Աբխազիայում պատգամավորության թեկնածուներից կպահանջվի աբխազերենի պարտադիր իմացություն
Աբխազ պատգամավորները պետք է տիրապետեն մայրենիին
Աբխազիայում պատգամավորության թեկնածուների համար կներդրվի «լեզվական պահանջ», այն է՝ աբխազերենի պարտադիր իմացություն։ Սակայն չկա որևէ երաշխիք, որ դա կաշխատի։
«Աբխազիայի Հանրապետության խորհրդարանի՝ Ժողովրդական ժողովի պատգամավորների ընտրության մասին» օրենքի փոփոխությունը, որի համաձայն՝ խորհրդարանի պատգամավոր կարող է ընտրվել Աբխազիայի այն քաղաքացին, ով տիրապետում է և՛ աբխազերենին, և՛ ռուսերենին, ընդունվել է դեռևս 2021 թ․-ին։ Այն ուժի մեջ է մտնելու 2027 թ․-ի հունվարի 1-ին։
Սա նշանակում է, որ հաջորդ խորհրդարանական ընտրությունները, որոնք նախատեսված են 2027 թվականի մարտին, կանցկացվեն՝ համաձայն նոր կանոնների։
Եվ հիմա, երբ մինչև այդ ընտրությունները մնացել է մոտ վեց ամիս, որոշ քաղաքական կազմակերպություններ կասկածի տակ են դրել լեզվական պահանջի անհրաժեշտությունը։
Մասնավորապես՝ այս սահմանափակումը բացասաբար են ընդունել երկու կառավարամետ կուսակցություններ՝ «Այտաիրա»-ն և «ԷՌԱ»-ն։
«Այտաիրա»-ի առաջնորդ Լեոնիդ Լակերբայան կարծում է, որ լեզվի պահանջը ոչ միայն հակասում է Աբխազիայի պատմական փորձին, այլև ուղղակի սպառնալիք է ներկայացնում նրա ներքին կայունությանը։ Նրա խոսքով՝ այս փոփոխությունը հանրապետությանը կզրկի տաղանդավոր ղեկավարներ և պրոֆեսիոնալներ ներգրավելու հնարավորությունից պարզապես այն պատճառով, որ նրանք չեն խոսում աբխազերեն, ինչպես նաև կստեղծի լեզվական հիմքով խտրականության վտանգավոր նախադեպ, որը կարող է խաթարել ազգամիջյան ներդաշնակության փխրուն հավասարակշռությունը։
Լեզվի իմացության պահանջի հակառակորդներն առաջարկում են կամ հետաձգել փոփոխության ուժի մեջ մտնելը, կամ առհասարակ չեղարկել այն։
Սակայն լեզվի պահանջն ունի նաև կողմնակիցներ, որոնք ընդգծում են «պետական լեզվի պահպանման պետական քաղաքականությանը» հետևելու կարևորությունը։
Օրինակ՝ ընդդիմադիր ակտիվիստ Սաիդ Բեյան վստահ է, որ «պրոֆեսիոնալների կորստի» և ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչների համար խոչընդոտ ստեղծելու պնդումը պարզապես մանիպուլյացիա է։
«Ի՞նչ «բազմազգ կազմի» մասին է խոսքը։ Նայեք փաստերին. ներկայիս խորհրդարանն ունի 35 անդամ, որոնցից 32-ն աբխազական ազգանուններ ունեն։ Միայն երեքն են ներկայացնում հայկական համայնքը։ Եթե խորհրդարանի ավելի քան 90%-ը աբխազներ են, ինչո՞ւ է մեզ այդքան վախեցնում մեր լեզվին տիրապետելու պահանջը։
Հարց է առաջանում՝ գուցե որոշ քաղաքական գործիչներ արդեն գիտե՞ն ապագա թեկնածուների անունները և փորձում են նախապես վերացնե՞լ այս «խոչընդոտը» նրանց համար, ում աջակցում են»,— ենթադրում է Բեյան։
Հայտնի հասարակական գործիչ, Աբխազիայի հերոս Ասլան Կոբախիան կարծում է՝ պետական լեզվին չտիրապետող քաղաքական գործիչն անհեթեթություն է։
«Պետական լեզուն չիմանալը խնդիր չէ։ Բայց չիմանալ այն երկրի սահմանադրությունը, որտեղ դու քեզ քաղաքական գործիչ ես հռչակել, նույնիսկ գռեհկություն չի համարվում։
Աշխարհում չկա մի երկիր, որտեղ կարող ես քաղաքական կարիերա անել առանց պետական լեզուն իմանալու։ Գուցե մենք պետք է դադարեցնենք այս երկրի հետ փորձարկումներ անել։
Մենք ունենք բազմաթիվ ոչ աբխազ քաղաքացիներ, որոնք պետական լեզվին ավելի լավ են տիրապետում, քան շատ աբխազներ։ Մեր խնդիրը հենց աբխազների մեջ է, ովքեր հարյուր պատճառ կգտնեն երկրի սահմանադրության հիմքերը խաթարելու համար»,— զայրանում է Կոբախիան։
Չնայած լեզվի պահանջի վերացումը փաստացի անիրատեսական է, չկա վստահություն, որ հաջորդ խորհրդարանը 100%-ով կտիրապետի աբխազերենին, քանի որ օրենսդրությունը դեռևս չի սահմանել, թե որ մարմինը և ինչ չափանիշների հիման վրա պետք է քննի պատգամավորության թեկնածուներին: Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի անդամ Օմար Սմիրի խոսքով՝ նրանք պետք է պահպանեն գործող օրենքը, բայց եթե լեզվի պահանջի իրացման մեխանիզմ չստեղծվի, ԿԸՀ ցանկացած որոշում կդառնա դատական վարույթների առարկա:
Հետևեք մեզ — Facebook | Youtube
Աբխազ պատգամավորները պետք է տիրապետեն մայրենիին
