შავი წვიმა შავი ზღვის თავზე: რუსული ქალაქი ტუაფსე უკრაინული დრონების იერიშის შემდეგ
ეკოლოგიური კატასტროფა ტუაფსეში
რუსეთის სხვადასხვა რეგიონში ნავთობის ინფრასტრუქტურის ობიექტებზე უკრაინული უპილოტო საფრენი აპარატების თავდასხმები რუსეთის ქალაქების ყოველდღიურ რეალობად იქცა. ეს დარტყმები, რომლებსაც უკრაინის პასუხია რუსეთის აგრესიის წინააღმდეგ, იწვევს მასშტაბურ ნგრევას, ხანძრებს და ხშირად ადამიანურ მსხვერპლსაც. ერთ-ერთი ქალაქი, რომლის ნავთობის ინფრასტრუქტურაც ამ გაზაფხულზე დრონების სამიზნე გახდა, ტუაფსეა. რა ხდება ტუაფსეში და როგორ ცდილობენ ადგილობრივები ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანაზე თავდასხმების ეკოლოგიური შედეგების შემცირებას.
კვამლი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის თავზე
ტუაფსე პატარა ქალაქია რუსეთის შავი ზღვის სანაპიროზე. ის ერთდროულად საკურორტო და საპორტო ქალაქია, ხოლო მისი ტერიტორიის დაახლოებით მესამედს ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა იკავებს. ბოლო ორი კვირის განმავლობაში ეს ქარხანა უკრაინულმა დრონებმა ოთხჯერ დაბომბეს. ასეთ თავდასხმებს, როგორც წესი, თან ახლავს აფეთქებები, დიდი ხანძრები და მძიმე ეკოლოგიური შედეგები ქალაქისა და რეგიონისთვის. ხშირად იღუპებიან ადამიანებიც.
პირველი თავდასხმა ქალაქზე 16 აპრილს მოხდა – ადგილობრივები ღამით სირენის ხმამ გააღვიძა, მოგვიანებით კი აფეთქებების ხმა გაიგეს. მაშინ ორი ადამიანი დაიღუპა – 28 წლის ქალი და 14 წლის გოგონა.
მალე ცნობილი გახდა, რომ ნავთობბაზა იწვოდა – დილით მის თავზე შავი კვამლის სვეტი გამოჩნდა. ხელისუფლება ხანძრის შესახებ ოფიციალური განცხადებების გაკეთებას არ ჩქარობდა. იგი მხოლოდ მოსახლეობას მოუწოდებდა, ქუჩაში არ გასულიყვნენ და ფანჯრები დაეკეტათ, ასევე აცხადებდა, რომ „ჰაერში მავნე ნივთიერებების კონცენტრაცია ნორმას არ აღემატება“. თუმცა ადგილობრივები სოციალურ ქსელებში წერდნენ ზღვასა და სანაპიროზე მაზუთის კვალზე, ნავთობში ამოვლებულ ფრინველებზე, მკვდარ დელფინებზე და „შავ წვიმაზე“.
უკრაინულმა დრონებმა ნავთობბაზაზე კვლავ მიიტანეს იერიში 20 და 28 აპრილს, ასევე 1 მაისს. შედეგად, სულ მცირე ერთი ადამიანი დაიღუპა, დაზიანდა ათობით საცხოვრებელი სახლი და სხვა შენობა. ადგილობრივებისთვის კი ცხადი გახდა, რომ მათ ქალაქსა და მის შემოგარენს ეკოლოგიური კატასტროფა ემუქრება.
ტუაფსეს მახლობლად, ზღვის ზედაპირზე ნავთობპროდუქტების დიდი ლაქები მკაფიოდ ჩანდა სატელიტურ ფოტოებზეც. ხელისუფლება ენერგიულად იუწყებოდა ნავთობპროდუქტების გაწმენდითი სამუშაოების შესახებ, თუმცა სოციალურ ქსელებში ადამიანები წერდნენ, რომ სამუშაოებში ჩართულ პირებს აუცილებელი აღჭურვილობა არ ჰქონდათ და რესპირატორების გარეშე მუშაობდნენ.
„ძველი აღჭურვილობა, რომელიც ექსპლუატაციის ვადის გასვლის გამო დიდი ხანია უნდა ჩამოწერილიყო; სამაშველო ჯგუფები სამი-ოთხი კაცის შემადგენლობით, ნაცვლად ექვსისა; ნაწილში საშხაპეც კი არ არის და არც ცხელი წყალია. ამ ყველაფერს თავადაც ნახავთ, თუ ქალაქის პლაჟზე მიხვალთ, საბავშვო პარკის მოპირდაპირე მხარეს – როგორ იღებს სამი-ოთხი მაშველი ვედროებით ნავთობს“, – დაწერა სოციალურ ქსელში ერთ-ერთმა მომხმარებელმა, რომელიც ტუაფსეს ერთ-ერთ პლაჟზე სალიკვიდაციო სამუშაოებს აკვირდებოდა.
ნავთობის კატასტროფა ტუაფსეში
ხელისუფლება ცდილობდა დაერწმუნებინა მოსახლეობა, რომ ტუაფსეში ვითარება არც ისე მძიმეა, როგორც ჩანს. ოფიციალურ განცხადებებში საუბარი იყო ჰაერის ხარისხის „უმნიშვნელო“ გაუარესებასა და ზღვის „ლოკალურ“ დაბინძურებაზე. ადგილობრივები კი საპასუხოდ წერდნენ დამწვრის სუნზე, რომლისგანაც დახურული ფანჯრებიც ვერ იცავთ, და ავრცელებდნენ ფოტოებსა და ვიდეოებს, როგორ გადაადგილდა დაბინძურების ლაქები ტუაფსედან სხვა სანაპირო დასახლებებისკენ. ახალი სატელიტური ფოტოები მიუთითებს, რომ ტუაფსეს მიდამოებში ზღვაში ნავთობის ლაქები კვლავ ტივტივებს.
სოია, სიმინდი, ფრინველები და ძაღლები
ეკოლოგები სოფლის მეურნეობისთვის შესაძლო მძიმე შედეგებზე აფრთხილებენ. დაბინძურებული ნალექი საფრთხეს უქმნის ისეთ კულტურებს, როგორიცაა ხორბალი, სიმინდი და სოია – კრასნოდარის მხარისთვის საკვანძო კულტურებს. სწორედ ეს რეგიონი აღმოჩნდა დაბინძურების ეპიცენტრში.
დამოუკიდებელ გამოცემა „კავკაზსკი უზელთან“ ექსკლუზიურ ინტერვიუში რუსმა მეცნიერმა, ანონიმურობის პირობით, ცხოველთა სამყაროში ყველაზე მოწყვლად კატეგორიად ფრინველები დაასახელა:
„ფრთებზე ნავთობის რამდენიმე წვეთიც კი არღვევს ფრინველის წყლის ბალანსსა და თბოიზოლაციას, რაც გადაცივებასა და დაღუპვას იწვევს. მაგალითად, ფრთების ბოლოების ან კუდის დაბინძურება ფრენისას ფრინველის ენერგოხარჯს დაახლოებით 22 პროცენტით ზრდის, ხოლო გვერდებისა და მუცლის დაბინძურება – 45 პროცენტით. გარდა ამისა, ბუმბულის გაწმენდისას ფრინველი, ცხადია, ნავთობპროდუქტებს ყლაპავს, რაც შინაგანი ორგანოების დაზიანებას და ხშირად დაღუპვას იწვევს. არსებობს გრძელვადიანი შედეგებიც – რეპროდუქციული წარმატების შემცირება, ბუდობის ადგილების დაკარგვა, მიგრაციის მარშრუტების შეცვლა. ანუ პოპულაცია ამისგან ძალიან ძლიერ ზიანდება“, – განმარტა მან.
ზიანდებიან არა მხოლოდ გარეული ცხოველები, არამედ ქუჩაში მცხოვრები ძაღლები და კატებიც. მოხალისეებმა სპეციალური დახმარების პუნქტი გახსნეს, სადაც დაზარალებული ცხოველები მიჰყავთ და ეხმარებიან. აქტივისტების თქმით, მოხალისეები დღეში 15-მდე ძაღლს იჭერენ, რომლებიც დახმარების გარეშე დაიღუპებოდნენ. ცენტრში ცხოველებს ბანენ, დაბინძურებულ ბეწვს აჭრიან და ვარცხნიან. დამუშავების შემდეგ ძაღლების ნაწილს прежнюю საცხოვრებელ ადგილებში აბრუნებენ, ხოლო მათ, ვისაც მკურნალობა სჭირდება, ვეტერინარულ კლინიკებში გზავნიან. ცენტრის მუშაობა მთლიანად მოხალისეებზე დგას.
„ჩაღრმავებული სათავსები“, როგორც თავშესაფრების იმიტაცია
ეკოლოგიური საფრთხის გარდა, ტუაფსეს მოსახლეობას თავშესაფრების ნაკლებობაც აწუხებს. რუსეთი უკრაინაში ომს უკვე მეხუთე წელია აწარმოებს, უკრაინა კი აქტიურად პასუხობს დამანგრეველი დრონების შეტევებით. თუმცა რუსეთის ქალაქების, მათ შორის ტუაფსეს, მცხოვრებლებმა, როგორც წესი, არ იციან, სად შეიძლება დაიმალონ დრონების თავდასხმის დროს.
მაისის დასაწყისში ტუაფსეს ოლქის ადმინისტრაციამ ოფიციალურ ვებგვერდზე გამოაქვეყნა „ინფორმაცია ჩაღრმავებული სათავსებისა და სხვა მიწისქვეშა ნაგებობების შესახებ“ ოლქის ტერიტორიაზე. სიაში 186 მისამართია მითითებული. იქვე წერია სარდაფის ფართობი, შესასვლელების რაოდენობა და რამდენი ადამიანის განთავსებაა შესაძლებელი თითოეულ მათგანში.
ადგილობრივები ამ სიას სკეპტიკურად შეხვდნენ. მათი თქმით, სარდაფების დიდი ნაწილი მხოლოდ იმიტაციაა იმ სივრცეებისა, სადაც დრონების თავდასხმის გადატანა შეიძლება – მაგალითად, ისინი საკმარისად ღრმა არ არის, ზოგან საერთოდ არ არის ვენტილაცია, ზოგან კი ჭერის სიმაღლე ისეთია, რომ ზრდასრული ადამიანი გამართვასაც ვერ შეძლებს. სიაში შეტანილი ზოგიერთი სარდაფი კი უბრალოდ დაკეტილია.
ავტორი: დიანა პეტრიაშვილი “მედიაქსელი”, “კავკაზსკი უზელ”-ის მასალების მიხედვით.
exchange
