Amnesty International-ის 2025 წლის ანგარიში: მზარდი რეპრესიები და შემცირებული სამოქალაქო სივრცე
Amnesty International-ის 2025 წლის ანგარიში
21 აპრილს საერთაშორისო უფლებადამცველმა ორგანიზაცია Amnesty International-მა გამოაქვეყნა ყოველწლიური ანგარიში, რომელიც 2025 წლის განმავლობაში მსოფლიოში ადამიანის უფლებათა მდგომარეობას აფასებს. დოკუმენტი 144 ქვეყანას მოიცავს, მათ შორის საქართველოს, და აღწერს სხვადასხვა სახელმწიფოში დაფიქსირებულ დარღვევებს, საკანონმდებლო ცვლილებებსა და ინსტიტუციურ პრაქტიკებს.
ანგარიშში მიმოხილულია როგორც მშვიდობიანი შეკრებისა და გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვის შემთხვევები, ისე ძალის გამოყენების, დაკავებებისა და სასამართლო პროცესების პრაქტიკა სხვადასხვა ქვეყანაში.
ანგარიშის საერთო სურათი
Amnesty International-ის დოკუმენტში აღწერილია, რომ 2025 წლის განმავლობაში რიგ ქვეყნებში დაფიქსირდა ავტორიტარული მმართველობის გაძლიერება, სამოქალაქო სივრცის შემცირება და სამართალდამცავი ორგანოების მიერ ძალის გამოყენების შემთხვევები. ანგარიშში ასევე აღნიშნულია, რომ მრავალი შემთხვევა დაკავშირებულია დაუსჯელობასთან და ანგარიშვალდებულების ნაკლებობასთან.
საქართველო: კანონმდებლობა და საპროტესტო გარემო
საქართველოს ნაწილში ანგარიში აღწერს ცვლილებებს კანონმდებლობაში და მათ გავლენას საჯარო პროტესტსა და სამოქალაქო აქტივობაზე. დოკუმენტის მიხედვით, 2024 წლის ნოემბრიდან დაწყებული საპროტესტო აქციების ფონზე, რომლებიც უკავშირდებოდა ევროკავშირთან მოლაპარაკებების გადავადებას და ე.წ. “აგენტების კანონის“ მიღებას, ქვეყანაში გაიზარდა სამართლებრივი შეზღუდვები.
ანგარიშში მითითებულია, რომ საპროტესტო ქმედებებთან დაკავშირებით დაწესდა ადმინისტრაციული ჯარიმები და გამკაცრდა პასუხისმგებლობის ზომები, მათ შორის ნიღბის ტარებისა და გზის გადაკეტვის შემთხვევებზე.
დაკავებები და სამართალდამცავი პრაქტიკა
Amnesty International აღწერს, რომ საპროტესტო აქციების ფარგლებში მოხდა არაერთი დაკავება, მათ შორის დემონსტრანტების, ჟურნალისტებისა და ოპოზიციური ფიგურების.
ანგარიშში აღნიშნულია, რომ დაკავებების დროს დაფიქსირდა ბრალდებები ძალის გამოყენების, ადვოკატთან წვდომის შეზღუდვისა და სამედიცინო დახმარების მიუწვდომლობის შესახებ. ასევე საუბარია შემთხვევებზე, როდესაც დაკავებულები სასამართლოში წარდგენილ იქნენ ადმინისტრაციული ან სისხლის სამართლის ბრალდებებით.
სასამართლო პროცესები
ანგარიშის მიხედვით, რიგ საქმეებში სასამართლო პროცესები მიმდინარეობდა დაჩქარებული წესით, რომელსაც ხშირ შემთხვევაში მოჰყვა პატიმრობის შეფარდება. დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ ბრალდებები უკავშირდებოდა როგორც საპროტესტო აქციებში მონაწილეობას, ისე სამართალდამცავებთან დაპირისპირების შემთხვევებს.
დოკუმენტში ასევე აღწერილია რამდენიმე საქმე, სადაც ბრალდებულებს მრავალწლიანი პატიმრობა შეეფარდათ სხვადასხვა ინციდენტთან დაკავშირებით, მათ შორის პოლიციის წინააღმდეგ ძალის გამოყენების ბრალდებებზე.
სამოქალაქო საზოგადოება და მედია
Amnesty International-ის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ საქართველოში სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციები და დამოუკიდებელი მედია მუშაობდნენ გაზრდილი სამართლებრივი და ადმინისტრაციული კონტროლის პირობებში.
დოკუმენტში საუბარია უცხოური დაფინანსების მქონე ორგანიზაციებზე დაწესებულ რეგულაციებზე, ასევე საბანკო ანგარიშების დაყადაღებისა და ადმინისტრაციული გამოძიებების შემთხვევებზე.
გენდერული ძალადობა და ჩხრეკის პრაქტიკა
ანგარიშში ცალკე არის გამოყოფილი დემონსტრაციებში მონაწილე ქალების მიმართ სავარაუდო არასათანადო მოპყრობის შემთხვევები, მათ შორის დამამცირებელი ჩხრეკის პრაქტიკა და ძალადობის მუქარა.
დოკუმენტის მიხედვით, დაფიქსირდა შემთხვევები, როდესაც აქტივისტები აცხადებდნენ, რომ ჩხრეკისას ან დაკავების დროს ადგილი ჰქონდა დამამცირებელ მოპყრობას.
