Azərbaycanda ilk dəfə kriptovalyuta dövlət xeyrinə müsadirə olunub
Kriptovalyuta dövlət xeyrinə müsadirə
Yasamal Rayon Məhkəməsi Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti (DTX) tərəfindən həbs edilən iki nəfər – B.H.R. və İ.R.F. barəsində hökm çıxarıb və cinayət predmeti hesqab edilən virtual aktivləri dövlət xeyrinə müsadirə qərarı verib.
Hadisənin mahiyyəti
İttiham olunan şəxslər Cinayət Məcəlləsinin 206-1.3-cü maddəsi üzrə təqsirli biliniblər. Bu maddə əvəzləşdirmə və digər qarşılıqlı hesablaşma üsulları ilə xüsusilə külli miqdarda pul vəsaitlərinin qanunsuz olaraq Azərbaycandan xarici ölkəyə və ya əksinə gizli köçürülməsi fəaliyyətinin təşkilini nəzərdə tutur.
Məhkəmə hökmünə əsasən:
- B.H.R. 2 il 5 ay müddətinə azadlığın məhdudlaşdırılması və 3 milyon 623 min 568 manat (təxminən 2,13 milyon dollar) cərimə cəzasına məhkum edilib;
- İ.R.F. 3 il müddətinə azadlığın məhdudlaşdırılması və 31 milyon 399 min 709 manat (təxminən 18,47 milyon dollar) cərimə cəzasına məhkum edilib.
Eyni zamanda məhkəmə ibtidai istintaq dövründə üzərinə həbs qoyulmuş “Binance” beynəlxalq virtual aktiv platformasındakı hesabda saxlanılan 830 ədəd kriptovalyutanı dövlət xeyrinə müsadirə edib.
Hansı konkret kriptovalyuta (“Bitcoin”, “Ethereum” və s.) olduğu rəsmi açıqlamalarda göstərilməyib.
Hüquqi əsas
Cinayət Məcəlləsinin 99-1-ci maddəsinə görə, xüsusi müsadirə cinayət törədilərkən istifadə olunan alət və vasitələrin, habelə cinayət yolu ilə əldə edilən əmlakın məcburi və əvəzsiz olaraq dövlət xeyrinə alınmasını nəzərdə tutur.
“Cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakın leqallaşdırılması və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə haqqında” qanunda isə virtual aktivlər də cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlak kateqoriyasına daxil edilib.
Beləliklə, məhkəmə praktikada ilk dəfə rəqəmsal aktivləri fiziki əmlakla eyni hüquqi rejimə tabe edib.
Kontekst və əhəmiyyəti
2025-ci ildə DTX artıq oxşar cinayət işi çərçivəsində kriptovalyuta üzərinə həbs qoyulması barədə məhkəmə qərarı almışdı. O zaman Səbail Rayon Məhkəməsi aktivlərin dondurulması barədə qərar qəbul etmişdi. 24 avqustda isə proses növbəti mərhələyə – faktiki müsadirəyə keçib.
Azərbaycanda virtual aktivlər haqqında ayrıca qanun hələ qəbul edilməyib. Mərkəzi Bank 2026-cı ilin sonuna qədər müvafiq qanun layihəsinin qəbul ediləcəyini gözlədiyini açıqlamışdı. Bu fonda məhkəmənin qərarı hüquqi boşluğun praktikada necə doldurulduğunu göstərir və gələcək tənzimləmə üçün presedent yaradır.
Mütəxəssislər qeyd edir ki, beynəlxalq birjalar məhkəmə qərarlarını adətən operativ şəkildə icra edir. Müsadirə olunan aktivlərin sonrakı taleyi – auksionda satılması, dövlət ehtiyatlarına yönəldilməsi və ya digər formada istifadə olunması isə hələ rəsmi açıqlanmayıb.
Bu hadisə Azərbaycanda rəqəmsal cinayətkarlıqla mübarizənin yeni mərhələyə keçdiyini və hüquq-mühafizə orqanlarının virtual aktivləri izləmə və müsadirə etmək qabiliyyətinin artdığını göstərir. Eyni zamanda, tənzimlənməmiş kripto bazarında fəaliyyət göstərən şəxslər üçün risklərin real olduğunu bir daha təsdiqləyir.
Kriptovalyuta dövlət xeyrinə müsadirə
