Əliyev Bakıdakı forumda sülhdən, xarici risklərdən və “ikili standartlar”dan danışıb
Əliyevin Bakı Dialoq Forumunda çıxışı
Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev oktyabrın 27-də Bakıda keçirilən VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun açılışında Ermənistanla sülh prosesi, beynəlxalq təşkilatların fəaliyyəti, Azərbaycanın xarici əlaqələri və təhlükəsizlik məsələlərindən danışıb.
O, ölkədə daxili risklərin olmadığını bildirib, beynəlxalq siyasətdə “ikili standartlar”ı tənqid edib və Azərbaycanın müharibədən sonra sülhə keçid təcrübəsinin başqa münaqişələr üçün də öyrənilməsini təklif edib.
Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu müxtəlif ölkələrin hökumət nümayəndələrini, beynəlxalq təşkilatları və ekspertləri mədəniyyətlərarası və dinlərarası dialoq məsələlərinin müzakirəsi üçün bir araya gətirir. Tədbir Azərbaycanın 2008-ci ildə irəli sürdüyü “Bakı Prosesi” təşəbbüsü çərçivəsində ilk dəfə 2011-ci ildə Bakıda keçirilib və iki ildən bir təşkil olunması nəzərdə tutulub.
COVID-19 pandemiyası dövründə yaranan fasilədən sonra forum 2024-cü ildə bərpa olunub. Bu il yeddinci dəfə keçirilən tədbir oktyabrın 27–29-da “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusuna həsr olunub.
Mədəniyyətlərarası dialoq və milli birlik
Əliyev Azərbaycanın Avropa ilə Asiya arasında yerləşməsini ölkənin müxtəlif mədəniyyətlər arasında əlaqələrində mühüm amil kimi təqdim edib. O, dini və etnik dözümlülüyü, multikulturalizm ənənələrini ölkənin sabit inkişafının əsaslarından biri adlandırıb.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda müxtəlif etnik və dini qrupların nümayəndələri konstitusion baxımdan bərabər hüquqlara malikdirlər və qarşılıqlı anlaşma şəraitində yaşayırlar. Prezident azərbaycançılıq ideyasının müxtəlif xalqları birləşdirdiyini, bu birliyin ölkənin müstəqillik tarixinin çətin dövrlərində də özünü göstərdiyini bildirib. İkinci Qarabağ müharibəsində müxtəlif etnik və dini qrupların nümayəndələrinin iştirakını da bunun nümunəsi kimi göstərib.
Əliyev oktyabrda Azərbaycanın müstəqilliyinin bərpasının 35-ci ildönümünün qeyd olunduğunu xatırladıb. O, müxtəlif siyasi sistemlərdə yaşamasına baxmayaraq, xalqın dilini, ənənələrini və milli kimliyini qoruduğunu bildirib. Prezident ölkədə müstəqillik illərində əldə olunan nailiyyətləri Azərbaycan xalqının əməyi ilə əlaqələndirib və bu inkişafın beynəlxalq yardım alınmadan baş verdiyini söyləyib.
“Bütün potensial risklər hüdudlarımızın kənarından gəlir”
Çıxışının təhlükəsizliklə bağlı hissəsində Əliyev Azərbaycan cəmiyyətinin bütün məsələlər üzrə birlik nümayiş etdirdiyini deyib. Onun qiymətləndirməsinə görə, ölkə daxilində təhlükə yoxdur, potensial risklər xaricdən qaynaqlanır.
“Bütün potensial risklər hüdudlarımızın kənarından gəlir”, – prezident bildirib.
O, ideoloji riskləri fiziki təhlükələrlə müqayisə edib və milli kimliyin, dövlətçiliyin, müstəqilliyin və həyat tərzinin qorunması üçün ayıq-sayıq olmağın vacibliyini vurğulayıb. Bu hissədə konkret ölkə və ya təşkilatın adını çəkməyib.
Qarabağ danışıqlarına və hərbi əməliyyatlara baxış
Əliyev müstəqillik dövrünün böyük hissəsində Azərbaycanın əsas məqsədinin ərazi bütövlüyünün bərpası olduğunu bildirib. Qarabağ münaqişəsi üzrə uzun illər davam edən danışıqları tənqid edən prezident həmin prosesin münaqişənin həllinə deyil, dondurulmasına xidmət etdiyini söyləyib.
O, Azərbaycanın hərbi əməliyyatlarını BMT Nizamnaməsində nəzərdə tutulan özünümüdafiə hüququ ilə əsaslandırıb.
Prezidentin sözlərinə görə, Azərbaycan 2020-ci il müharibəsi və 2023-cü ilin hərbi əməliyyatı nəticəsində ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa edib, BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi qətnamələrin icrasına özü nail olub.
Ermənistanla sülh və müharibəni dayandırmaq təcrübəsi
Ermənistanla münasibətlərdın də danışan Əliyev hərbi əməliyyatlardan sonra sülh təşəbbüsünün Azərbaycandan gəldiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, 2025-ci ilin yayında paraflanmış sülh sazişi layihəsini də Bakı hazırlayıb.
Prezident Azərbaycanın davamlı müharibə istəmədiyini və hərbi nəticələr əldə olunduqdan sonra qarşıdurmanı davam etdirməməyi seçdiyini vurğulayıb. O, qisas hissinin müharibəni sonsuz prosesə çevirə biləcəyini bildirib. Əliyevin fikrincə, müharibədə qalib gəlməklə yanaşı, uyğun məqamda dayanmaq və sülh təklif etmək də əhəmiyyətlidir.
Prezident bu təcrübənin hazırda müharibə aparan tərəflər tərəfindən öyrənilməsini təklif edib. O, münaqişələrin fərqli xüsusiyyətlərə malik olduğunu qəbul etsə də, onların yaranmasında ambisiya, təcavüz, üstünlük və cəzasızlıq hissinin rol oynadığını söyləyib.
BMT qətnamələri, sanksiyalar və “ikili standartlar”
Əliyev BMT-də islahatlar müzakirəsində Təhlükəsizlik Şurasının qərarlarının icrasını təmin edən mexanizmin yaradılmasına diqqət yetirilməsini istəyib. O, Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı dörd qətnamənin uzun müddət icra olunmamasını və Ermənistana sanksiya tətbiq edilməməsini tənqid edib.
Prezident Azərbaycanın şimalında və cənubunda yerləşən ölkələrə qarşı çoxsaylı sanksiyaların tətbiq olunduğunu xatırladaraq, Ermənistanla bağlı fərqli yanaşmanı “ikili standartlar” kimi qiymətləndirib. O, Ermənistanı Azərbaycan ərazilərinin təxminən 20 faizini işğal etməkdə, etnik təmizləmədə və dini-tarixi abidələri dağıtmaqda ittiham edib; bir milyon azərbaycanlının didərgin düşdüyünü, Qarabağda 65 məscidin dağıdıldığını söyləyib.
Əliyev “ikili standartlar” anlayışını yalnız müharibələrə münasibətlə məhdudlaşdırmayıb. O, başqa dövlətlərin Azərbaycana necə yaşamalı və hansı qərarları verməli olduğunu diktə etməsini qəbuledilməz sayıb.
Prezident Azərbaycanın başqa ölkələrin daxili işlərinə qarışmadığını söyləyərək, qarşı tərəflərdən də eyni münasibəti gözlədiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, Azərbaycana münasibətdə hörmətsizlik və diktə cəhdləri indiyədək qəti mövqe ilə qarşılanıb və bundan sonra da belə olacaq. Əliyev qarşılıqlı hörmətə əsaslanan davranışın beynəlxalq münaqişələrin azalmasına kömək edə biləcəyini deyib.
ABŞ, Çin və Avropa ilə tərəfdaşlıq
Xarici siyasətdən danışan prezident Azərbaycanı qeyri-sabit regionda sabitlik dayağı kimi təqdim edib. O, ölkənin beynəlxalq mövqeyinin güclənməsini müstəqil siyasəti, iqtisadi imkanları, enerji və nəqliyyat sahəsindəki rolu ilə əlaqələndirib.
Əliyev Çin və ABŞ ilə strateji tərəfdaşlığı, Avropa İttifaqının 10 üzv dövləti ilə strateji tərəfdaşlıq sənədlərini qeyd edib. Prezident 2027-ci ildə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının, 2028-ci ildə isə Avropa Siyasi Birliyinin zirvə görüşlərinin Azərbaycanda keçiriləcəyini bildirib.
O, bu ay Bakıda keçirilmiş Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin – AQEM-in zirvə görüşünü də xatırladıb. Azərbaycanın təşkilata sədrliyinin daha iki il uzadıldığını, ölkənin Mərkəzi Asiya Məşvərət Formatına tamhüquqlu üzv kimi dəvət olunduğunu söyləyib. Əliyev bu qərarları Azərbaycanın beynəlxalq rolunun tanınması kimi qiymətləndirib.
Xarici borc, enerji və nəqliyyat marşrutları
İqtisadi məsələlərə də toxunan Əliyev Azərbaycanın xarici borcunun ÜDM-in 5 faizindən bir qədər çox olduğunu bildirib. Enerji ixracını və beynəlxalq nəqliyyat əlaqələrini ölkənin mövqeyini gücləndirən amillər sırasında göstərib.
Onun fikrincə, beynəlxalq marşrutların qurulmasında Azərbaycanın coğrafi mövqeyi ilə yanaşı, infrastrukturu və siyasi əlaqələri də əhəmiyyət daşıyır.
Prezident nəqliyyat bağlantılarında rol oynamaq üçün qonşularla, eləcə də qonşu ölkələrin qonşuları ilə yaxşı münasibətlərin vacibliyini vurğulayıb.
Vaşinqtonda paraflanan saziş və regionun gələcəyi
Çıxışının sonunda Əliyev əvvəlki forumdan sonra dünyada həm müsbət, həm də mənfi dəyişikliklərin baş verdiyini deyib. O, yaxın regionlarda yeni müharibələrin başlanmasını mənfi, Ermənistanla sülh prosesini isə müsbət hadisə kimi təqdim edib.
Prezident 2025-ci ilin avqustunda Vaşinqtonda, Donald Trampın iştirakı ilə sülh sazişinin mətninin paraflandığını xatırladıb. Əliyev ayrıca vurğulayıb ki, həmin mərhələdə saziş imzalanmayıb, paraflanıb; üçtərəfli bəyannaməni isə ABŞ prezidenti şahid qismində imzalayıb. O, bu prosesi Cənubi Qafqazda yeni vəziyyətin yaranması kimi qiymətləndirib.
Əliyevin Bakı Dialoq Forumunda çıxışı
