar.
“Gürcü Arzusu” kursunu dəyişəcəkmi?
Gürcüstanın baş naziri İrakli Kobaxidze Nikol Paşinyanı qələbə münasibətilə ilk təbrik edənlərdən biri oldu. O, rəsmi ilkin seçki nəticələri elan olunmamış erməni həmkarına zəng etmişdi.
Ruxadzenin sözlərinə görə, bu addımı geosiyasi dəyişiklik əlaməti kimi qiymətləndirmək olmaz:
“Bu, daha çox lokal məsələdir. Paşinyan hökuməti “Gürcü Arzusu” üçün problem yaratmır. Paşinyan onların legitimliyini tanıyır və Kobaxidze ilə görüşür. Müvafiq olaraq, Ermənistanın geosiyasi oriyentasiyası Kobaxidzenin, şübhəsiz, xoşuna gəlməsə də, qalan məsələlərdə o, Paşinyanın davranışından o qədər də narazı deyil”.
Ekspertin fikrincə, “Gürcü Arzusu”nun real əhvali-ruhiyyəsi təbliğatda özünü göstərir. Buna görə də hökumətyönlü mediada yayılan mesajları izləmək lazımdır:
“Bu, tipik Rusiya təbliğatının davamıdır. Guya seçkilər dəhşətli pozuntular fonunda keçirilib, təzyiqlər isə misilsiz olub. Sanki Paşinyan 50 faiz də səs toplaya bilməzdi. Təbliğat rəqəmlərlə manipulyasiya etməyi bacarır. Paşinyan 105 mandatdan təxminən 61-ni əldə edib. Bu, 50 faizdən çoxdur. Amma təbliğat bu məlumatları qeyd etməməyi və Paşinyanın nailiyyətlərini kiçiltməyi üstün tutur”.
Bu vəziyyəti nəzərə alan Giorgi Ruxadze “Gürcü Arzusu”nun kursunu dəyişəcəyini gözləmir.
“Burada əsas məsələ tamamilə başqadır. Ermənistanın, eləcə də Moldovanın, Macarıstanın, İranın, Suriyanın və ya Venesuelanın nümunəsi göstərir ki, Rusiyanın artıq özünə sərf edən rejimləri dəstəkləməyə və ya hakimiyyətə gətirməyə gücü yoxdur. Bu, bizim üçün göstərici olmalıdır”, – o hesab edir.
Onun sözlərinə görə, “Gürcü Arzusu” Kremlə əlaqələr qurmağa və İvanişvilinin məğlubedilməzliyi barədə mif yaratmağa çalışırdı.
“Bu mif indi dağılır. İvanişvili rejimi Rusiya ilə bağlıdır və bu, onu xeyli zəiflədir. Biz bunu nəzərə almalıyıq. İvanişvili üzərində qələbə bizim vəzifəmizdir və ölkənin geosiyasi taleyi bizim əlimizdədir”, – Giorgi Ruxadze yekunlaşdırır.
Gürcüstan və Ermənistanda seçkilər
