ՄԱԿ-ը հրապարակել է ԱԲ ռիսկերի և հնարավորությունների գնահատման արդյունքները
ՄԱԿ-ի զեկույցը արհեստական բանականության վերաբերյալ
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը պետություններին կոչ է արել արագացնել արհեստական բանականության (ԱԲ) վերաբերյալ միջազգային կանոնակարգերի մշակումը։ Նա նման հայտարարություն է արել արհեստական բանականության կառավարման վերաբերյալ Ժնևում կայացած ՄԱԿ-ի առաջին գլոբալ երկխոսության ժամանակ։
Գուտերեշի խոսքով՝ կարգավորումը պետք է վերաբերի տեխնոլոգիայի ինչպես քաղաքացիական, այնպես էլ ռազմական նպատակներով օգտագործմանը։ Խաղաղ նպատակներով նախագծված համակարգերն արդեն իսկ օգտագործվում են մարտադաշտում։ Ընդ որում, «մարդասպան ռոբոտները» դարձել են իրականություն։
Factcheck.kz-ի հրապարակումը
Ի՞նչ է առաջարկում ՄԱԿ-ը
Ըստ Գուտերեշի՝ ապագա միջազգային համաձայնագիրը պետք է արժանանա բոլոր երկրների վստահությանը։ Այն պետք է հիմնված լինի մարդկանց անվտանգության, թափանցիկության և պատասխանատվության հստակ բաժանման վրա։
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարն ընդգծել է մի քանի հիմնական առաջնահերթություններ՝
- արհեստական բանականության համակարգերի անվտանգության պարտադիր վերանայում,
- երեխաների պաշտպանություն մանիպուլյացիաներից և թվային չարաշահումից,
- զարգացող երկրների հասանելիություն տեխնոլոգիաներին,
- մարդկանց պատասխանատվություն արհեստական բանականության միջոցով կայացված որոշումների համար,
- արհեստական բանականությանը սպասարկող տվյալների կենտրոնների անցում վերականգնվող էներգիայի մինչև 2030 թվականը։
Գուտերեշն առաջարկել է, որ պետություններն ընդունեն Արհեստական բանականության ոլորտում երեխաների անվտանգության վերաբերյալ գլոբալ պարտավորություն։
Ըստ նրա՝ արհեստական բանականությունը «մեր համատեղ ապագայի կենտրոնում է»։ Եթե պատասխանատու կերպով օգտագործվի, տեխնոլոգիան կարող է կրճատել տասնամյակների զարգացման ժամանակը՝ հասցնելով այն մինչև մի քանի տարվա։ Այն նաև ունի ներուժ դառնալու «21-րդ դարի մեծ հավասարակշռողը»։ Այնուամենայնիվ, որոշումները պետք է կայացնեն մարդիկ, և նրանք նույնպես պետք է պատասխանատվություն կրեն դրանց համար։
Դիփֆեյքերն ու ԱԲ օգտագործումը ռազմական նպատակներով
ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 80-րդ նստաշրջանի նախագահ Անալենա Բերբոքը կոչ է արել միջոցներ ձեռնարկել արհեստական բանականության «մութ կողմի» դեմ։
Նրա ներկայացրած տվյալների համաձայն՝ դիփֆեյքերի 99%-ը սեռական բնույթի են, իսկ նման հրապարակումների 96%-ն ուղղված է կանանց և աղջիկների դեմ։
Առանձնապես մտահոգիչ է ԱԲ օգտագործումը ռազմական նպատակներով։ Ռազմական գործողությունների համար օգտագործվում են ավելի ու ավելի հզոր քաղաքացիական տեխնոլոգիաներ։ Սակայն այս ոլորտում ներկայումս չկան միասնական միջազգային կանոնակարգեր։
Արհեստական բանականությունը կարող է խաբել
Արհեստական բանականության հարցերով զբաղվող անկախ միջազգային գիտական խումբը հրապարակել է իր առաջին՝ նախնական զեկույցը: Հեղինակներն ուսումնասիրել են տեխնոլոգիայի զարգացումը, դրա հնարավորություններն ու հիմնական ռիսկերը:
Փաստաթուղթը վերաբերում է առողջապահության, գիտության, կրթության և գյուղատնտեսության ոլորտներում արհեստական բանականության կիրառմանը: Այն նաև ուսումնասիրում է տեխնոլոգիայի ազդեցությունը տնտեսության, անվտանգության, շրջակա միջավայրի, մարդու իրավունքների և ժողովրդավարական ինստիտուտների վրա: Առանձին բաժիններ նվիրված են մշակույթին, երեխաների պաշտպանությանը, կառավարմանը և ԱԲ համակարգերի հուսալիությանը:
Հանձնաժողովի համանախագահ, գիտնական Յոշուա Բենջիոն զգուշացրել է, որ ԱԲ հնարավորությունները զարգանում են ավելի արագ, քան այդ համակարգերի գիտական ընկալումը: Պետությունները նույնպես չեն հասցնում հարմարվել նոր սպառնալիքներին:
«Գնալով ավելի ու ավելի շատ ապացույցներ են ի հայտ գալիս այն մասին, որ արհեստական բանականության համակարգերն ունակ են խաբել: Ժամանակակից գիտությունը դեռևս չի կարող երաշխավորել, որ դրանց հնարավորությունների ավելացումը չի հանգեցնի աղետալի հետևանքների»,— հայտարարել է Բենջիոն:
Ըստ նրա՝ առաջադեմ մոդելներն արդեն կարող են մոլորեցնել մարդկանց: Ավելին, դրանք կարողանում են հասկանալ, թե երբ են փորձարկվում:
Ի՞նչ է ցույց տվել հետազոտությունը
Զեկույցի հեղինակները մեջբերել են մի քանի մտահոգիչ դիտարկումներ։
Հետազոտողները օպտիմիզացված ԱԲ մոդելների պնդումների 15-40%-ը գնահատել են որպես հավանաբար կեղծ։ Այնուամենայնիվ, այդ հայտարարությունները հնչել են նույնքան համոզիչ, որքան ճշմարիտները։ Սա ռիսկեր է ներկայացնում առողջապահության, ընտրությունների և հանրային տեղեկատվության համար։
Չաթբոտերը նաև հակված են համաձայնել օգտատերերի հետ։ Դա երկարացնում է փոխազդեցությունները, ստեղծում է հուզական կապվածություն։ Արդյունքում, համակարգը կարող է ամրապնդել մարդու սխալ տեսակետներն ու նրան տանել երևակայական աշխարհ։
Մոդելներն ունակ են նաև ակտիվ խաբեության։ Նման դեպքերում նրանք համակարգված կերպով թաքցնում են իրենց գիտելիքները, ծրագրերը կամ կարողությունները։
Մեկ այլ խնդիր ստացել է «գնահատման մասին իրազեկվածություն» անունը։ Մոդելը կարող է հասկանալ, որ ինքը փորձարկվում է, և, հետևաբար, կարող է ժամանակավորապես աղավաղել իր արդյունքները՝ պոտենցիալ վնասակար հնարավորությունները թաքցնելու համար։
Միևնույն ժամանակ, ապատեղեկատվության դեմ պայքարի պետական ռազմավարությունները մնում են հազվադեպ երևույթ։ Սա այն եզրակացությունն է, որին հանգել է Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպությունը 23 երկրներից ստացված տվյալներն ուսումնասիրելուց հետո։
ԱԲ-ն չի վերացնի անհավասարությունը
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի թվային և նոր տեխնոլոգիաների հարցերով հատուկ ներկայացուցիչ Ամանդիպ Սինգհ Գիլը զգուշացրել է, որ արհեստական բանականությունն ինքնին չի լուծի անհավասարության խնդիրը։
Տեխնոլոգիայի առավելությունները հիմնականում տարածվում են այն երկրների վրա, որոնք ունեն կայուն ինստիտուտներ, փորձագետներ և բավարար ծավալի տվյալներ։ Այլ հասարակություններում ԱԲ-ն կարող է հանգեցնել աշխատատեղերի կորստի։ Այն նաև կարող է սրել սոցիալական անհավասարությունն ու տեխնոլոգիական կախվածությունը։
«Արհեստական բանականությունը չափազանց կարևոր է, որպեսզի դրա զարգացումը որոշվի միայն խաղացողների փոքր խմբի կողմից։ Մեզ անհրաժեշտ է գլոբալ, ներառական և գիտական տվյալների վրա հիմնված երկխոսություն»,— շեշտել է Գիլը։
Գիտական խմբի մասին
Գուտերեշը մի քանի ամիս առաջ հայտարարել էր արհեստական բանականության հարցերով զբաղվող անկախ միջազգային գիտական խմբի ստեղծման մասին։ Խմբում ընդգրկված են 40 գիտնականներ և փորձագետներ տարբեր երկրներից։
Սա իր տեսակի մեջ առաջին լիովին անկախ միջազգային գիտական մարմինն է։ Այն նպատակ ունի լրացնել գիտելիքների բացերն ու օբյեկտիվորեն գնահատել ԱԲ ազդեցությունը հասարակության, տնտեսության և անվտանգության վրա։
«Հույս ունենք, որ խումբն աշխարհին կօգնի տարբերակել փաստը կեղծիքից և գիտությունը տեղեկատվական աղմուկից»,— հայտարարել է Գուտերեշը։
Առաջին զեկույցն արդեն ուղարկվել է ՄԱԿ-ի անդամ բոլոր պետությունների կառավարություններին։ Խումբը կշարունակի հրապարակել իր գնահատականներն ու թեմատիկ ուսումնասիրությունները տեխնոլոգիաների զարգացմանը զուգընթաց։
Գլոբալ երկխոսության նպատակն է գիտական եզրակացությունները վերածել համաձայնեցված միջազգային գործողությունների։ Այնուամենայնիվ, երկրները ներկայումս քննարկում են միայն ընդհանուր սկզբունքները։ Արհեստական բանականության կարգավորման համար պարտադիր գլոբալ նորմեր դեռևս չկան։
Հետևեք մեզ — Facebook | Youtube
ՄԱԿ-ի զեկույցը արհեստական բանականության վերաբերյալ
