"ძალადობრივი ჩარევის გამართლების მცდელობა“: რეაქცია სოლოვიოვის განცხადებაზე სომხეთში
რეაქცია სოლოვიოვის წინადადებაზე სომხეთში სამხედრო შეტევის დაწყების შესახებ
სომხეთში მკაცრი რეაქცია მოჰყვა კრემლთან დაახლოებული რუსი ტელეწამყვანის, ვლადიმირ სოლოვიოვის განცხადებას, რომელშიც მან სომხეთი რუსეთის “გავლენის ზონად“ მოიხსენია და არ გამორიცხა მის ტერიტორიაზე სამხედრო ჩარევის შესაძლებლობა. სომეხი პოლიტიკოსები და ექსპერტები ამ განცხადებებს სუვერენიტეტის ღია უარყოფად და ძალისმიერი ზეწოლის გამართლების მცდელობად აფასებენ, მაშინ როდესაც ოფიციალური ერევანი დუმილს ინარჩუნებს.
- პუტინის საჯარო დავა ფაშინიანთან: სტატისტიკა ადასტურებს სომხეთის პრემიერმინისტრის სიმართლეს
- ჯაშუშობის საქმეები სომხეთში: რუსეთის მოქალაქეები, ჰიბრიდული ოპერაციები და უცნობი სახელები
კრემლის პროპაგანდისტად მიჩნეულმა სოლოვიოვმა, რომლის გადაცემები სომხეთის საზოგადოებრივ მულტიპლექსზე უკვე ორჯერ დაიბლოკა ანტისომხური შინაარსის გამო, ამჯერად რუსეთ–სომხეთის ურთიერთობებზე ისაუბრა. მისი თქმით, სომხეთის “დაკარგვა“ რუსეთისთვის ისეთივე სერიოზული პრობლემა იქნება, როგორც უკრაინაში გავლენის ზონის დაკარგვა. ამ კონტექსტში მან ფაქტობრივად გააჟღერა მუქარა, რომ მოსკოვს შეუძლია სომხეთშიც “სტრატეგიული სამხედრო ოპერაციის“ დაწყება.
სოლოვიოვის რიტორიკა პირდაპირ ეხმიანება რუსეთის საგარეო პოლიტიკის უფრო ფართო ნარატივს, რომელიც საერთაშორისო სამართალს მეორეხარისხოვან ფაქტორად განიხილავს.
“ჩვენ არ გვაინტერესებს საერთაშორისო სამართალი და საერთაშორისო წესრიგი“, – თქვა მან ეთერში და დაამატა, რომ თუ რუსეთმა უკრაინაში სამხედრო ოპერაცია საკუთარი ეროვნული უსაფრთხოებით გაამართლა, იგივე ლოგიკა შეიძლება გავრცელდეს მისი “გავლენის ზონის“ სხვა ნაწილებზეც.
სომხურ ექსპერტულ წრეებში ამ განცხადებებს არა კერძო მოსაზრებად, არამედ პოლიტიკური გზავნილის ნაწილად აღიქვამენ. პარტია “რესპუბლიკის სახელით“-ის ლიდერი არმან ბაბაჯანიანი აცხადებს, რომ სოლოვიოვი რეალურად ასახავს რუსეთის საგარეო პოლიტიკის დოქტრინას, რომელიც სუვერენულ სახელმწიფოებს საკუთარ “ეროვნულ ინტერესებს“ უპირისპირებს.
ბაბაჯანიანის თქმით, როდესაც სახელმწიფო ტელეარხის წამყვანი ღიად საუბრობს სამხედრო ოპერაციების აუცილებლობაზე სხვა ქვეყნებში და აცხადებს “ჯანდაბა საერთაშორისო სამართალს“, ეს პირდაპირი სიგნალია ძალისა და იძულების გამოყენების ლეგიტიმაციისკენ. მისი შეფასებით, ამ ლოგიკაში სხვა ხალხების სახელმწიფოებრიობა მხოლოდ გავლენის ინსტრუმენტად განიხილება.
პოლიტიკოსი იხსენებს, რომ სოლოვიოვის გადაცემები სომხეთში ჯერ კიდევ 2024 წლიდან იბლოკება “მტრული პროპაგანდის“ გამო, თუმცა ეს ნაბიჯი, მისი აზრით, საკმარისი არ აღმოჩნდა.
“ეს შინაარსი სომხეთში სრულად არ არის გაჩუმებული და აგრძელებს სომხეთის ინტერესებისგან დიამეტრალურად განსხვავებული დღის წესრიგის გავრცელებას“, – ამბობს ის.
ბაბაჯანიანი მოითხოვს ინსტიტუციურ რეაგირებას. მისი აზრით, მაღალტექნოლოგიური ინდუსტრიის სამინისტრომ უნდა შეამციროს რუსული სახელმწიფო პროპაგანდის ხელმისაწვდომობა, ხოლო საგარეო საქმეთა სამინისტრომ რუსეთის ელჩი დაიბაროს და ოფიციალური დიპლომატიური პროტესტი – ვერბალური ნოტა – წარუდგინოს. მისი თქმით, ძალისმიერი ჩარევის პროპაგანდა მიუღებელია, თუნდაც ის “კერძო აზრის“ ფორმით იყოს შეფუთული.
მსგავს შეფასებას იზიარებს რესპუბლიკური პარტიის ლიდერი არამ სარგსიანიც. მისი თქმით, სოლოვიოვი სომხეთზე საუბრობს არა როგორც სუვერენულ სახელმწიფოზე, არამედ როგორც რუსეთის გავლენის ზონაზე. სარგსიანი ხაზს უსვამს, რომ სომხეთის მოქალაქეებმა 2018 და 2021 წლების არჩევნებზე მკაფიოდ გამოხატეს პოზიცია – არჩევანი ხელისუფლებაზე გააკეთეს, რომელსაც მოსკოვი საკუთარ დღის წესრიგს ვერ უკარნახებს.
მიუხედავად მზარდი კრიტიკისა და მოწოდებებისა, ოფიციალური ერევანი ამ დრომდე კომენტარს არ აკეთებს – დუმილი, რომელიც სომხეთში ბევრისთვის დამატებით კითხვებს აჩენს ქვეყნის სუვერენიტეტისა და საგარეო პოლიტიკის “წითელი ხაზების“ შესახებ.
ექსპერტების შეფასებები
სოლოვიოვის განცხადებებს სომხურ პოლიტიკურ და ანალიტიკურ წრეებში განსხვავებული, თუმცა კრიტიკული შეფასებები მოჰყვა. ყოფილი დეპუტატი და პოლიტიკოსი ჰოვსეპ ხურშუდიანი აცხადებს, რომ მსგავსი რიტორიკა შემთხვევითი არ არის და მას სომხეთის შიგნით არსებული პოლიტიკური კონტექსტიც ამაგრებს.
მისი თქმით, კრემლთან დაახლოებული ფიგურების თავხედური განცხადებები სომხეთის წინააღმდეგ ვერ გახდებოდა ასეთი ღია, სომხეთში რუსეთისადმი ლოიალურად განწყობილი გავლენის ქსელი რომ არ არსებობდეს. ხურშუდიანი ამ კონტექსტში საუბრობს “მეხუთე კოლონაზე“, რომელიც, მისი შეფასებით, სხვადასხვა ფორმით – მათ შორის სასულიერო პირებისა და რუსეთთან დაკავშირებული მსხვილი ბიზნესის წარმომადგენლების მეშვეობით – ცდილობს შიდა პოლიტიკური პროცესებზე ზემოქმედებას.
პოლიტიკოსის აზრით, სახელმწიფოსთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია ამ გავლენების ნეიტრალიზება, რადგან ისინი არა მხოლოდ საინფორმაციო სივრცეს, არამედ ქვეყნის პოლიტიკურ სტაბილურობასაც აზიანებენ.
სხვა კუთხით აფასებს ვითარებას პოლიტოლოგი ლილიტ დალაკიანი, რომელიც სოლოვიოვის განცხადებებს უფრო ცინიკური და პრაგმატული მოტივებით ხსნის. მისი თქმით, რუსი ტელეწამყვანის რეპუტაციის გათვალისწინებით, მისი სკანდალური განცხადებები სომხეთის მიმართ უფრო პირადი და პროფესიული ინტერესებით შეიძლება იყოს განპირობებული, ვიდრე რეალური პოლიტიკით.
დალაკიანი ყურადღებას ამახვილებს იმაზეც, რომ სოლოვიოვი სულ უფრო ხშირად ექცევა კრიტიკის ქვეშ თავად რუსეთის საგარეო პოლიტიკის კონტექსტშიც, მათ შორის ირანში, ვენესუელასა და სირიაში მიმდინარე პროცესების ფონზე. მისი შეფასებით, სომხეთი ამ შემთხვევაში მოსახერხებელ სამიზნედ იქცა, სადაც დაგროვილი პოლიტიკური და პირადი ფრუსტრაციის პროექცია შედარებით დაბალი ფასით არის შესაძლებელი.
“ამ თვალსაზრისით, ის უფრო საჩუქარია რუსეთის პოლიტიკის კრიტიკოსებისთვის, ვიდრე სერიოზული პოლიტიკური ფიგურა“, — ამბობს დალაკიანი და დასძენს, რომ სოლოვიოვის განცხადებები ხშირად უხერხულ მდგომარეობაში აყენებს თავად სომეხ პრორუს კომენტატორებსაც.
