Ermənistanda Rusiyanın məhdudiyyətlərini aradan qaldırmaq üçün ixracatçılara dəstək üzrə yeni proqram işə salınıb
Erməni ixracatçılar üçün dəstək proqramı
Rusiyanın tətbiq etdiyi məhdudiyyətlərlə əlaqədar Ermənistan hökuməti erməni ixracatçılarına dəstək üzrə daha bir proqramı təsdiqləyib. Proqram çərçivəsində 1 iyundan etibarən təzə meyvə, qablaşdırılmış üzüm şərabı, konyak və mineral su ixrac edənlərə maliyyə kompensasiyası veriləcək.
Rusiyanın məhdudiyyətləri Ermənistanda parlament seçkiləri ərəfəsində qüvvəyə minib. Seçkilər iyunun 7-də keçirilib. Baş nazir Nikol Paşinyan və hökumətin digər üzvləri vəziyyətin seçkilərdən dərhal sonra normallaşacağını gözləyirdilər. Ekspertlər iqtisadi məhdudiyyətləri seçkilərdə iştirak edən Rusiyameylli siyasətçiləri dəstəkləmək cəhdi ilə izah edirdilər. Həm onlar, həm də siyasətçilər seçkilərdən sonra bu məhdudiyyətlərin tədricən ləğv olunacağını güman edirdilər.
Lakin hələlik müsbət dəyişiklik müşahidə olunmur. Üstəlik, Rusiyanın Kənd Təsərrüfatına Nəzarət üzrə Federal Xidməti (Rosselxoznadzor) iyunun 12-dən etibarən “karantin tətbiq olunan məhsulların” idxalına yeni məhdudiyyətlər qoyub. Bu, həm Ermənistanda istehsal olunan, həm də ölkədən göndərilən məhsullara aiddir.
“Rusiya üzərindən Avrasiya İqtisadi İttifaqına (RF-nin rəhbərliyi altında fəaliyyət göstərən iqtisadi ittifaq) üzv dövlətlərə tranzit də məhdudlaşdırılır. Qadağa göndərilən məhsulların təhlükəsizliyi və izlənilə bilməsini təmin edən konkret mexanizm hazırlanmasına qədər qüvvədə olacaq”, — Moskva bəyan edib.
Yeni məhdudiyyətlərə cavab olaraq iqtisadiyyat naziri Gevorq Papoyan bildirib ki, dövlət “ağır maliyyə yükünü” öz üzərinə götürərək vətəndaşlarını dəstəkləməyə davam edəcək.
“Partnyorlarımızla münasibətlərə gəldikdə isə, iyun-iyul aylarında müxtəlif tədbirlərdə iştirak etmək üçün Rusiyaya bir, bəlkə də iki səfərim planlaşdırılır. Mən iki həmkarımla görüşəcəyəm. Buna görə də bu məsələləri də müzakirə edəcəyik. Problemlər həll olunacaq. Bunlar ciddi gərginlik yarada biləcək məsələlər deyil”, — deyə o vurğulayıb.
Rusiyanın yeni məhdudiyyətlərinə cavab olaraq erməni ixracatçılarına dəstək üzrə ikinci proqramın detalları və iqtisadiyyat nazirinin açıqlamaları.
- “Rusiyanın B planı işə düşdü”: Ermənistanda seçkilərin ilkin nəticələrinin təhlili
- Rusiyanın FTX-sinin Ermənistandakı parlament seçkilərinə müdaxiləsi: faktçekerlərin ifşası
- Paşinyana qarşı “mübarizə” üçün göndərilən Rusiya xüsusi xidmət orqanlarının agentləri: “The İnsider”in ifşaları
10,6 milyon dollarlıq yeni kompensasiya proqramı
Ermənistan hökuməti iyun ayı ərzində Ermənistandan təzə meyvə, qablaşdırılmış üzüm şərabı, konyak və mineral su ixrac edən hüquqi və fiziki şəxslərə, eləcə də fərdi sahibkarlara kompensasiya verəcək. Aşağıdakı məbləğdə dəstək nəzərdə tutulur:
- 1 kiloqram ərik üçün 200 dram (54 sent),
- 1 kiloqram gavalı, şaftalı və nektarin üçün 250 dram (68 sent),
- 1 kiloqram gilas üçün 400 dram (1,1 dollar),
- 1 litr qablaşdırılmış üzüm şərabı üçün 350 dram (95 sent),
- 1 litr qablaşdırılmış konyak üçün 830 dram (2,27 dollar),
- 1 litr qablaşdırılmış mineral su üçün 150 dram (41 sent).
Layihənin əsaslandırılmasında bildirilir ki, qərar ixracatçıların dəstəklənməsi zərurətindən irəli gəlir. Məqsəd isə ixrac bazarlarının şaxələndirilməsi kimi göstərilir.
İlkin hesablamalara görə, bu proqramın həyata keçirilməsi hökumətə 3,9 milyard drama (10,6 milyon dollar) başa gələcək.
Kompensasiyanı almaq üçün ixracatçılar İqtisadiyyat Nazirliyinə elektron və ya kağız formada ərizə təqdim etməli, bəyannamələrin və hesab-fakturaların surətlərini əlavə etməlidirlər.
İqtisadiyyat Nazirliyinin məlumatına görə, 2025-ci ildə Ermənistandan təzə meyvə, qablaşdırılmış üzüm şərabı, konyak və mineral su ixracının həcmi təxminən 106,1 milyard dram (290 milyon dollar) təşkil edib. Ümumi ixracın təxminən 80,7 faizi Rusiyanın payına düşüb.
İxrac dinamikasının təhlilinə əsasən, 2026-cı ilin iyun ayında dəstək proqramı çərçivəsində ixrac ediləcək meyvələrin həcminin təxminən 11,5 min ton, qablaşdırılmış üzüm şərabının 290 min litr, konyakın 800 min litr, mineral suyun isə konyakdan iki dəfə çox olacağı gözlənilir.
Yeni məhdudiyyət: “Kapra böcəyi ilə yoluxma halları aşkarlanıb”
Rosselxoznadzor bəyan edib ki, 2026-cı ilin mayından etibarən Ermənistan mənşəli karantin tətbiq olunan bəzi məhsulların idxalı mərhələli şəkildə məhdudlaşdırılır, Ermənistan tərəfinə isə tədarükdəki pozuntular barədə məlumat göndərilir.
“Lakin karantin obyektlərinin aşkarlanması davam edir. İyun ayında Ermənistandan gətirilən qoz-fındıq, qurudulmuş şaftalı və qurudulmuş pomidorda kapra böcəyi ilə yoluxma üzrə üç hal aşkarlanıb”, — Rosselxoznadzorun bəyanatında deyilir.
Rusiya qurumunun ekspertləri hesab edirlər ki, bu pozuntular Ermənistanın səlahiyyətli orqanı tərəfindən nəzarətin kifayət qədər olmadığını göstərir:
“Ermənistanın karantin və bitki mühafizəsi xidmətinin fəaliyyətinin səmərəsizliyi Rusiyanın və Aİİ-nin fitosanitar təhlükəsizliyini risk altına qoyur”.
Rosselxoznadzor bildirir ki, kapra böcəyi Rusiyada rast gəlinməyən, anbar məhsullarına zərər verən çoxyeyən zərərvericidir. Bəyanatda mümkün ziyan da sadalanır. Xüsusilə qeyd olunur ki, o, taxıl bitkilərinə və onların emal məhsullarına zərər vura, taxıl anbarlarını, xammal və un anbarlarını yoluxdura, “saxlanılan məhsulun 70 faizinə qədərini məhv edə” bilər.
İqtisadiyyat naziri: “Ermənistanın Aİ-də xüsusi iqtisadi status alması üçün çalışırıq”
Ermənistanın iqtisadiyyat naziri bildirib ki, ölkədəki intensiv bağların və istixanaların məhsullarının ixracında problem yoxdur, çünki onlar ən yüksək standartlara uyğundur. Gevorq Papoyanın sözlərinə görə, Ermənistan məhsullarının hazırda Avropa İttifaqı ölkələrinə ixrac olunması da bunu təsdiqləyir:
“İqtisadiyyat Nazirliyi və Xarici İşlər Nazirliyi avropalı tərəfdaşlarla Ermənistanın əvvəllər, məsələn, Moldova və ya Ukraynanın aldığına bənzər xüsusi iqtisadi status əldə etməsi üzərində işləyir”.
Papoyan bunun bütün Aİ üzv dövlətlərinin razılığını tələb edən uzun proses olduğunu bildirib. Bununla belə, o, iki erməni nazirliyinin işinin sonda uğurla nəticələnəcəyinə ümid etdiyini deyib.
O, hökumətin Ermənistan məhsulları müxtəlif bazarlarda öz yerini tapana qədər dəstək proqramlarını davam etdirəcəyini də bildirib.
Nazir izah edib ki, hökumətin nəqliyyat xərcləri və gömrük rüsumlarının kompensasiyası üzrə proqramları Ermənistan məhsullarının keyfiyyəti ilə bağlı deyil, qiymət rəqabətliliyi məsələsini həll etməyə kömək edir:
“Keyfiyyət baxımından məhsullarımız rəqabətqabiliyyətlidir və Fransa, İspaniya, Portuqaliya, İtaliya, Türkiyə, Yunanıstan və digər ölkələrin məhsulları ilə rəqabət aparır. Lakin Yunanıstan və ya İspaniya Fransaya, yaxud Almaniyaya bizdən daha yaxındır. Buna görə də bizim xərclərimiz daha yüksəkdir. Nəticədə Ermənistan məhsullarının qiymət rəqabətliliyi problemi yaranır”.
Erməni ixracatçılar üçün dəstək proqramı