ბაქომ ფრანგ მენეჯერს სასჯელი შეუმცირა: "ლუნას“ საქმე პარიზსა და ბაქოს შორის დაძაბულობის ფონზე გრძელდება
ფრანგი აზერბაიჯანში გასამართლდა
ბაქოს სააპელაციო სასამართლომ ფრანგული კომპანიის SAUR-ის ახლო აღმოსავლეთის ვიცე-პრეზიდენტის, ანას დერაზის სასჯელი 12-დან ცხრა წლამდე შეამცირა. გადაწყვეტილება რამდენიმე თვის წინ გამოტანილი გამამტყუნებელი განაჩენის გასაჩივრების შემდეგ მიიღეს. სასამართლოს გადაწყვეტილებით, სასჯელის მოხდის შემდეგ დერაზი აზერბაიჯანიდან დეპორტირებული იქნება.
განაჩენის ცვლილება იმავე პერიოდში მოხდა, როდესაც საფრანგეთის პრეზიდენტი ემანუელ მაკრონი ტელეფონით ესაუბრა აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევს. მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალურად ორ მოვლენას შორის კავშირი არ დასტურდება, მათი დროითი თანხვედრა უკვე გახდა პოლიტიკური და დიპლომატიური განხილვის საგანი.
მაკრონის ზარი ალიევს
21 მაისს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ადმინისტრაციამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ემანუელ მაკრონმა ილჰამ ალიევს დაურეკა. ოფიციალური ცნობით, ლიდერებმა განიხილეს ორმხრივი ურთიერთობების დღის წესრიგი, რეგიონული და გლობალური პროცესები და თანამშრომლობის საკითხები.
სატელეფონო საუბრის დეტალები საჯაროდ არ გახმაურებულა. ცნობილია მხოლოდ ის, რომ განხილვის ერთ-ერთი მთავარი თემა სამხრეთ კავკასიაში მშვიდობა და რეგიონული სტაბილურობა იყო.
კორუფციის ბრალდებები და „ლუნას“ საქმე
აზერბაიჯანის სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ვერსიით, საქმე სათავეს 2018 წელს იღებს. გამოძიების თანახმად, ანას დერაზმა და საფრანგეთის პრეზიდენტის უსაფრთხოების სამსახურის ყოფილმა ხელმძღვანელმა, ალექსანდრე ბენალამ, აზერბაიჯანული წარმოშობის რუს მილიარდერს, ფარჰად ახმედოვს, მისი იახტის, „ლუნას“ გარშემო არსებული სამართლებრივი პრობლემების მოგვარების სანაცვლოდ დიდი ოდენობით თანხა მოსთხოვეს.
გამოძიების მასალების მიხედვით, მხარეებს შორის 6.14 მილიონი დოლარის გადახდაზე შეთანხმება შედგა. დოკუმენტები საკონსულტაციო ხელშეკრულების ფორმით გაფორმდა. საქმეში წარმოდგენილი ვერსიის თანახმად, თანხის ნაწილი უკვე გადარიცხული იყო როგორც დერაზის, ისე ბენალას საბანკო ანგარიშებზე, ხოლო დანარჩენი თანხის გადახდა კონკრეტული შედეგის მიღწევის შემდეგ იგეგმებოდა.
საქმის ცენტრალურ ფიგურად იქცა იახტა „ლუნა“ – დაახლოებით 114-მეტრიანი სუპერიახტა, რომლის ღირებულება ასეულობით მილიონ დოლარად ფასდება. აქტივი წლების განმავლობაში სხვადასხვა სასამართლო დავისა და სანქციებთან დაკავშირებული სამართლებრივი პროცესების საგანი იყო.
სასამართლო პროცესი ბაქოში
ანას დერაზი 2024 წლის ივლისში ბაქოში დააკავეს. გავრცელებული ინფორმაციით, დაკავება მოხდა მისი აზერბაიჯანული წყლის კომპანიის, „აზერსუს“, წარმომადგენლებთან შეხვედრიდან მალევე. მას ქვეყნის დატოვება აეკრძალა და წინასწარი პატიმრობა შეეფარდა.
გამოძიების დასრულების შემდეგ სასამართლო პროცესი 2025 წელს დაიწყო. დერაზი პროცესის განმავლობაში ბრალდებებს უარყოფდა და სხდომებში ინგლისურ და ფრანგულ ენებზე თარჯიმნების დახმარებით მონაწილეობდა.
2025 წლის ნოემბერში ბაქოს სისხლის სამართლის სასამართლომ მას 12 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა. პროკურატურა 13-წლიან სასჯელს ითხოვდა. სააპელაციო ინსტანციამ 2026 წლის ივნისში სასჯელი ცხრა წლამდე შეამცირა, თუმცა დერაზი კვლავ პატიმრობაში რჩება.
ბენალა საერთაშორისო ყურადღების ცენტრში
საქმის მეორე მთავარი ფიგურა, ალექსანდრ ბენალა, ამჟამად აზერბაიჯანის სამართალდამცავი ორგანოების ინტერესის საგანია. 2025 წელს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ აზერბაიჯანის მოთხოვნით მის წინააღმდეგ ინტერპოლის მეშვეობით საერთაშორისო ძებნა გამოცხადდა, თუმცა შემდგომ სხვადასხვა წყარომ ამ ინფორმაციის სტატუსთან დაკავშირებით ურთიერთგამომრიცხავი ცნობები გაავრცელა.
ბენალა საფრანგეთში ფართო საზოგადოებამ 2018 წლის სკანდალის შემდეგ გაიცნო, როდესაც იგი პირველ მაისს გამართული დემონსტრაციების დროს პოლიციის თანამშრომლის ფორმაში გადაიღეს. ინციდენტმა პოლიტიკური კრიზისი გამოიწვია და საბოლოოდ მისი კარიერა ელისეს სასახლეში დასრულდა.
ვინ არიან ფიგურანტები
ანას დერაზი ფრანგი მენეჯერი და SAUR-ის ახლო აღმოსავლეთის ვიცე-პრეზიდენტია. კომპანია საფრანგეთის ერთ-ერთ უმსხვილეს ოპერატორად ითვლება წყლის რესურსების, გარემოს დაცვისა და ნარჩენების მართვის სფეროში. დერაზი წლების განმავლობაში დუბაიში ცხოვრობდა და რეგიონში ბიზნესპროექტებს ხელმძღვანელობდა.
ფარჰად ახმედოვი აზერბაიჯანული წარმოშობის რუსი მილიარდერია, რომელიც ენერგეტიკის სექტორში მოღვაწეობით გახდა ცნობილი. სასამართლოში მიცემულ ჩვენებაში მან დაადასტურა ფულადი გადარიცხვების ფაქტი, თუმცა განაცხადა, რომ თავად მოტყუების მსხვერპლი გახდა. მიუხედავად მისი მონაწილეობისა ფინანსურ ტრანზაქციებში, ის საქმეში მხოლოდ მოწმის სტატუსით ფიგურირებს.
ურთიერთობები პარიზსა და ბაქოს შორის
დერაზის საქმე იმ დროს ვითარდება, როდესაც აზერბაიჯანსა და საფრანგეთს შორის ურთიერთობები ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად გართულდა. მხარეებს შორის უთანხმოება განსაკუთრებით გამწვავდა პარიზის მიერ სომხეთის მხარდაჭერის, ემანუელ მაკრონის განცხადებებისა და სხვა საერთაშორისო საკითხების ფონზე.
აზერბაიჯანის ხელისუფლება საქმეს კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლისა და კანონის უზენაესობის დემონსტრირებად წარმოაჩენს. ოფიციალური პირების თქმით, გამოძიება ეფუძნება საბანკო დოკუმენტებს, კონტრაქტებსა და მოწმეების ჩვენებებს.
საფრანგეთისა და ზოგიერთი საერთაშორისო მედიის ნაწილში კი საქმე უფრო ფართო პოლიტიკური კონტექსტის ნაწილად განიხილება. ამ ინტერპრეტაციის მიხედვით, დერაზის დაკავება ორ ქვეყანას შორის დაძაბული ურთიერთობების ფონზე დამატებით პოლიტიკურ მნიშვნელობას იძენს.
გაურკვეველი კითხვები
მიუხედავად იმისა, რომ ანას დერაზის სასჯელი შემცირდა, საქმის გარშემო არაერთი მნიშვნელოვანი კითხვა კვლავ პასუხგაუცემელია. გაურკვეველია ალექსანდრე ბენალას სამართლებრივი პერსპექტივა, შესაძლო ექსტრადიციის საკითხი და ისიც, თუ როგორ აისახება ეს საქმე მომავალში აზერბაიჯან-საფრანგეთის ურთიერთობებზე.
