ადგურ არძინბა რუსეთთან და საქართველოსთან ურთიერთობებზე. ხედვა აფხაზეთიდან

ადგურ არძინბა საქართველოზე

Srez Podcast-ის გამოშვებაში წამყვანებმა, გიორგი ბერზენიამ და ალხას გაგულიამ, ინტერვიუ ჩამოართვეს ადგურ არძინბას, აფხაზეთის სახალხო მოძრაობის თავმჯდომარესა და აფხაზეთის პრეზიდენტობის ყოფილ კანდიდატს. საუბრისას აფხაზეთის წინაშე მდგარი ძირითადი გამოწვევები, ეროვნული უსაფრთხოების საკითხები, საგარეო პოლიტიკური ურთიერთობების პერსპექტივები და აუცილებელი სისტემური რეფორმები განიხილეს.

მთავარი თეზისები და არგუმენტები:

• განათლება, როგორც მთავარი ეროვნული პრიორიტეტი: არძინბა განათლების სისტემის რეფორმირებას აფხაზეთის უმთავრეს გრძელვადიან პრიორიტეტად ასახელებს და აღნიშნავს, რომ ერის კონკურენტუნარიანობა მხოლოდ განათლებული მოქალაქეების მეშვეობით არის შესაძლებელი.
• თავდაცვა და მობილიზაციური მზადყოფნა: რეგიონული არასტაბილურობის ფონზე, არძინბა სახელმწიფოს მოუწოდებს, ყურადღება გაამახვილოს საერთო მობილიზაციურ მზადყოფნაზე, კავშირგაბმულობასა და სასურსათო უსაფრთხოებაზე.
• პრაგმატული მიდგომა საქართველოსთან: არძინბა აფხაზეთის დამოუკიდებლობის აღიარების, თანასწორი და გამჭვირვალე პარტნიორობის პირობებით საქართველოსთან ეკონომიკურ ტრანზიტსა და ვაჭრობას ემხრობა.
• სისტემური ოპოზიცია და საპარლამენტო რეფორმა: არძინბა თავის თავს მიაკუთვნებს სისტემურ ოპოზიციას, რომელიც მონაწილეობს ყველა პოლიტიკურ ციკლში, და საპარლამენტო არჩევნების წინ საზოგადოების პოლიტიკური ფრაგმენტაციის შესახებ აფრთხილებს.
• აფხაზეთისა და რუსეთის სტრატეგიული პარტნიორობა: რუსეთთან ურთიერთობების შეფასებისას, პოლიტიკოსი აღნიშნავს პოზიტიურ იმპულსსა და ახალ შესაძლებლობებს, რომლებიც ეკონომიკური ფორუმისა და რუსული დელეგაციების ვიზიტების შემდეგ გაჩნდა.
• სახელმწიფო მართვა და სოფლის მეურნეობის განვითარება: აღმასრულებელი ხელისუფლების კრიტიკისას განვითარების მკაფიო გეგმისა და პრიორიტეტების სწორი სტრუქტურის არარსებობის გამო, არძინბა სისტემური მიდგომის აუცილებლობაზე მიუთითებს.

დისკუსიის სრული ტექსტური ვერსია:

გიორგი ბერზენია: საღამო მშვიდობისა. ჩვენი დღევანდელი სტუმარია „აფხაზეთის ეროვნული მოძრაობის“ თავმჯდომარე და აფხაზეთის რესპუბლიკის საპრეზიდენტო კანდიდატი, ადგურ არძინბა. საღამო მშვიდობისა, ადგურ ამირანის ძევ.

ადგურ არძინბა: საღამო მშვიდობისა. მოგესალმებით.

გიორგი ბერზენია: მოხარულები ვართ თქვენი ხილვით „სრეზ პოდკასტის“ სტუდიაში.

ადგურ არძინბა: მეც მოხარული ვარ თქვენი ხილვით. გმადლობთ მოწვევისთვის.

ალხას გაგულია: საღამო მშვიდობისა, ადგურ ამირანის ძევ. პირველად ვართ ამ სტუდიაში, თუმცა თქვენთან ერთად ეპიზოდის გადაღებას დიდი ხანია ვგეგმავდით. როგორც იქნა, გამონახეთ დრო.

ადგურ არძინბა: როგორც იქნა, ჩემი ჯერიც დადგა.

ალხას გაგულია: ან თქვენი ჯერი დადგა, ან ვარსკვლავები განლაგდნენ ასე. ნებისმიერ შემთხვევაში, მოგესალმებით ამ სტუდიაში. როგორც ყოველთვის, გულახდილი საუბრის იმედი გვაქვს. ვფიქრობ, საინტერესო იქნება.

ადგურ არძინბა: შესაძლებელია.

ალხას გაგულია: ახლახან ასეთი ტრადიცია დავამკვიდრეთ… როგორც წესი, ბლიც-კითხვებს ბოლოში სვამენ ხოლმე. ჩვენ გადავწყვიტეთ, დასაწყისშივე დავსვათ. შეგიძლიათ დაასახელოთ ერთი აფხაზი პოლიტიკოსი, რომელსაც შიდა უთანხმოებებისა თუ პირადული აზრთა სხვადასხვაობის მიუხედავად პატივს სცემთ?

ადგურ არძინბა: ვცდილობ ყველა პოლიტიკოსსა და საზოგადოებრივი აზრის ყველა ლიდერს პატივისცემით მოვეპყრო. ასე მასწავლეს და ასე გამზარდეს — ადამიანებში კარგი უნდა დავინახო. ამიტომ, ალბათ არ მაქვს უფლება, მხოლოდ ერთი ადამიანი გამოვყო.

შიდა წინააღმდეგობების მიუხედავად, რომლებიც 2004 წლის შემდეგ მკვეთრად იყო გამოხატული, საკმაოდ კონკურენტული პოლიტიკური გარემო გვაქვს. ამ კონკურენტულ გარემოში, გასული 20-ზე მეტი წლის განმავლობაში, უფროსი თაობის, ასევე შედარებით ახალგაზრდა პოლიტიკოსებიდან ბევრმა გამოიჩინა თავი. ამჟამად ბევრი ახალი ადამიანიც შემოუერთდა პროცესს. თითოეულ მათგანს აქვს თავისი ძლიერი და სუსტი მხარეები, ისევე როგორც მე. ამიტომ, ვცდილობ, ყველა პოლიტიკოსს პატივისცემით მოვეპყრო. რადგან დიდწილად — ყოველ შემთხვევაში, მინდა მჯეროდეს, რომ ასეა — ადამიანები პოლიტიკაში პატრიოტული გრძნობებით შედიან, იმ სურვილით, რომ სარგებელი მოუტანონ საზოგადოებას. ეს საკმაოდ რთული საქმეა.

გარედან მაყურებელს შეიძლება მარტივი მოეჩვენოს, სანამ ამ პროცესებში თავად არ ჩაერთვება. ეს საკმაოდ რთული საკითხია. იგი აისახება თქვენს ახლობლებზე, ოჯახის წევრებზე. მოქმედებს იმაზე, თუ როგორ აღიქვამენ ყველაფერს ჩვენი ოჯახი და ნათესავები, მათ შორის იმ კრიტიკას, რომელიც ასე თუ ისე ყოველთვის არსებობს სოციალურ ქსელებში თუ ღიად გამოითქმის.

ეს არ არის იოლი სამუშაო. ეს თუნდაც მხოლოდ ამის გამო იმსახურებს პატივისცემას.

გიორგი ბერზენია: როგორი უნდა იყოს, თქვენი აზრით, პოლიტიკური ლიდერი დღევანდელ აფხაზეთში?

ადგურ არძინბა: გაბედული.

გიორგი ბერზენია: მიგაჩნიათ თუ არა საკუთარი თავი ასეთ ლიდერად?

ადგურ არძინბა: იცით, ახლა საკუთარ თავზე მესამე პირში ლაპარაკის უფლება არ მაქვს, მაგრამ ასე ვიტყვი: სადაც ჩვენი ხალხის ინტერესებს ეხებოდა და ეხება საქმე, სხვის ზურგს უკან არასდროს დავმალულვარ. ყოველთვის ვცდილობდი ღიად გამომეთქვა ჩემი თვალსაზრისი და მეჩვენება, რომ ამ თვალსაზრისს ჩვენი მოქალაქეების უმრავლესობა იზიარებს.

განსაკუთრებით ეს ეხება ჩვენს უახლეს ისტორიას, როდესაც საქმე ისეთ კრიტიკულ საკითხებს ეხებოდა, როგორებიცაა — როგორც გახსოვთ — აპარტამენტებსა და ხალხის საწინააღმდეგო სხვადასხვა ინიციატივებს. ჩემი თვალსაზრისი ღიად და გაბედულად გამოვხატე.

რატომ შეგვიძლია ვისაუბროთ სიმამაცეზე? იმიტომ, რომ უდიდეს მადლიერებას ვგრძნობ ჩვენი მოქალაქეების მიმართ, თითოეული იმ ადამიანის მიმართ, ვინც აქტიურად გამოხატავდა თავის აზრს. ასეთი ეკონომიკური საკითხების მიღმა, როგორც წესი, კონკრეტული ადამიანები და კონკრეტული ინტერესები დგანან.

ბუნებრივია, როდესაც ვიღაცის ეკონომიკური გეგმები იმსხვრევა, ამისთვის მადლობას არავინ გეტყვის. ამიტომ, ასეთ ინიციატივებსა თუ დაინტერესებულ პირთა ჯგუფებთან დაპირისპირებას გარკვეული სიმამაცე სჭირდება.

კიდევ ერთხელ მინდა ვთქვა, რომ უსაზღვრო მადლიერებას ვგრძნობ ჩვენი მოქალაქეებისა და ჩვენი ხალხის მიმართ. ჩვენ მხოლოდ ერთმანეთში კი არ გავარკვიეთ საქმეები, არამედ მთელ მსოფლიოს ვუჩვენეთ, რომ აფხაზი ხალხის ფუნდამენტური ინტერესების გათვალისწინების გარეშე, აქ ვერანაირი ინიციატივის გატანა ვერ მოხერხდება.

ალხას გაგულია: თუ გრცხვენიათ ოდესმე პოლიტიკაში გადადგმული ნაბიჯების ან ნათქვამი სიტყვების გამო? თუ ასეა, შეგიძლიათ მაგალითი მოიყვანოთ?

ადგურ არძინბა: ადამიანი ყოველთვის თვითკრიტიკული უნდა იყოს და ეს ნორმალურია.

იყო მომენტები — ახლა დეტალებში ჩაღრმავების გარეშე — როდესაც ვგრძნობდი… ისევ და ისევ, როდესაც წინ მიდიხარ და ხანდახან უკან იხედები, რა თქმა უნდა, აფასებ საკუთარ თავს, როდესაც მკვეთრი კრიტიკით გამოსვლა გიწევდა. ხანდახან ეს ეხებოდა ადამიანებს, რომლებმაც მოგვიანებით საკმაოდ კარგად გამოიჩინეს თავი. ამის გამო საკუთარი თავის წინაშე ცოტა გრცხვენია. მაგრამ მე არასდროს მიმიტოვებია არავინ.

ყოველთვის მყოფნიდა — ისევ და ისევ აღზრდის გამო — იმის ძალა, რომ მივსულიყავი ადამიანთან, ბოდიში მომეხადა და მეთქვა, რომ მის შესახებ მცდარი დასკვნები გავაკეთე, რომ ვიჩქარე. ეს ნორმალურია.

ვიმეორებ, მჯერა, რომ თითოეული ადამიანი თვითკრიტიკული უნდა იყოს. ასე ურთიერთობების აგებაც უფრო ადვილდება.

გიორგი ბერზენია: ბოლო წელიწად-ნახევრის განმავლობაში, საარჩევნო პერიოდის შემდეგ, თუ გიფიქრიათ პოლიტიკიდან სამუდამოდ წასვლაზე?

ადგურ არძინბა: იცით, ეჭვები ყოველთვის ყველა ადამიანს უჩნდება. ვინც ამბობს, რომ მისთვის ყველაფერი აბსოლუტურია და ასე შემდეგ, სავარაუდოდ, სიმართლეს არ ამბობს.

თითოეულ ადამიანს — განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც სერიოზულ სირთულეებს აწყდება, რომლებიც არა მხოლოდ მასზე, არამედ მის ოჯახზე, ახლობლებსა და შვილებზე აისახება — ბუნებრივია, უჩნდება ეჭვები. ადამიანის ცხოვრება სავსეა ამ ეჭვებითა და პირველ რიგში საკუთარ თავთან ბრძოლით. ამ ეჭვებისა და ყველა ამ სირთულის გადალახვით, ადამიანმა უნდა იპოვოს ძალა წინ სასვლელად.

სწორედ ამიტომ ვარ დღეს აქ და აფხაზური პოლიტიკიდან წასვლას არ ვაპირებ. ყოველ შემთხვევაში, ჯერჯერობით მაინც, რადგან ვხედავ არსებულ პრობლემებს. არ მაქვს იმის ფუფუნება, რომ მშვიდად ჩამოვჯდე გვერდზე და ყურადღება არ მივაქციო იმას, რაც ხდება. მჯერა, რომ ის აქტიური ცხოვრებისეული პოზიცია, რომელიც ბოლო 15 წლის განმავლობაში მეკავა, გაგრძელდება ჩვენი მოქალაქეებისა და ჩვენი საყვარელი სამშობლოს ინტერესებიდან გამომდინარე. ამიტომ გაგრძელდება ყველა საქმე.

ალხას გაგულია: დაასრულეთ წინადადება: დღეს აფხაზეთისთვის მთავარი პრობლემა ან საფრთხე არის…?

ადგურ არძინბა: პრობლემა ბევრია.

ჩემი თვალსაზრისით, პირველადი პრობლემა — მიუხედავად იმისა, რომ ახლა სხვა საკითხებიც აქტუალური გახდა და განვმარტავ, რატომ ვამბობ ამას — მაინც განათლების სისტემაა. განათლების სისტემა არის მთავარი პრიორიტეტი, რომელიც დღეს საფუძვლად უნდა დაედოს ყველაფერს.

დიახ, დღეს მსოფლიოში ძალიან რთული ვითარებაა. თავდაცვა და უსაფრთხოება წინა პლანზე გამოდის, რამდენიმე სხვა საკითხთან ერთად, ბუნებრივია. მაგრამ თუ ჰორიზონტს გააფართოებთ და მომდევნო ათწლეულების პერსპექტივაზე იფიქრებთ, ეს ეჭვგარეშეა განათლებაა.

დღეს განათლების სისტემა ეყრდნობა პედაგოგიური პერსონალის, აღმზრდელებისა და მასწავლებლების კეთილსინდისიერ დამოკიდებულებას, რომლებიც თავიანთ საქმეს კაპიკებზე აკეთებენ. მაგრამ მხოლოდ ენთუზიაზმზე დაყრდნობა ძალიან რთულია, ალხას. მე ვესაუბრები ამ ადამიანებს, განათლების ახალი მინისტრიც ძალიან ცდილობს. მასთან საუბარი მქონდა. იგი ამ საქმეს, ასე ვთქვათ, გულით უდგება. მაგრამ აქ სახელმწიფო პოლიტიკაა საჭირო. პირველი პრიორიტეტი განათლება უნდა იყოს.

ჩვენი რაოდენობა, ჩვენი მასშტაბი… გლობალურ მაგალითებს თუ შევხედავთ… ამ გადაცემამდე ისრაელზე ვსაუბრობდით. იმ სახელმწიფოს ზომა, მისი მოსახლეობა და ის გავლენა და პოლიტიკური წონა, რაც მას გააჩნია, არაპროპორციულია. რატომ? იმიტომ, რომ თავის დროზე მათ უდიდესი ყურადღება დაუთმეს განათლებას. ჩვენს შემთხვევაში, კონკურენტუნარიანები და წარმატებულები მხოლოდ მაშინ ვიქნებით, თუ ჩვენი ერი რეგიონის სხვა ხალხებზე ან მეზობელ ქვეყნებზე უკეთესი განათლების მქონე იქნება. ამიტომ, მთავარი პრობლემა და მთავარი პრიორიტეტი განათლებაა.

გიორგი ბერზენია: დღევანდელი პოდკასტის ფორმატი საშუალებას გაძლევთ ილაპარაკოთ მაქსიმალურად გულახდილად, თავისუფალი ფორმით, გონივრულ ფარგლებში. შეიძლება რამდენიმე ნაივური შეკითხვა გავაჟღერო, რომლებიც, ჩემი აზრით, ჩვენი საზოგადოების გარკვეულ ნაწილს აინტერესებს.

როგორც ჩანს, ბლიციდანაც კი აშკარაა, რომ ერთ-ერთი პირველი შეკითხვა, რომელიც შეიძლება ახალი ამბების საბაბადაც კი გამოდგეს, არის ის, რომ თქვენი წარსული და აწმყო პოლიტიკური აქტივობა მკვეთრ განსხვავებას აჩვენებს. ანუ, არჩევნების შემდგომ პერიოდში იგი თვალსაჩინოდ შემცირდა. მინდა გვკითხოთ: რასთან არის ეს დაკავშირებული? თქვენ ახსენეთ, რომ არ გეგმავთ აფხაზეთის პოლიტიკური ცხოვრებიდან წასვლას. რატომ იყო ასეთი დაბალი აქტივობა ბოლო წელიწად-ნახევრის განმავლობაში და როგორ გეგმავთ ამ მიმართულებით განვითარებას მომავალში?

ადგურ არძინბა: გმადლობთ, გიორგი. სინამდვილეში, არსებობს მთელი რიგი სუბიექტური ფაქტორებისა, რომლებზეც ზემოთ მივანიშნე. დეტალებში შესვლა არ მინდა, რადგან არის საკითხები, რომლებიც ადამიანმა თავად უნდა გადაჭრას. თუ არსებობს დაბრკოლებები და სირთულეები, მიმაჩნია, რომ პასუხისმგებლიანმა პოლიტიკოსმა ეს პრობლემები საკუთარი ხალხის პრობლემებად არ უნდა აქციოს. არის საკითხები, რომლებიც ჩუმად და ღირსეულად უნდა გადაილახოს და მოგვარდეს — განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ეს ეხება თქვენი ოჯახის წევრებს, ნათესავებს, შვილებს და ასე შემდეგ. ასე რომ, არის რამდენიმე სუბიექტური ფაქტორი, ისევე როგორც ობიექტური ფაქტორიც.

რეტროსპექტივას თუ შევხედავთ, გიორგი, ყოფილი პრეზიდენტის, ასლან ბჟანიას უფლებამოსილების ვადაში, პირველ წელიწადს ან წელიწად-ნახევარს თუ ავიღებთ, არც ჩვენ გვქონია დიდი აქტივობა. 2004 წლიდან ოპოზიციასა და ხელისუფლებას შორის დაპირისპირება უმეტესად რეაქტიული ხასიათისა იყო. ანუ, ხელისუფლება დგამს გარკვეულ ნაბიჯებს, საზოგადოების ნაწილი რეაგირებს და მოვლენებიც ასე ვითარდება ჩვენთან.

ჩვენ არ გვაქვს სისტემური მუშაობა, როგორც ზოგიერთ სხვა ქვეყანაშია — მაგალითად, ჩრდილოვანი კაბინეტი ან პარლამენტში პარტიული წარმომადგენლობა სტანდარტული პრაქტიკის სახით. ამიტომ, ასლან ბჟანიას პრეზიდენტობას თუ გადავავლებთ თვალს, საწყის პერიოდში ჩვენც მივეცით მას შესაძლებლობა, შეეკრიბა თავისი გუნდი, დაეწყო მუშაობა და გამოეჩინა თავი.

გახსოვთ ინციდენტი, როდესაც ყოფილმა პრეზიდენტმა ქართველი პოლიტიკოსები ინკოგნიტოდ ჩამოიყვანა აფხაზეთში — რაც მოგვიანებით საჯაროდ ცნობილი გახდა — და ისინი ეწვივნენ ჩვენს ილორის ტაძარს და ხატი აჩუქეს. ეს გახდა დეტონატორი. შემდეგ მოჰყვა სხვა ინიციატივების სერია, ერთმანეთის მიყოლებით, რამაც გამოიწვია აქტივობის ესკალაცია… დიახ, მან საკმაოდ სწრაფად გამოავლინა თავი.

დღეს ჩვენი აქტივობა სისტემურია. ამ პერიოდში ჩატარდა ჩვენი ორი ორგანიზაციის ორი დიდი ყრილობა. ჩატარდა მრგვალი მაგიდები. განცხადებები კეთდება სხვადასხვა შემთხვევასა და თემაზე. რაიონებში მიმდინარეობს აქტიური მუშაობა ხალხთან. დღეს დილით დავბრუნდი ერთ-ერთი რაიონიდან, სადაც შეხვედრა მქონდა. მიმდინარეობს მზადება საპარლამენტო არჩევნებისთვის. მიმდინარეობს დიალოგის პროცესი ხელისუფლებასთან. ეს ყველაფერი პოლიტიკური მუშაობაა. მეტიც, მინდა გითხრათ, რომ არ არსებობს არც ერთი მნიშვნელოვანი საკითხი, რომელიც ამ გასული თვრამეტი თვის განმავლობაში მოხდა ან ხდება, რომლის შესახებაც არ ვიცოდი, ან რომელზეც არ ვრეაგირებდით ჩვენი შესაძლებლობების ფარგლებში, რომლებიც, ბუნებრივია, შეზღუდულია. ასე რომ, ამ ეტაპზე ჩვენი აქტივობა ასე გამოიყურება.

შემდეგი ეტაპი, როგორც უკვე ვთქვი, არის მზადება საპარლამენტო არჩევნებისთვის, რომელიც სულ რამდენიმე თვეში, მომავალი წლის დასაწყისში გაიმართება. რიგ საარჩევნო ოლქებში უკვე გამოვყავით კანდიდატები, რომლებსაც მხარს დავუჭერთ. ზოგიერთ რაიონში ამჟამად მიმდინარეობს მოლაპარაკებები, მაგრამ ეს ჩვეულებრივი, რუტინული სამუშაოა.

სამწუხაროდ, ჩვენს საზოგადოებაში ჩვენი მოქალაქეების ნაწილი ოპოზიციას სუსტად ან არარსებულად მიიჩნევს უბრალოდ იმის გამო, რომ მიტინგები არ არის. როდესაც მიტინგები და დაპირისპირებებია, ამბობენ… მაგრამ გულწრფელად გეტყვით: პოლიტიკური საქმიანობის 85% რუტინისგან შედგება — რუტინისგან კარგი გაგებით, რაც მოიცავს ადგილობრივ დონეზე მუშაობას, კომუნიკაციას და ასე შემდეგ. რაც შეეხება მიტინგებსა და სერიოზულ დაპირისპირებებს, ჩვენ ჯობდა თავიდან აგვეცილებინა და საერთოდ წაგვეშალა ისინი ჩვენი ისტორიიდან. ისინი ხდება როგორც რეაქცია გარკვეულ მოვლენებზე.

მომავალს თუ შევხედავთ, შემიძლია ვთქვა, რომ დღევანდელი ხელისუფლება, გარკვეულწილად იმასთან შედარებით, რაც ადრე იყო, ცდილობს…

გიორგი ბერზენია: ნუ გავუსწრებთ მოვლენებს. ამისთვის ცალკე ბლოკი გვაქვს და იქ…

ადგურ არძინბა: ხელისუფლების შექება მინდოდა, მაგრამ არ მაცალეთ.

გიორგი ბერზენია: კარგი. ჩვენ მოგცემთ ამის შესაძლებლობას.

თქვენ ახსენეთ… სინამდვილეში, სიტყვა „ოპოზიციაც“ კი არ წარმოთქმულა ჩემი ბაგეებიდან, თუ არ ვცდები.

თქვენ თვითონ თქვით „ოპოზიცია“, „ოპოზიციური მუშაობა“ და ასე შემდეგ. მეჩვენება, რომ ესეც საკვანძო შეკითხვაა: თქვენ ახსენეთ, რომ საზოგადოება გარკვეულწილად აფასებს ოპოზიციას. ვის წარმოადგენთ დღეს? როგორი ტიპის ოპოზიციას? მესმის, რომ ოპოზიციას წარმოადგენთ, მაგრამ რომელ ოპოზიციას? წარმოადგენთ „აფხაზეთის ეროვნულ მოძრაობას“? ოპოზიციურ ძალთა ბლოკს? თუ მთლიანად არსებულ ოპოზიციას?

ადგურ არძინბა: პირველ რიგში, გიორგი, უნდა გავიაზროთ, რომ ჩვენს საზოგადოებაში — ხშირად ვაწყდებით ამ გაუგებრობას — ზოგს ჰგონია, რომ ყველა, ვინც ეწინააღმდეგება ხელისუფლებას, ოპოზიცია უნდა იყოს და ყველა გაერთიანებული უნდა იყოს. ასე არ არის არცერთ ქვეყანაში.

არიან ადამიანები, რომლებიც პრინციპულად ეწინააღმდეგებიან ხელისუფლებას, მაგრამ ეწინააღმდეგებიან მოკლევადიანი მიზეზების გამო. და არსებობს სისტემური ოპოზიცია. მინდა…

ვფიქრობ, ეს ყველას ესმის, მაგრამ მაინც ღირს იმის თქმა, თუ რას ნიშნავს სისტემური ოპოზიცია აფხაზური პოლიტიკის კონტექსტში. დღეს მე ამ სისტემური ოპოზიციის ნაწილი ვარ. აფხაზეთში სისტემური ოპოზიცია ეხება პოლიტიკურ ორგანიზაციებს, რომლებიც უწყვეტად ეწევიან პოლიტიკურ საქმიანობას და მონაწილეობენ ყველა პოლიტიკურ ციკლში, ანუ საპარლამენტო და საპრეზიდენტო არჩევნებში. თუ პოლიტიკური ძალა არ მონაწილეობს საპრეზიდენტო და საპარლამენტო არჩევნებში, იგი ვერ ჩაითვლება სისტემურად. ანუ, ეპიზოდურად გამოჩენა სამკაციანი ორგანიზაციების შესაქმნელად და განცხადებების გასავრცელებლად — ყველას თავისი გზა აქვს და არავის განვსჯი, მაგრამ ეს სხვა რანგის სამუშაოა.

ჩემს შემთხვევაში, მე არა მხოლოდ ამ პოლიტიკური ორგანიზაციების ნაწილი ვარ, რომლებიც კოალიციაში იმყოფებიან; მე ვარ ერთი ინდივიდი იმ უამრავ ადამიანს შორის, რომლებსაც სჯერათ, რომ ვლადისლავ არძინბას გზა არის პრიორიტეტი — ანუ დამოუკიდებელი სახელმწიფო, სამშობლოს სიყვარული და ასე შემდეგ. ეს მოიცავს ვლადისლავ გრიგორიევიჩის დროს ჩამოყალიბებული დამცავი მექანიზმების შენარჩუნებას, მათ შორის უძრავ ქონებასა და ბინებთან დაკავშირებით.

მე ვარ ამ დიდი საზოგადოების ნაწილი, რომელიც ბევრად სცილდება რამდენიმე ორგანიზაციის ფარგლებს.

გიორგი ბერზენია: ბუნებრივია, ჩვენი მოსახლეობის უმრავლესობა მხარს უჭერს ვლადისლავის გზას — დამოუკიდებლობის გზას.

ადგურ არძინბა: სწორედ ამიტომ ვთქვი, რომ ამ საზოგადოების ნაწილი ვარ. მას ერთპიროვნულად არ წარმოვადგენ.

ზოგიერთ პოლიტიკოსს აქვს ჩვევა, საკუთარ მიითვისოს ხოლმე ასეთი საქმეები. საკუთარ თავს რაც გინდათ, ის შეგიძლიათ უწოდოთ. საკითხავი ის არის, რამდენი ადამიანი გამოგყვებათ. და ესეც კი არ არის მთავარი. მთავარი ის არის, საით მიგყავთ ეს ხალხი და რის მიღწევას აპირებთ. ეს გადამწყვეტია.

ყოველთვის მნიშვნელოვანია იმის გაგება, რომ პოლიტიკაში სუბიექტური ელემენტები მინიმუმამდე უნდა იყოს დაყვანილი. პრობლემები ყველა პოლიტიკოსს ექმნება — ეს ნორმალურია დაპირისპირების დროს და იგი კონკრეტული პოლიტიკოსების შესაძლებლობებზეა დამოკიდებული — მიუხედავად ამისა, საკუთარი ხალხი არ უნდა ჩაითრიო ისეთ პროცესებში, რომლებიც გრძელვადიან პერსპექტივაში კიდევ უფრო დიდ პრობლემებამდე მიიყვანს მათ.

ამიტომ, როდესაც პოლიტიკით ხარ დაკავებული, მაქსიმალურად პასუხისმგებლიანი უნდა იყო. ვფიქრობ, სწორედ ეს აკლია ბევრ ჩვენგანს. ეს არ ეხება აუცილებლად მხოლოდ ოპოზიციას ან ხელისუფლებას.

გულწრფელად რომ ვთქვა, აფხაზეთში 11-ზე მეტი სხვადასხვა, მეტ-ნაკლებად აქტიური ორგანიზაცია გვაქვს. ამა თუ იმ ეტაპზე, ვფიქრობ, ყველას შეეძლო ერთმანეთისთვის პრეტენზიები წაეყენებინა.

დავუბრუნდეთ იმას, რაც ჩვენ გარშემო ხდება — როგორც უკვე აღვნიშნე, გიორგი, და ალხასმა ძალიან კარგად იცის, როგორც ომის ვეტერანმა — თანამედროვე გარემო უკიდურესად არასტაბილური და საშიშია. ამ დროში, როგორც არაერთხელ მიქვამს — და ცოტაოდენი კრიტიკის გამოთქმაც კი მინდა აქ — ვხედავ, რომ ამ საკითხების მოგვარებაზე უფლებამოსილ ადამიანებს ბოლომდე არ ესმით, რაზე ვლაპარაკობ. და მხოლოდ მე არ ვამბობ ამას.

შეუძლებელია, მთელი პლანეტა იწვოდეს ჩვენ გარშემო, ჩვენ კი გულხელდაკრეფილები ვისხდეთ, ჩვენში საკურორტო აზროვნება ჭარბობდეს და გვჯეროდეს, რომ ჩვენ არაფერი დაგვემართება. ისტორიას ასე არასდროს უმუშავია.

აფხაზეთი მდებარეობს ისეთ ადგილას, სადაც… შეხედეთ საბჭოთა კავშირის დაშლას, რევოლუციას რუსეთში, პირველ მსოფლიო ომს, მეორე მსოფლიო ომს. აფხაზეთს არასდროს… გეოგრაფიულად ისეთ ადგილას ვართ, სადაც ეს მოვლენები გვერდს არასდროს უვლიდა.

არიან რომანტიკოსები ან უკიდურესი ოპტიმისტები, რომლებსაც სჯერათ, რომ ეს ჩვენ არ შეგვეხება, შურით ვუყურებ მათ. მაგრამ ამ პირობებში, ჩვენ უნდა გამოვიჩინოთ მაქსიმალური შემწყნარებლობა ერთმანეთის მიმართ და შევინარჩუნოთ სტაბილურობა.

პირველ რიგში თავდაცვისა და უსაფრთხოების საკითხებზე უნდა ვიზრუნოთ, რადგან ქართული საზოგადოების ნაწილი და ქართული პოლიტიკური ელიტის ნაწილი უკიდურესად აგრესიულად არის განწყობილი ჩვენ მიმართ. ჩვენ არ ვიცით, რას მოიტანს ხვალინდელი დღე.

პოლიტიკაში, განსაკუთრებით სახელმწიფოებრივ მოღვაწეობაში, სახელმწიფო მოღვაწე ყოველთვის ყველაზე უარესი სცენარიდან უნდა გამოდიოდეს, რომ ხვალ ომი იქნება. მე არ ვამბობ, რომ ომი იქნება; ღმერთმა ნუ ქნას, რომ იყოს. მაგრამ ომი ნამდვილად არ იქნება, თუ ჩვენ მისთვის კარგად ვიქნებით მომზადებული. სწორედ ამაზე უნდა ვიფიქროთ ახლა — გადავდოთ ამბიციები და შევუდგეთ საქმეს.

ძალიან დასანანია, მაგრამ პასუხისმგებლობით შემიძლია ვთქვა ამ სტუდიაში, რომ ასეთი გაცნობიერება და გაგება დღეს არ არსებობს იქ, სადაც უნდა არსებობდეს. ამაზე პასუხისმგებელი ადამიანები სხვანაირად უდგებიან საკითხს. დაკარგული დრო, ღმერთმა ნუ ქნას და შეიძლება მძიმედ დაგვიბრუნდეს. ჩვენ ომს არ წავაგებთ; ჩვენ დავიცავთ ჩვენს სამშობლოს. ახლა იმაზე კი არ ვლაპარაკობ, ვინ მოიგებს ან წააგებს. მე ვამბობ, რომ მზადება გვჭირდება.

გიორგი ბერზენია: სულ რაღაც სამი თვის წინ თქვენ მიეცით ინტერვიუ ინალ ხაშიგს, სადაც მსგავსი მოსაზრება გამოთქვით, რომ უსაფრთხოების საკითხებზე ყველას გაერთიანება სჭირდება. თქვენ ახსენეთ, რომ პრეზიდენტთან კონკრეტულად ამ საკითხზე კონტაქტზე იყავით და მას გაიგო ეს საკითხი. მე არ ვარ სიღრმისეულად ჩახედული ამ სიტუაციაში, მაგრამ ვხედავ გარკვეულ ქმედებებს, რომლებიც ტარდება: სწავლებები მიმდინარეობს და არის ახალი ამბები სამხედრო ძალების გარკვეული მოდერნიზაციის შესახებ. არის გარკვეული პროგრესი. იმ ინტერვიუზე დაყრდნობით, ისე ჩანდა, თითქოს ხელისუფლებასთან ამ საკითხზე ურთიერთგაგება არსებობდა.

ადგურ არძინბა: ეს არ არის საკმარისი, გიორგი. არის პროგრესი, არის სწავლებები და არის დეკორატიული ღონისძიებები. ეს არ არის საკმარისი. ზემოთ აღვნიშნე, რომ ომს არ წავაგებთ; ჩვენ უბრალოდ ისე უნდა ვიყოთ მომზადებული, რომ ომი საერთოდ არ დაიწყოს. ეს პირველი. მაგრამ თუ, ღმერთმა ნუ ქნას და ის მაინც დაიწყო – მსხვერპლი მინიმუმამდე უნდა დავიყვანოთ.

ალხას გაგულია: კარგი. ჩვენ ვიცით, როგორ დგას საქმე ახლა და ვიცით, რას უნდა მივაღწიოთ. მაგრამ ძალიან კონკრეტული შეკითხვა მაქვს. მოდით წარმოვიდგინოთ სიტუაცია, როდესაც ადგურ არძინბა არის პრეზიდენტი. როგორია თქვენი ქმედებები? მინდა მოვისმინო ამ სტუდიაში: „მე გავაკეთებ ამას და გავაკეთებ იმას“.

ადგურ არძინბა: ამის შესახებ არაერთხელ მილაპარაკია.

პირველი პრიორიტეტია სამობილიზაციო მზადყოფნა. აფხაზეთის თითოეულმა წვევამდელი ასაკის მოქალაქემ, როდესაც საყოველთაო მობილიზაცია გამოცხადდება — მის გარეშე კი აფხაზეთში ომი შეუძლებელი იქნება — თითოეულმა მამაკაცმა 18 წლის ასაკიდან, რომელიც ამ მობილიზაციაში ხვდება, უნდა იცოდეს რა გააკეთოს ომის დაწყების შემთხვევაში. სანამ მზადყოფნის ამ დონეს არ მივაღწევთ, საყოველთაო მობილიზაციის საკითხი ყველაფერზე მაღლა უნდა დადგეს. ეს პირველი.

მეორე — კავშირგაბმულობაა. მესამე — სასურსათო უსაფრთხოება. ტრანსპორტი და ბევრი სხვა თანმდევი საკითხი ამას მოჰყვება. დიახ, კავშირგაბმულობის, ტრანსპორტის, საჰაერო თავდაცვისა და სხვა სფეროების საკითხებზე — დეტალებში შესვლის გარეშე — ბოლო დროს დავიწყეთ მოძრაობა. მაგრამ უნდა გვესმოდეს, რომ როგორი აღჭურვილობაც არ უნდა იყოს, სადაც ჯარისკაცის ფეხი არ დაადგამს, იქ გამარჯვება არასდროს იქნება. როგორც ვეტერანმა, თქვენ ეს იცით.

ალხას გაგულია: რამდენჯერმე გაიმეორეთ, რომ ვეტერანი ვარ, მაგრამ მინდა ჩემი მსოფლმხედველობა გაგიზიაროთ.

როდესაც ადამიანი ასეთ რამეს გაივლის — იქნება ეს აფხაზი ვეტერანი, სხვა ვეტერანი თუ ის ადამიანები, რომლებიც ჩვენს წინააღმდეგ იბრძოდნენ — ორი არჩევანი გაქვს. ან ადამიანის სიცოცხლე აბსოლუტურად უძვირფასესი ხდება შენთვის, ან იგი არაფერს ნიშნავს შენთვის. ვფიქრობ, ვეტერანების უმრავლესობა, რომლებიც ჩემი ასაკის იყვნენ, ვისაც შვილები და შვილიშვილები ჰყავდათ… და დარწმუნებული ვარ, იგივეა მეორე მხარესაც — ისინიც შეეცდებიან შეინარჩუნონ ეს სიცოცხლე.

მჯერა, რომ საღი აზრი უფრო ადრე თუ გვიან უნდა გაბატონდეს. შეხედეთ, ბრძოლაში ძირითადად იმათ აგზავნიან, ვინც არ იცის, რა არის ომი. ყოველ ჯერზე, როდესაც ახალი კონფლიქტი იფეთქებდა ხოლმე ამ 30 წლის განმავლობაში, ვიჯექი, თავზე ხელებს ვიდებდი და ვამბობდი: „თქვენ არ იცით, რა მოჰყვება ამას“. მე არ მინდა ამის განმეორება. მეჩვენება, რომ პოლიტიკოსის მთავარი, ფუნდამენტური თვისება ჰორიზონტს მიღმა ყურების უნარია.

ადგურ არძინბა: თქვენ ახლა საკვანძო რამ თქვით.

თქვენ ომის ვეტერანი ხართ და ომის ვეტერანებმა იციან, რა არის ომი. მაგრამ ახლა საქართველოში ახალი თაობა გაიზარდა — ფანატიკური, როგორც სოციალურ ქსელებსა და საზღვარს მიღმა ვხედავთ — რომელმაც არ იცის თუ რა არის ომი, რომელსაც დენთის სუნი არასდროს უგრძნია. მათ ეს სეირნობა ჰგონიათ, ასე ვთქვათ.

არსებობს რისკი, რომ ამ ჯგუფმა, ქართული პოლიტიკური ცხოვრების აქტიურმა, რადიკალურმა ნაწილმა ძალაუფლება აიღოს. არსებობს ასეთი რისკი? არსებობს.

მეტიც, ასეთი ძალები არსებობენ საქართველოს შიგნითაც, ხოლო გარედან ჩვენ ძალიან კარგად გვესმის, რომ უამრავი ძალა ცდილობს საქართველოს ამაში ჩათრევას. ბუნებრივია, საქართველოში ბევრი ბრძენი ადამიანია; ჩვენ ამას ვხედავთ.

ბოლოს და ბოლოს, ვის უნდა ომი? საბოლოო ჯამში, ქართველებმაც უნდა გაიგონ: ისმინეთ, სანამდე უნდა ვიდგეთ და ერთმანეთს ავტომატის სამიზნეში ვუყურებდეთ? ურთიერთგაგებას უნდა მივაღწიოთ — კიდევ რამდენი თაობა უნდა ვიცხოვროთ ასე? პირველ რიგში, ჩვენ ვზარალდებით ეკონომიკურად — საქართველოც ზარალდება და აფხაზეთიც.

წარმოიდგინეთ ეს: ქართველები ამჟამად ევროკავშირზე არიან ორიენტირებულნი და სურთ გახდნენ იმ ევროპული ოჯახის ნაწილი. დავუშვათ, ჩახვედით საფრანგეთის სამხრეთით, იქირავეთ მანქანა, გაიარეთ საფრანგეთის რივიერა და გადახვედით იტალიაში ისე, რომ საზღვარიც კი ვერ შეამჩნიეთ. უფრო შორს თუ წახვალთ, შეგიძლიათ უღელტეხილით შვეიცარიაში გადახვიდეთ. ნებისმიერი ტურისტი სიამოვნებით ჩადის იქ, რადგან ერთ მოგზაურობაში რამდენიმე ქვეყნის ნახვა და სხვადასხვა კულტურის გამოცდა შეუძლია.

ახლა წარმოიდგინეთ სურათი, სადაც ტურისტი შეიძლება ჩამოფრინდეს სოჭის აეროპორტში, ჩაჯდეს მანქანაში, შემოვიდეს აფხაზეთში, გაიაროს აფხაზეთი, გადავიდეს საქართველოში და იმოძრაოს შავი ზღვის სანაპიროს გასწვრივ. რატომ ვერ შევძლებთ აქ — აფხაზეთში, საქართველოში და რუსეთში — ერთმანეთში მოლაპარაკებას და ნორმალურად, ადამიანურად ცხოვრებას? ამით ყველას მოიგებდა.

უნდა გავიაზროთ — ჩვენც და ქართველებმაც, განსაკუთრებით ქართველებმა — რომ პოლიტიკური სუბიექტურობა უბრალო სიტყვები არ არის. საჭიროა იმის გაცნობიერება, რომ დროა შევწყვიტოთ უცხო ხელში იარაღად ყოფნა. ჩვენ თვითონ უნდა განვსაზღვროთ ჩვენი ბედი.

როგორც წინა ინტერვიუებში აღვნიშნე ქართველი პოლიტიკოსები დღეს საკმაოდ ახალგაზრდები არიან; ისინი ჩვენი თანატოლები არიან. მათი შვილები და ჩვენი შვილებიც თანატოლები არიან. ნამდვილად სურთ, რომ ჩვენი შვილები იარაღით ხელში დაუპირისპირდნენ ერთმანეთს? როდესაც ვამბობ, რომ ომისთვის მზადება გვჭირდება, ეს იმის გამო კი არ არის, რომ მე ეს მინდა.

ალხას გაგულია: როდესაც სუსტი ხარ, ეს მიწვევაა. ეს ყოველთვის ცდუნებაა.

გიორგი ბერზენია: საქართველოზე საუბრისას, დღეს ასევე არსებობს მოსაზრება, რომ ასეთი განცხადებები — ჩემი ბაგეებიდანაც კი, თუმცა მეც იმავე პოზიციაზე ვარ, რომ ამის შესაძლებლობაც კი უნდა აღვკვეთოთ — განგაშის ატეხად აღიქმება და მტრულად ფასდება, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც პოლიტიკოსებისგან მოდის. ეს ხდება იმის ფონზე, რაც გვესმის საქართველოსა და რუსეთს შორის ურთიერთობების გარკვეული დათბობის შესახებ. არის სიგნალები ქართული მხრიდან, არაფორმალური სიგნალები აფხაზეთთან დაკავშირებით. როგორ უნდა რეაგირებდნენ ამაზე აფხაზი პოლიტიკოსები? მათაც უნდა გააგზავნონ სიგნალები? ხალხი საუბრობს სავარაუდო…

ალხას გაგულია: ჯერ უნდა გავიაზროთ: არის ამის მოთხოვნა ხალხში?

გიორგი ბერზენია: აფხაზ ხალხში?

ალხას გაგულია: დიახ.

ადგურ არძინბა: მისმინეთ, ომი არავის უნდა. არც მე და არც თქვენ. ომი არავის უნდა, რადგან ყველას ძალიან კარგად გვახსოვს, რა არის ომი. ჩვენ ბავშვები ვიყავით, თქვენ კი იბრძოდით. მაგრამ ჩვენ არ გვინდა ამის განმეორება.

აფხაზეთში არის მოთხოვნა, რომ საქართველოსთან ეს ხანგრძლივი, გაჭიანურებული კონფლიქტი მოგვარდეს. მაგრამ საქართველომ უნდა გაიგოს, რომ არსებობს რეალობა: არსებობს დამოუკიდებელი აფხაზური სახელმწიფო. აფხაზეთში არავინ არის მზად, რომ უარი თქვას ამ რეალობაზე.

გიორგი ბერზენია: ქართველი პოლიტიკოსის, გვარამიას განცხადება, თუ არ ვცდები, ფართოდ განიხილება ინტერნეტში.

რას ფიქრობენ აფხაზი ექსპერტები ქართული ოპოზიციის და ევროკავშირის ხედვაზე კონფლიქტის მოგვარებასთან დაკავშირებით

“აფხაზეთის მშვიდობიანი ან ძალისმიერი დაბრუნება საქართველოს შემადგენლობაში: ეს აფხაზური საზოგადოებისთვის მიუღებელი პარადიგმაა”

იგი გვთავაზობს სამშვიდობო გეგმას. მე მაქვს მისი ციტატა. არსებითად, მასაც იგივე უნდა: მას უბრალოდ აფხაზეთის დაბრუნება სურს ომის გარეშე. იგი ამას გვთავაზობს და ისეთი დარწმუნებულია — ჩავინიშნე მისი ციტატა ბოლო ინტერვიუდან — ამბობს: „უბრალოდ დარწმუნებული ვარ, რომ აფხაზები არ იტყვიან უარს ევროკავშირის პასპორტზე, არ იტყვიან უარს ასეთ დიდ ეკონომიკურ პროექტსა და უზარმაზარ მოგებაზე და არ იტყვიან უარს ევროკავშირის უსაფრთხოების გარანტიებზე აფხაზური ეთნოსისა და კულტურის განვითარებისთვის. მაგრამ სახელმწიფოებრიობისა და საერთაშორისო აღიარების თვალსაზრისით, აფხაზეთს პერსპექტივა არ აქვს“.

ადგურ არძინბა: სანამ ეს პოზიცია რჩება…

მეორე მხრივ, არსებობს მაგალითები. ავიღოთ, მაგალითად, ჩრდილოეთ კვიპროსი. საბერძნეთი მას არ ცნობს, თუმცა აეროპორტი იქ ფუნქციონირებს, საერთაშორისო ბანკები წარმოდგენილნი არიან და ბიზნესი ოპერირებს. არსებობს კოსოვოს მაგალითი. მე ხშირად მომყავს ეს მაგალითი, გიორგი.

იცით, როდესაც სტუდენტს აძლევენ ტესტს 10 შეკითხვით და აქვს ერთი საათი მის დასაწერად, მაგრამ არ იცის პასუხი პირველ შეკითხვაზე, იმის ნაცვლად, რომ გადავიდეს სხვა შეკითხვებზე, ამოხსნას ის, რაც შეუძლია და მოგვიანებით დაუბრუნდეს მას, იგი მთელ დროს იმ ერთ შეკითხვაზე ხარჯავს. ჩვენ უამრავი საკითხი გვაქვს.

ქართველები მიისწრაფვიან ევროკავშირისკენ, ანუ ისინი ვითომ იზიარებენ ამ ეგრეთწოდებულ ევროპულ ღირებულებებს. მაშინ განვმარტავ: როგორ იზიარებენ ისინი ამ ღირებულებებს, თუკი, როდესაც ჩვენი მცირეწლოვანი ბავშვები მიემგზავრებიან სხვადასხვა შეჯიბრებებზე — მაგალითად ჭადრაკში, მე მიყვარს ჭადრაკი და ყოველნაირად ვცდილობ მხარი დავუჭირო ამ საზოგადოებას — როდესაც ბავშვები მიემგზავრებიან ჩვენი დროშის ქვეშ, ქართული დიპლომატიური ძალები ცდილობენ დაბლოკონ ისინი? არ ვიცი, რა ზედსართავი სახელი გამოვიყენო აქ, მაგრამ წარმოიდგინეთ, ზის სრულუფლებიანი დიპლომატი, რომელმაც ალბათ ისწავლა ამ პროფესიაზე, ზღუდავს მცირეწლოვან ბავშვებს ჭადრაკის თამაშში და შემდეგ აცხადებს, რომ რაღაცით ეფექტური იყო. ეს სასაცილოა. ამიტომ, არის რაღაცები, რაც უნდა გადაწყდეს აქ და დღეს.

შეიძლება მათი გადაჭრა? რატომაც არა? ახლა ბევრი ითქმება ტრანზიტზე. მოდით განვიხილოთ ტრანზიტი. მე ყოველთვის მომხრე ვიყავი… იყოს ტრანზიტი საქართველოს გავლით. უნდა გაიგოთ: არა მხოლოდ ჩვენ, არამედ საქართველოც სატრანსპორტო ჩიხშია. ჩვენ ვერ ვმოძრაობთ იმ მიმართულებით და ისინი ვერ მოძრაობენ ამ მიმართულებით. მაგრამ მოდით დავსხდეთ და დავითვალოთ. მე ეკონომისტი ვარ. ნებისმიერი ეკონომისტი საქართველოდან გამოვიდეს კონტაქტზე; მე მზად ვარ დავჯდე. მოდით დავითვალოთ, რას მოიგებენ საქართველო და აფხაზეთი ჩვენი ორი ქვეყნის გავლით ტრანზიტით.

გიორგი ბერზენია: აღიარების გარეშე — უბრალოდ ეკონომიკური ურთიერთობების დამყარება.

ადგურ არძინბა: ჩვენ ვარსებობთ როგორც სახელმწიფო ჩვენს ტერიტორიაზე, ერთი მდინარიდან მეორემდე. ეს ჩვენი ტერიტორიაა. ჩვენი კანონმდებლობით, ყველა ტვირთი შესაბამისად იმოძრავებს. იგი განბაჟდება შესაბამისი წესით და წავა წინ. არსებობს კონკრეტული საერთაშორისო სატრანზიტო კანონმდებლობა. ჩვენს საბაჟო კოდექსში გვაქვს ცალკეული მუხლები, რომლებიც არეგულირებს ამ საქმიანობას. ჩვენი მხრიდან ყველაფერი გამჭვირვალეა.

გიორგი ბერზენია: ჩვენ განვიხილავთ ეროვნული მასშტაბის საკითხს — ურთიერთობებს საქართველოსთან. თქვენ ახლა გამოთქვამთ მოსაზრებას და ოპოზიციისა და ხელისუფლების გვერდზე გაწევითაც კი, ვინმე გააკრიტიკებს ამ მოსაზრებას.

საქართველოსთან ურთიერთობა ჩვენთვის ძალიან რთული საკითხია. ასეთ საკითხებში — და არა მხოლოდ ამ, არამედ უსაფრთხოების საკითხებში, საქართველოსთან ურთიერთობებსა და სხვა საკითხებში — ჩვენს საზოგადოებას სჭირდება კონსოლიდაცია მათ გადასაჭრელად. ანუ, ეს არის ზეეროვნული საკითხები, რომლებიც მოითხოვს კონსოლიდაციასა და გაგებას, სუბიექტური ფაქტორებისგან თავისუფალს.

ახლა მინდა ეს საკითხი დავუბრუნო თქვენს ურთიერთობას მოქმედ ხელისუფლებასთან და პრეზიდენტ ბადრა გუნბასთან. როგორ არის აგებული თქვენი ურთიერთობები? საერთოდ თუ არსებობს იგი? რა დიალოგი მიმდინარეობს? შეკითხვების მთელ სერიას წამოგიყენებთ, რომ ჩამოაყალიბოთ პასუხები

არსებობს ინიციატივა ოპოზიციის წარმომადგენლების მონაწილეობით საკონსულტაციო საბჭოს შექმნის შესახებ. როგორ კომენტარს გააკეთებდით ამ ინიციატივაზე? როგორია კონსოლიდაციის ამჟამინდელი მდგომარეობა აფხაზურ საზოგადოებაში ამ გლობალურ საკითხებთან დაკავშირებით?

ადგურ არძინბა: იცით, გიორგი, ჩვენი მხრიდან — თუ ყურადღება მიაქციეთ — არჩევნების შემდეგ, მიუხედავად იმისა, თუ როგორ ჩაიარა მან, გადავწყვიტეთ არ გაგვესაჩივრებინა ისინი, ისევ და ისევ ჩვენი ხალხის ინტერესებიდან გამომდინარე. პირველივე დღიდან გამოვთქვით მოსაზრება, რომ მზად ვართ დავეხმაროთ.

ბადრა გუნბასთან, პირადად ჩემზე რომ ვისაუბროთ, საქმიანი ურთიერთობა გვაქვს. არის საკითხები, რომლებზეც ვინარჩუნებთ კონტაქტს.

მინდა შეგახსენოთ, ან ვაცნობო მათ, ვინც შეიძლება არ იცოდეს: ჩვენი მოქალაქეების დიდ ნაწილს — არ ვიცი, რა სიტყვა გამოვიყენო, რომ არავინ გავანაწყენო — მდინარე ფსოუზე სახელმწიფო საზღვრის გადაკვეთისას უტარდება გარკვეული დაკითხვები, გამოკითხვები და აყოვნებენ. ჩვენი მოქალაქეების გარკვეული ნაწილი 2025 წლის არჩევნების შემდეგ იმყოფება საგამოძიებო მოქმედებების ქვეშ აფხაზეთის ფარგლებს გარეთ სხვადასხვა მიზეზების გამო. ეს ყველაფერი ის თემებია, რომელთა მოგვარებასაც ვცდილობთ, რადგან ისინი პირდაპირ მოქმედებს ჩვენს ურთიერთობებზე.

გიორგი ბერზენია: ხელისუფლება ჩართულია ამაში?

ადგურ არძინბა: ჩვენ ვცდილობთ ამის მოგვარებას და ზოგიერთ სფეროში შედეგებსაც ვაღწევთ.

გიორგი ბერზენია: ამჟამინდელმა ხელისუფლებამ წამოიწყო ეს ქმედებები?

ადგურ არძინბა: არა, ეს ყველაფერი არჩევნების შემდეგ დაგვრჩა. არ ვიცი, რომელმა ხელისუფლებამ წამოიწყო იგი, მაგრამ ფაქტობრივად, სწორედ ამასთან გვაქვს საქმე.

მაშინ, როდესაც ექვსი თვის ან ერთი წლის წინ შეგვეძლო გვეთქვა, რომ ეს იყო ყოფილი პრეზიდენტის, არჩევნებისა და ცხელი ფაზის მემკვიდრეობა, მას შემდეგ წელიწად-ნახევარი გავიდა. ამ დროის განმავლობაში შესაძლებელი იყო ყველაფრის გარკვევა და ხორბლის გარჩევა ბზისგან. არსებობს პრეცედენტები. ყველაფრის გარკვევა დიდი ხნის წინ შეიძლებოდა. მაგრამ ეს პროცესი ძალიან დინამიურად არ მიდის და უნდა გითხრათ, რომ იგი არცერთ ჩვენგანზე არ აისახება დადებითად.

სხვათა შორის, მინდა გითხრათ, რომ ეს ყოველთვის ბოროტი განზრახვით ან ცუდი სისტემური მუშაობის გამო არ ხდება. ხანდახან ეს არის ტექნიკური შეფერხება კონკრეტული პირების მხრიდან, რომლებმაც პასუხისმგებლობა უნდა აიღონ და მოახსენონ ზემდგომებს.

აი, ადამიანი შეიყვანეს რეესტრში. ადამიანები უნდა დასხდნენ. სხვათა შორის, აფხაზეთში ახალი ელჩი ჩამოვიდა და საკმაოდ აქტიურია საინფორმაციო სივრცეში. მას ამ საკითხის თავის თავზე აღება შეეძლო. მას აქვს საკმარისი უფლებამოსილება, რომ მოსთხოვოს რუსეთის უშიშროების ფედერალური სამსახურის სასაზღვრო სამმართველოს აფხაზეთის ყველა იმ მოქალაქის სია — რომლებიც იმავდროულად რუსეთის მოქალაქეები არიან — რომლებიც ამა თუ იმ მიზეზით არიან იქ შეყვანილნი… აიღოს ინიციატივა ამ სიის გასასუფთავებლად და ხალხი მხოლოდ მადლობას გადაუხდის მას ამისთვის.

ალხას გაგულია: პირადად იცნობთ მას?

ადგურ არძინბა: არა, ჯერ არ მქონია შესაძლებლობა.

ალხას გაგულია: კარგი. ამ შეკითხვის შესაჯამებლად: თქვენ კონტაქტზე ხართ პრეზიდენტთან. ამ საკითხებზე პირად საუბრებში ხედავთ პროგრესს?

ადგურ არძინბა: ამას მუდმივად ვამბობ. ვხედავ სურვილს და ზოგიერთი საკითხი წყდება კიდეც.

გიორგი ბერზენია: არის მაგალითები. ინალ ხაშიგი გამოცხადებული იყო უცხო აგენტად და მოეხსნა ეს სტატუსი. ბარას კუჯბა დღეს კონცერტებს მართავს. არის სხვა მაგალითებიც…

ადგურ არძინბა: გიორგი, თვითონ ის ფაქტი, რომ ჩვენ ამას განვიხილავთ, უკვე არასწორია. რადგან ასე არ უნდა იყოს. ადამიანების დასჯა ერთ სახელმწიფოში, მეორე სახელმწიფოში მიმდინარე პოლიტიკური პროცესების გამო, უბრალოდ არასწორია. ეს პირველი.

მეორე, რაც შეეხება მთელ რიგ ინიციატივებს: არის ინიციატივები, რომლებსაც არ ვეთანხმებით და ამას ღიად ვამბობთ. ავიღოთ, მაგალითად, მიმდინარე დავები ეთნიკურ ნიადაგზე სეგრეგაციის შესახებ — უნდა იყოს თუ არა სავალდებულო აფხაზური ენის გამოცდის ჩაბარება.

ალხას გაგულია: სხვათა შორის, როგორია თქვენი პოზიცია ამასთან დაკავშირებით?

ადგურ არძინბა: დიახ, მე არ ვიზიარებ იმ თვალსაზრისს. მიმაჩნია, რომ, პირველ რიგში უნდა გადავდოთ ეს საკითხი ცოტა ხნით — უამრავ სხვა შეკითხვასთან ერთად. თამაშის წესების შეცვლა არჩევნებამდე სულ რამდენიმე თვით ადრე ფუნდამენტურად არასწორია. იგი მთლიან პოლიტიკურ სისტემას ახასიათებს, როგორც საკმაოდ არათანმიმდევრულსა და არა-სისტემურს. ეს პირველი.

თანმიმდევრულობა ილუზიებში და უმოქმედობა შიშის გამო: ქართულ-აფხაზური დიალოგის ბარიერები. მოსაზრება თბილისიდან

ვანო აბრამაშვილი: მე ვფიქრობ, რომ აფხაზებთან არსებული ოკუპაციის პირობებშიც კი შეგვიძლია საუბარი. უბრალოდ ამას პოლიტიკური ნება და სწორი ფორმატები ჭირდება

მეორე, ჩვენი კონსტიტუციის თანახმად, გვაქვს ხელისუფლების სამი შტო. რაც შეეხება აფხაზურ ენას, პარლამენტის წინა მოწვევამ მიიღო ასეთი ნორმა ხუთი წლის წინ. ანუ, საკანონმდებლო შტომ თავად დაარეგულირა საკუთარი თავი ისე, რომ მომავალ მოწვევას მოეთხოვებოდა აფხაზური ენის ფლობა. ისევ და ისევ, როგორც მე მესმის, არ არსებობს განზრახვა, რომ ვინმე შეიზღუდოს აქ. არიან პარლამენტის წევრები, გიორგი — ეროვნების მიუხედავად — რომლებიც ერთ მოწვევაზე მეტს იყვნენ პარლამენტში და აფხაზურად ერთი წინადადების თქმაც კი არ შეუძლიათ, არც ცდილობენ მის ისწავლას.

გულწრფელად რომ ვთქვა, ამ საკითხის გარშემო ბევრი ემოციაა — უამრავი ემოცია და პოპულიზმი შემოიჭრა. თუმცა, ჩემი აზრით, ყველა გადაწყვეტილება უკვე მიღებული იყო ხუთი წლის წინ. ახლა მას უბრალოდ ტექნიკური კორექტირება სჭირდებოდა. თუმცა ამისგან მთელი პრობლემა შეიქმნა.

გიორგი ბერზენია: მართლაც, საკითხის პოლიტიზება ხდება, თუმცა იგი ერთ-ერთი ყველაზე სასიცოცხლო შეკითხვაა მთლიანად ჩვენი ეთნიკური ჯგუფისთვის და ჩვენი სახელმწიფოსთვის. მის გადასაჭრელად — უბრალოდ ჩემს პირად შეხედულებას გაგიზიარებთ, როგორც ადამიანისა, რომელმაც ბავშვობიდან არ იცოდა ენა — ვისწავლე იგი გარკვეულ დონემდე და სახელმწიფოს ფაქტობრივად არანაირი დახმარება არ გაუწევია ამ პროცესში. ახლა, თუ ავიღებთ პარლამენტის წევრებს, მაგალითად…

ადგურ არძინბა: აფხაზური სახელმწიფო არ არის ასეთი მდიდარი, გიორგი. სახელმწიფო აკეთებს იმას, რაც შეუძლია. ყველაფერზე სახელმწიფოს არ უნდა დაესხათ თავს. მესმის.

გიორგი ბერზენია: საქმე იმაშია, რომ თუ ადამიანმა გაიარა ომი, მაგალითად — ჩვეულებრივ არ ვლაპარაკობ აბსტრაქტულ ადამიანზე — გაიარა ომი, აქვს გარკვეული მიღწევები კულტურასა თუ მეცნიერებაში, ან არის ბრწყინვალე ეკონომისტი, მაგრამ უბრალოდ არ აქვს უნარი 50 ან 60 წლის ასაკში ისწავლოს ენა…

ადგურ არძინბა: კარგი, მაგრამ არ აქვს უნარი ისწავლოს ერთი წინადადება მაინც?

გიორგი ბერზენია: ნუ, ჩვენ არ ვსაუბრობთ მხოლოდ ერთ წინადადებაზე აქ.

ადგურ არძინბა: მაგრამ თუ ადამიანი არ ლაპარაკობს არცერთ წინადადებას სამი მოწვევის განმავლობაში, ეს რას გეუბნებათ? მე არ ვამბობ, რომ ზედმეტად მკაცრი კრიტერიუმები უნდა დავაწესოთ.

მაგალითად, როდესაც საპრეზიდენტო კანდიდატები გვყავდა, ძალიან მკაცრი გამოცდა იყო. მეტს არ გავაკეთებ კომენტარს ამაზე, მაგრამ რამდენიმე კამერა იყო დაყენებული და ჟურნალისტები ესწრებოდნენ. ასე ჩავაბარე გამოცდა; არ ვიცი, სხვებმა როგორ ჩააბარეს. მე არ ვამბობ, რომ დეპუტატობის კანდიდატებს იდენტური, მკაცრი პირობები სჭირდებათ.

ცენტრალური საარჩევნო კომისიის ფარგლებში გარკვეული დათმობების გაკეთება შეიძლებოდა კონკრეტული ეთნიკური ჯგუფებისთვის. მაგრამ საქმე ამაში არ არის, გიორგი. ის, რაც ჩვენ გვინდა დავინახოთ, არის ძალისხმევა — ადამიანების მზაობა და სურვილი. ასე ნაბიჯ-ნაბიჯ წავალთ წინ.

გიორგი ბერზენია: დიახ, მაგრამ რა აკლია? ჩვენ გვინდა დავინახოთ მონდომება, მაგრამ ჩემი თვალსაზრისით — და მე არ გამოვყოფ კონკრეტულ ადმინისტრაციას აქ — ეს გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა წინა ადმინისტრაციის დროს. ახლა ახალი ადმინისტრაციაა, მანამდე კი სხვა იყო. ეს სისტემური საკითხია; უბრალოდ ერთი კანონის მიღება არ არის საკმარისი.

ადგურ არძინბა: ადრე ისრაელზე ვსაუბრობდით. დღეს თითქოს ბევრს ვსაუბრობთ ისრაელზე! მაგრამ რა გააკეთა ისრაელის სახელმწიფომ ებრაული ენის განვითარებისთვის?

გიორგი ბერზენია: რა გააკეთეს მაშინ? სულ მცირე, შექმნეს ახალი ანბანი; მათ ფაქტობრივად შექმნეს ახალი ენა.

ადგურ არძინბა: ეს ყველაფერი დაიწყო კონკრეტული პირების ინიციატივით — მუშაობით სახლში, სამზარეულოებში და ასე შემდეგ. ასე მოხდა ეს ყველაფერი. ფიქრობთ, რომ სახელმწიფო… მისმინეთ, ყველა აკრიტიკებს ჩვენს სახელმწიფოს. ჩვენი სახელმწიფო არ არის ისეთი ძლიერი, როგორიც გვეჩვენება.

გიორგი ბერზენია: აფხაზური ენის კურსები თითქმის არ არსებობს. თუ შევიმუშავებთ და მივიღებთ კანონს, ჩვენ უნდა ჩავდოთ მექანიზმები იმ კანონში, რომ მან იმუშაოს…

ალხას გაგულია: ეს ფასიან გზას ჰგავს. თუ არის ფასიანი გზა, ვალდებული ხარ უზრუნველყო უფასო ალტერნატიული მარშრუტი.

გიორგი ბერზენია: რასაც ვამბობ არის ის, რომ მხოლოდ კანონი არ არის საკმარისი. საჭიროა სისტემური მუშაობა, რაც გვაკლია, და კომპლექსური მიდგომა. ჩვენ ვსაუბრობდით იმაზე, თუ როგორ წარმოადგენთ ამჟამად ოპოზიციის გარკვეულ სეგმენტს — რამდენიმე ორგანიზაციის ბლოკს. ერთი რამ, რაც შევამჩნიე, არის ის, რომ როდესაც განცხადებები ვრცელდება თქვენი ბლოკის მიერ, ყველა ხელმოწერა არ არის ყველა განცხადებაზე. როგორც მესმის, არის აზრთა სხვადასხვაობა გარკვეულ საკითხებზე.

ადგურ არძინბა: ბუნებრივია.

გიორგი ბერზენია: ეგებ აგვიხსნათ, რას წარმოადგენს თქვენი ოპოზიციური ბლოკი დღეს და როგორ გააკეთებდით კომენტარს ოპოზიციის სხვა ნაწილებიდან წამოსულ რიტორიკაზე?

ადგურ არძინბა: იცით, რაც შეეხება ცალკეულ ორგანიზაციებს, რომლებიც ხანდახან აწერენ ან არ აწერენ ხელს განცხადებებს, ეს ხდება სხვადასხვა მიზეზის გამო. სამწუხაროდ, ყველას არ შეუძლია სხვადასხვა გარემოებებში კრიტიკული პოზიცია დაიკავოს . ესეც პოლიტიკური ცხოვრების ნაწილია. პოზიციის შენარჩუნება ზოგისთვის შეიძლება რთული იყოს.

გიორგი ბერზენია: ანუ თქვენი სისტემა ავტორიტარული არ არის?

ადგურ არძინბა: ხანდახან — პირდაპირ რომ ვთქვათ — ისეც კი უნდა მოიქცე, თითქოს გემი იძირება. იცით, რა ხდება შემდეგ, როდესაც აჩვენებ, რომ შენი გემი იძირება; გარკვეული ამხანაგები… ესეც პოლიტიკური პროცესის ნაწილია. მაგრამ უმეტეს შემთხვევაში, ეს უბრალოდ განსხვავებული მოსაზრებების ქონამდე დადის.

ჩვენ არ გვაქვს ავტორიტარიზმი; ჩვენი დემოკრატიული საზოგადოებაა და სხვადასხვა ორგანიზაცია სხვადასხვა საკითხს თავისი პრიზმიდან უყურებს. ეს სინამდვილეში ძალიან კარგია, რადგან როდესაც ერთი ადამიანი წყვეტს ყველაფერს მას ყოველთვის კარგი შედეგისკენ არ მიყავხარ.

რაც შეეხება ოპოზიციის სხვა ნაწილების ან სხვა კრიტიკულად განწყობილი პირების განცხადებებს, არ ვარ განწყობილი შენიშვნების მიცემის ან კრიტიკისკენ. ისინი თავიანთ საქმიანობას ახორციელებენ ისე, როგორც თვლიან საჭიროდ და აუცილებლად. სხვადასხვა გარემოებებში შეიძლება ითქვას კიდეც: როგორიცაა დრო ისეთივე არიან გმირები. ასე რომ, სხვადასხვა რამ ხდება, გიორგი.

როდესაც საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ საქმიანობაში ხარ ჩართული — უკან რომ გადავხედოთ რეტროსპექტივაში — ჩვენ ვეწინააღმდეგებოდით ყოფილ პრეზიდენტს და მე ვცდილობდით ყველას გაერთიანებას. ყველას, რადგან ძალიან სერიოზულ ძალას დავუპირისპირდით არა მხოლოდ აფხაზეთის შიგნით, არამედ მის ფარგლებს გარეთაც. შემდეგ მოვიდა ახალი ეტაპი — საპრეზიდენტო არჩევნები — და თუ გახსოვთ, ყველა, ვინც მონაწილეობდა იმ საპროტესტო აქციებში, არ მდგარა ჩვენ გვერდით საპრეზიდენტო რბოლის დროს. ესეც ნორმალურია; ყველას თავისი გზა აქვს. ახლა ჩვენც კონკრეტულ ეტაპზე ვართ. მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ყველა ეს ძალა არ გაერთიანდება, თუ ჩვენი სახელმწიფოებრიობის წინაშე კიდევ ერთი საფრთხე წარმოიქმნება. უბრალოდ მინდა შევახსენო მათ, ვინც დღეს…

ჩვენ ვკითხულობთ სხვადასხვა საჯარო გვერდებს და გვაქვს შესაძლებლობა წავიკითხოთ ანალიტიკური ჩანაწერები, რომლებიც ვრცელდება სხვადასხვა კაბინეტებში „დაშლილი ოპოზიციის“, „სუსტი ოპოზიციის“ შესახებ და ასე შემდეგ. ჩვენ ზუსტად იგივე რაღაცებს ვკითხულობდით და ვისმენდით წინა პრეზიდენტის დროსაც. სულ რამდენიმე თვით ადრე — აგვისტოში, როგორც მახსოვს — შეხვედრა მქონდა ყოფილ პრეზიდენტთან. ვცდილობდი გამეზიარებინა მისთვის, რომ სიტუაცია უკიდურესად არასტაბილური იყო. უბრალოდ ვურჩიე, ამოეღო ეს საკითხი საპარლამენტო დღის წესრიგიდან და არჩევნებზე იმ პლატფორმით წასულიყო. მოგვიანებით საჯარო მიმართვაც გავაკეთე. გულწრფელად რომ ვთქვა, პასუხი, რომელიც მივიღე, ოდნავ გამაოგნებელი იყო და აჩვენებდა იმას, რომ მისი აზრით მისთვის ყველაფერი შესანიშნავად მიდიოდა.

გიორგი ბერზენია: ეს გვახსოვს, რა თქმა უნდა.

ადგურ არძინბა: ამიტომ, არავის ვურჩევდი სათანადოდ არ შეაფასოს ის, რაც ალხასმა ახსენა ადრე.

ალხას გაგულია: თქვენი ნებართვით, პატარა საიდუმლოს გავუმხელ ჩვენს მაყურებელს. მახსოვს, როდესაც ეს მოვლენები ახალი იმპულსს იღებდა და ჯერ არ იყო აშკარა ნიშნები, თუმცა უკმაყოფილება მწიფდებოდა და ხალხი იკრიბებოდა. მე და თქვენ ვსხედვართ კაფეში, ვსვამთ ყავას და განვიხილავთ ზუსტად იმ თემას — არეულობასა და რევოლუციას. არ მინდა ტერმინოლოგიაზე დავა იმის შესახებ, რაც მოხდა; რაც მოხდა, მოხდა. სინამდვილეში, ეს ხალხის წმინდა უფლებაა. თუ ხელისუფლება გადაამეტებს და მისი შეჩერების საკანონმდებლო მექანიზმები არ არსებობს, მაშინ, როგორც ისლანდიელები ამბობენ, ეს ხალხის წმინდა უფლებაა. მაგრამ მაშინ თქვენ მკვეთრად ეწინააღმდეგებოდით ასეთ სცენარს.

ადგურ არძინბა: მახსოვს კრიტიკა, რომელსაც წავაწყდი, მათ შორის ოპოზიციურ წრეებშიც. ახლაც წინააღმდეგი ვარ ამის, ალხას.

ალხას გაგულია: თქვენ მაშინ თქვით: „არ მინდა, რომ მოვლენები ასე განვითარდეს“.

ადგურ არძინბა: რა არის ამაში კარგი? რა არის კარგი იმაში, რომ საერთაშორისო საინფორმაციო არხები აჩვენებენ, რომ…

ალხას გაგულია: აბა, რატომ? იგივე ხდება აქაც. ჩვენ ასე ბევრნი არ ვართ. როდესაც ხალხი იწყებს საუბარს სამოქალაქო დაპირისპირებაზე აფხაზეთში, მე არ მჯერა ამის, რადგან ყოველ ჯერზე იგივე ხალხი გამოდის.

ადგურ არძინბა: რა ხდება, ალხას?

ალხას გაგულია: ნებისმიერი ოპოზიცია ხდება ამ მოვლენების მოდერატორი. თქვენ არ გყავთ ორი სამოქალაქო ბრბო, რომლებიც ერთმანეთს ესხმიან თავს ხის ჯოხებით; ამის ნაცვლად, ხალხი გამოდის და უპირისპირდება საკმაოდ პასიურ ძალოვანებს. გაითვალისწინეთ, ეს ძალოვნები არ არიან სუსტები — ისინი არიან მკაცრი, მოტივირებული ბიჭები. მაგრამ იგრძნობა ხოლმე, როდესაც ისინი თვლიან, რომ არიან მტყუანები რაღაცის დაცვაში. აქ ყველას პირადად იცნობენ. თითოეულ ოფიცერს აქვს სახელი, გვარი და მამის სახელი, რის გამოც ხალხი ყოყმანობს და რის გამოც მოვლენები ისე ვითარდება, როგორც ვითარდება.

მინდა გავიგო, რატომ დატოვა ყველა პრეზიდენტმა თანამდებობა ზუსტად ამ გზით და რატომ ვერ ვაღწევთ შეთანხმებას საზოგადოებაში, რომ შევწყვიტოთ იგივე შეცდომების დაშვება. რა ხდება? ამას კონკრეტულად თქვენ არ გეუბნებით; ეს უბრალოდ ჩემი ფიქრებია. ადამიანებმა უნდა იპოვონ საერთო ენა. არიან ოპოზიციის ლიდერები. არის მოქმედი ხელისუფლება, რომელიც, თუ უეცრად გახდება ოპოზიცია, ასევე წარმოშობს უამრავ ლიდერს იმ ოპოზიციისთვის. იპოვეთ საერთო ენა. ეს უნდა იყოს გზავნილი საზოგადოებისთვის, რადგან თვითონ საზოგადოება დაიღალა ჩვენგან. და დროც ახლა სხვაგვარია.

ადგურ არძინბა: სწორედ ამას ვამბობთ ჩვენც. ამ ყველაფრის კონსოლიდაციისთვის საჭიროა კონკრეტული ნაბიჯები — რეალური ქმედებები და გაბედული სვლა ორივე მხრიდან. კონსოლიდაცია უნდა მოხდეს არა ტიტულის ან თანამდებობის გარშემო, არამედ კონკრეტული პროგრამებისა და ერის გადარჩენის პრიორიტეტების გარშემო. მე გავაკეთებ ყველაფერს, რაც ჩემს ძალებშია, აფხაზი ხალხის კონსოლიდაციისთვის.

იცით, რა არის ჩვენი პრობლემა? როდესაც ადამიანი შედის პრეზიდენტის კაბინეტში, მის გარშემო უცბად ყალიბდება გარკვეული წრე. როგორც წესი, ისინი ყოველთვის დაახლოებით ერთი და იგივე ადამიანები არიან. ყოველთვის არის ცდუნება, რომ ყველაფერს თავად გაუძღვე. უჩნდებათ განცდა, რომ ოპოზიცია არ არსებობს, რომ არავინ სხვა არ არსებობს. ამ ილუზიიდან გამოსვლას სჭირდება პოლიტიკური ნება და სიმამაცე — სიმამაცე, რომ გამოხვიდე კომფორტის ზონიდან.

ალხას გაგულია: ეს ადამიანურ თვისებებამდეც დადის; ადამიანები იწყებენ მოვლენების ესკალაციას, ცეცხლზე ნავთის დასხმას.

გიორგი ბერზენია: დიახ, მოდით შევეცადოთ გადავხედოთ, როგორც თქვენ გიყვართ — წინა პერიოდს.

ალხას გაგულია: აბა, სხვა რა გავაკეთოთ? თუ არ იცი წარსული, იგი განმეორდება.

გიორგი ბერზენია: ჩვენ ვიცით წარსული. დღეს, არის თუ არა პოტენციალი სიტუაციის გამოსასწორებლად? რის გარშემო უნდა მოხდეს საზოგადოების კონსოლიდაცია?

ადგურ არძინბა: ასე ვიტყვი: არის საფრთხეები, რომლებსაც პრეზიდენტი გუნბა აღიარებს ისევე, როგორც მე. ანუ, ჩვენ ერთნაირად ვუყურებთ საფრთხეებსა და გამოწვევებს ჩვენი სახელმწიფოს გარშემო. ეს არის ერთ-ერთი იმ სასიცოცხლო ელემენტთაგანი, რომელსაც შეუძლია შექმნას პლატფორმა კონსოლიდაციისთვის.

ისეთი საკითხები, როგორებიცაა თავდაცვა და უსაფრთხოება, ვითარდება და ჩვენ შეგვიძლია ერთად წავიდეთ წინ მათზე. შეგვიძლია შევინარჩუნოთ ღია დიალოგი. ჯერჯერობით არ გვაქვს ურთიერთდაპირისპირებული დღის წესრიგი, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ შესაძლებლობების ეს ფანჯარა ღია რჩება.

როდესაც ჩვენს პატივცემულ ჟურნალისტ ინალ ხაშიგს ვესაუბრე, აღვნიშნე, რომ ეს მომავალი საპარლამენტო არჩევნები ბევრად უფრო დიდ მნიშვნელობას ატარებს, ვიდრე წინა არჩევნები, რადგან დროება უკიდურესად რთული და საშიშია. ჩვენ არ ვიცით, რა გამოწვევების წინაშე დავდგებით სულ რაღაც რამდენიმე თვის შემდეგ, ან შეიძლება მოგვიანებით.

ამ გარემოებებში, სწორი იქნებოდა როგორც ხელისუფლებისთვის, ასევე ოპოზიციისთვის შეკრება, პარლამენტის არჩევა, დაჯდომა და შეთანხმება იმაზე, რომ საპარლამენტო არჩევნები არ ვაქციოთ კიდევ ერთ წვრილმან შეჯიბრებად ერთმანეთს შორის. სამწუხაროდ, ჯერჯერობით ვერ ვხედავ ასეთ დამოკიდებულებას ამ საკითხისადმი არც საკონტაქტო ჯგუფისგან, არც ბადრა გუნბასგან ან ხელისუფლების სხვა წარმომადგენლებისგან. შესაბამისად, რისი პროგნოზირება შეგვიძლია? თუ საპარლამენტო არჩევნებს მივუახლოვდებით ასეთ დაქსაქსულ მდგომარეობაში — კონკურენტულ ატმოსფეროში, სადაც, ობიექტურად რომ ვთქვათ, არ ვართ ერთადერთი მოთამაშეები პოლიტიკურ ველზე — აუცილებლად გამოჩნდებიან ადამიანები და პოლიტტექნოლოგები, რომლებიც კვლავ შეეცდებიან ბიუჯეტების ათვისებას. ეს ქმნის დაძაბულობის დამატებით კატალიზატორს. საკმაოდ სავარაუდოა, რომ მომავალი საპარლამენტო არჩევნები შეიძლება გადაიქცეს ძალიან სერიოზულ პოლიტიკურ კრიზისად.

გიორგი ბერზენია: მაგრამ განა უცხოურ ჩარევასთან დაკავშირებული შესწორებები არ იქნა მიღებული?

ადგურ არძინბა: ყველაფერი კანონის შესაბამისად მოხდეს. მაგრამ იმ შესწორებებამდე კანონის შესაბამისად მოქმედებდნენ ადამიანები? სამართალდამცავებმა არ იცოდნენ, ვინ რას აკეთებდა? სპეციალურმა სამსახურებმა არ იცოდნენ ამის შესახებ, თუ მათ ცალკე შესწორება სჭირდებოდათ? ჩვენ ვერ მივიღებთ ყოველ კვირას ახალ კანონებს, რომლებშიც კონკრეტული სახელები და გვარები იქნება მითითებული. ეს სამართალდამცავი ორგანოების პასუხისმგებლობაა.

სხვათა შორის, ის ინციდენტი პოლიტტექნოლოგებთან საკმაოდ უსიამოვნო იყო — საერთო ჯამში ცუდი სიტუაცია მივიღეთ. მაგრამ ვის მიუძღვის ბრალი? უცხო ქვეყნის მოქალაქეები მოქმედებდნენ პირდაპირ ქალაქის ცენტრში და კონცენტრირებულნი იყვნენ კონკრეტულად ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებზე. საბოლოო ჯამში, როდესაც კონფლიქტი წარმოიშვა ჩვენს მოქალაქეებთან, რაც პირადად ჩემთვის, როგორც აფხაზისთვის, ყველაზე უსიამოვნო იყო, გახლავთ ის, რომ არცერთი აფხაზი მოქალაქე არ გამოსულა და არ უთქვამს: „ეს ბიჭები ჩვენი სტუმრები არიან; თუ მათ შეცდომა დაუშვეს, ეს ჩვენი შეცდომაა, ასე რომ ნუ დააკისრებთ მათ ბრალს — ეს ჩვენი პასუხისმგებლობაა“. არცერთი ადამიანი არ გამოსულა. ეს ძალიან უღირსი საქციელი იყო. ის ბიჭები ჩამოვიდნენ აქ და აკეთებდნენ თავიანთ საქმეს ისე, როგორც იცოდნენ, როგორც ასწავლეს და როგორც იყვნენ ჩვეულნი. არ ვიცი, საიდან მიიღეს მათ მომზადება.

მე მათ არ ვამართლებ, მაგრამ ვინმემ ხომ ჩამოიყვანა ისინი აქ. ვინმემ ხომ შეხვდა მათ და ვინმემ ხომ იპოვა მათთვის ის ფართი. სად იყვნენ ეს ადამიანები, როდესაც საქმე ცუდად წავიდა? ასეთი რაღაცები რომ არ მოხდეს, არსებობენ სპეციალური სამსახურები და სამართალდამცავი ორგანოები, რომლებიც უნდა რეაგირებდნენ საზოგადოებრივ სიგნალებზე. და რად გადაიქცა ეს? ფართო სკანდალად — დიდ პრობლემად, რომლის მოგვარებაც დღემდე ვერ შევძელით. რა სიკეთე მოჰყვა ამას? სისხლის სამართლის საქმეები და ასე შემდეგ.

გიორგი ბერზენია: ოპოზიციურ წრეებში თქვენი ურთიერთქმედების გარდა, მინდა გკითხოთ, როგორ არის აგებული თქვენი ურთიერთობები სხვა პოლიტიკურ ძალებთან, პოლიტიკურ ორგანიზაციებთან და საზოგადოებრივ მოძრაობებთან.

არჩევნებიდან გასული წელიწად-ნახევრის განმავლობაში ზოგიერთ სფეროში შეიმჩნეოდა განახლების ტენდენცია, ხოლო სხვაგან ჩნდება ახალი ორგანიზაციები — მაგალითად, „აფსუა რიმჩი“ და „სახალხო ძალა“. განახლდა ახალგაზრდული მოძრაობა „ახალგაზრდა აფხაზეთი“ და ლიდერების ცვლილებები მოხდა ისეთ ორგანიზაციებში, როგორიცაა „ერთიანი აფხაზეთი“. იმართება მრგვალი მაგიდები, რომლებშიც თქვენი წარმომადგენლები მონაწილეობენ. მთლიანობაში, როგორ არის ორგანიზებული თქვენი მუშაობა? არსებობს თუ არა ურთიერთქმედება უფრო ფართო პოლიტიკურ სპექტრთან?

ადგურ არძინბა: ბუნებრივია, ჩვენ ყველანი ვინარჩუნებთ კონტაქტს ერთმანეთთან. მაგალითად, აქტიური კონტაქტი არსებობს ვეტერანთა ორ ორგანიზაციას შორის: „ამცახარა“ — ყოფილი ვეტერანთა ორგანიზაცია, ახლა კი პოლიტიკური პარტია — და „არუაა“. არსებობს კონტაქტი კონკრეტულ საკითხებზე, ხოლო საკონსულტაციო საბჭოს ფარგლებში ამ კონტაქტმა უფრო ოფიციალური ხასიათი მიიღო. პირადად ჩემზე რომ ვთქვა, ამა თუ იმ გზით ურთიერთქმედება მაქვს თითქმის ყველასთან, ვინც ჩართულია აქტიურ პოლიტიკაში; ეს ჩემი სამუშაოს ნაწილია.

თქვენ ახსენეთ განახლება. ცვლილებები განხორციელდა პარტია „ერთიანი აფხაზეთის“ ხელმძღვანელობაში. ეს ჯერ ყველამ არ იცის, მაგრამ ალხას ბარზანია, ახალი ლიდერი, ჩემი ყოფილი კოლეგაა. ჩვენ ერთად ვმუშაობდით ეკონომიკის სამინისტროში, როდესაც მე ვხელმძღვანელობდი ამ უწყებას. იგი მუშაობდა სავაჭრო წარმომადგენლის მოადგილედ — ხოლო სავაჭრო წარმომადგენლობა ეკონომიკის სამინისტროს სტრუქტურული ერთეულია.

ალხას გაგულია: რუსეთში აფხაზეთის საელჩოში.

ადგურ არძინბა: ბუნებრივია, რუსეთის ფედერაციაში. მას შემდეგ ვიცნობთ ერთმანეთს, გვაქვს ნორმალური, სანდო ურთიერთობა და ვინარჩუნებთ მას.

დიახ, არის აზრთა სხვადასხვაობა — ბუნებრივია — მაგრამ არსებობს ნორმალური, ცოცხალი, კონსტრუქციული დიალოგი, ისევე როგორც სხვებთან.

აფხაზეთის პოლიტიკური ლანდშაფტი ძალიან საინტერესოა — მისი პალიტრა საკმაოდ ფართოა, თუმცა ამავდროულად მცირე. აქ შეუძლებელია გზები არ გადაგეკვეთოს ან არ იურთიერთქმედო ერთმანეთთან.

მთავარი შეკითხვა ამ ურთიერთქმედების შედეგში მდგომარეობს. შექმნილი საკონსულტაციო საბჭო, ჩვენს ყველა საუბართან და ურთიერთქმედებასთან ერთად, უნდა დაგვირგვინდეს მთავარი შედეგით: პოზიტიური ეფექტით ჩვენი ხალხისთვის და ჩვენი სახელმწიფოსთვის. თუ ეს არ მოხდება, მაშინ ყველა ჩვენი კონტაქტი და ურთიერთქმედება არაფრის მაქნისია.

ამ შეკითხვაზე ჩემი პასუხი რომ დავასრულო — ალხასი, ჩვენი პატივცემული ვეტერანი, მანამდე შეეხო ამას — როგორ დავაღწიოთ თავი ერთმანეთთან ამ მკვეთრ დაპირისპირებებს? პასუხის ნაწილი მდგომარეობს თაობათა ცვლაში — ახალ თაობაში.

ყოველგვარი წყენის გარეშე რომ ვთქვა ჩვენმა უფროსებმა ძალიან ღირსეული გზა გაიარეს: მათ გადაიტანეს ომი და გაუძლეს ომისშემდგომ ბლოკადა. ამავდროულად, ძველი სკოლის პოლიტიკოსებმა დააგროვეს უამრავი ურთიერთპრეტენზია და ბევრი სუბიექტური ტვირთი არსებობს. რამდენჯერმე დავაკვირდი, როდესაც ვცდილობდით ყველას დასმას ერთ მაგიდასთან: გამოდიან ურთიერთპრეტენზიებით და ზედაპირზე უამრავი ისტორია ამოტივტივდება.

პოლიტიკოსებს, რომლებიც ახლა იწყებენ თავიანთ გზას, ბევრად ნაკლები აქვთ ასეთი ნეგატიური ფონი. ეს ქმნის საფუძველს, რომელზეც შეიძლება კონსტრუქციული ჩარჩოების აგება.

გიორგი, ამ გადაცემის განმავლობაში თქვენ არაერთხელ იკითხეთ ჩემი კონტაქტისა და კომუნიკაციის შესახებ პრეზიდენტთან. ჩვენ ერთი თაობის ადამიანები ვართ, რაც გარკვეულწილად ამარტივებს ურთიერთგაგებას ჩვენ შორის. მაგრამ ისევ და ისევ, იმ კომუნიკაციამ უნდა მიიყვანოს კონკრეტულ შედეგებამდე. ჩვენ შეგვიძლია ვიჯდეთ მაგიდასთან, შევსვათ ერთმანეთის სადღეგრძელო და ვესტუმროთ ერთმანეთს სახლებში რამდენიც გვინდა. ჩვენ არ ვართ უბრალოდ მეზობლები ან ნაცნობები; ჩვენ წარმოვადგენთ საზოგადოების სეგმენტს. ზოგიერთი ხელმძღვანელობს აღმასრულებელ ხელისუფლებას, როგორც სახელმწიფოს ლიდერები, ხოლო სხვები ჩართულნი არიან საზოგადოებრივ საქმიანობაში. ხალხი გვიყურებს ჩვენ. ჩვენს მუშაობაზეა დამოკიდებული ჩვენი სახელმწიფოს ბედი. ჩვენ უნდა ვიყოთ განმსჭვალულნი პასუხისმგებლობის ამ გრძნობით და მაშინ მჯერა, რომ ყველა დაბრკოლების გადალახვა იქნება შესაძლებელი.

ალხას გაგულია: ჩვენ სულ ვსაუბრობთ ერთიანობაზე, მაგრამ რეალობა იგივე რჩება: საზოგადოება დაყოფილია. ამ საკითხს წამოვწევ ეპიზოდიდან ეპიზოდამდე, რადგან ეს ნამდვილად მაწუხებს. უნდა მოიძებნოს წინსვლის გზა, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც მხარეები ხდებიან რადიკალიზებულნი უკიდურესი პოზიციებით, სადაც ადამიანები უარს ამბობენ ერთმანეთის ყურებაზე. მოქალაქეები, რომლებიც ოდესღაც ერთ მაგიდასთან ისხდნენ და ერთად სვამდნენ, ახლა… და ეს ბზარი შეიძლება გაღრმავდეს.

თუმცა, შევამჩნიე გარკვეული მოძრაობა როგორც ოპოზიციის, ისე ხელისუფლების მხრიდან ამ საკონსულტაციო საბჭოს შექმნაში — ასე ჰქვია მას? როგორ დაახასიათებდით მის მუშაობას? ემსახურება თუ არა იგი რაიმე მიზანს, მუშაობს თუ არა, იმის გათვალისწინებით, რომ ყველა ოპოზიციური პარტია არ არის ჩართული?

ადგურ არძინბა: იგი სულ ახლახან შეიქმნა, ჯერ მხოლოდ ორი შეხვედრა ჩატარდა. ერთი იყო გაცნობითი ხასიათის შეხვედრა, ხოლო მეორე ოფიციალური ხასიათის — შეხვედრა ელჩთან.

რა დადებითი ასპექტი შემიძლია აღვნიშნო? პრეზიდენტი ცდილობს თანაბრად დაშორდეს ეგრეთ წოდებულ პროსახელისუფლებო ორგანიზაციებს. ანუ, იგი ყველას სვამს ერთ მაგიდასთან და ცდილობს დიალოგის წარმართვას. ეს სინამდვილეში დიდი პლუსია.

უახლოეს წარსულში გვქონდა სიტუაციები, როდესაც პრეზიდენტი თავის გარშემო იკრებდა თავის მხარდამჭერებს, იტყოდა გარკვეულ რაღაცებს, ისინი ყველანი ტაშს უკრავდნენ მას და საბოლოო ჯამში, ყველანი ერთად ტოვებდნენ შენობას 2004 წლის ნოემბერში. ახლა ვხედავ რეალური დიალოგის აგების მცდელობას, მაგრამ ნიუანსებს აქ გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს. ჩვენ შეგვიძლია უსასრულოდ ვისხდეთ, გადავიღოთ ფოტოები და ვისაუბროთ იმაზე, თუ რამდენად კარგები ვართ და როგორ უზომოდ გვიყვარს სამშობლო, მაგრამ ამას უნდა მოჰყვეს კონკრეტული მოქმედებები.

წინ საპარლამენტო არჩევნებია — დღის წესრიგი, რომელიც ყოველდღიურად ახლოვდება. ამ არჩევნებთან დაკავშირებით, ისევ და ისევ, ჯერ ვერ ვხედავთ არანაირ მკაფიო გაგებას იმისა, თუ როგორ აპირებს ხელისუფლება მათთან მიდგომას.

გიორგი ბერზენია: არც ვარ დარწმუნებული, რომ მეც მესმის: გსურთ პრეზიდენტთან ერთად ერთობლივად განსაზღვროთ კანდიდატები თითოეული ოლქისთვის? კონკურენცია მაინც უნდა იყოს.

ადგურ არძინბა: კონკურენცია უნდა იყოს, მაგრამ კონკურენციას სხვადასხვა ფორმა აქვს.

გიორგი ბერზენია: არის ნიშნები იმისა, რომ არაჯანსაღი სიტუაცია შეიქმნება?

ადგურ არძინბა: ჩვენ უნდა დავსხდეთ და დავადგინოთ თამაშის წესები. თუ ის, რაც ადრე მოხდა — საპრეზიდენტო არჩევნებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების დროს — განმეორდება, ეს სერიოზულ შედეგებამდე მიიყვანს საქმეს. ჯერჯერობით ვერ ვხედავ მზადყოფნას იმისგან გადასახვევად… მე უბრალოდ ვცდილობ…

გიორგი ბერზენია: გაიგოთ, რა უნდა მოხდეს? არსებობს კანონი, ხომ ასეა? თუ კანონს მივყვებით, არანაირი პრობლემა არ უნდა იყოს. რა დამატებითი ქმედება უნდა მოდიოდეს ხელისუფლებისგან?

ადგურ არძინბა: ჩვენ მომავალს წარსული გამოცდილებით ვსჯით, ხომ ასეა? კანონი უგულებელყოფილ იქნა სულ ახლახან. რა გარანტიები გვაქვს, რომ კანონი დაცული იქნება მომავალში? სწორი მიდგომა იქნებოდა უფლებამოსილი პირების — პრეზიდენტისა და არჩევნების მართვაზე პასუხისმგებელი პირების — დასხდომა, საჯაროდ თუ ოფიციალურად, და განცხადება, რომ ეს არის თამაშის წესები, იდენტური ყველასთვის. ვისაც ხალხი აირჩევს, ის გაიმარჯვებს; ადმინისტრაციული რესურსები, უმართავი კრიტიკა, ანონიმურობა და ყველა სხვა ნეგატიური პრაქტიკა უკან უნდა დარჩეს.

გიორგი ბერზენია: არსებობს თუ არა სამართლებრივი მექანიზმი ან ინიციატივა, თქვენი აზრით, რომელიც აამაღლებდა პარლამენტის ხარისხს? ჩვენ ხშირად „ოქროს პარლამენტი“ მოგვყავს მაგალითად. დღეს, გულწრფელად რომ ვთქვათ, ადამიანები ხშირად ხდებიან ან იყრიან კენჭს დეპუტატობაზე უბრალოდ კომერციული ინტერესების დასაცავად.

ადგურ არძინბა: შემოთავაზებული იყო შერეული საარჩევნო სისტემა — მშვენიერი მექანიზმი, სადაც პარტიები წარადგენენ კანდიდატთა სიებს. ეს საერთაშორისო პრაქტიკაა.

გიორგი ბერზენია: და ეს გააუმჯობესებდა ხარისხს?

ადგურ არძინბა: ნებისმიერ პარტიას მოუნდება თავის სიაში შეიყვანოს ყველაზე პატივსაცემი და ღირსეული ადამიანები. ეს მაღლა წევს თვითონ პარტიას და იზიდავს ხმებს მთელ მსოფლიოში.

გიორგი ბერზენია: საჯაროდ, თითქოს ყველამ დაუჭირა მხარი. რატომ არ ხდება ეს?

ადგურ არძინბა: მე არ მაქვს უფლებამოსილება. მე არ ვარ პარლამენტის წევრი და არც პრეზიდენტი ვარ. მე არ მაქვს საკანონმდებლო ინიციატივა.

ალხას გაგულია: აპირებთ კენჭისყრას?

ადგურ არძინბა: პარლამენტში? ალხას, მე მონაწილეობას მივიღებ საპარლამენტო არჩევნებში ამა თუ იმ გზით, და დიდწილად კანდიდატის სტატუსით. იმ ადამიანების მნიშვნელოვანი რაოდენობა, რომლებთანაც ვკომუნიკაციობ, იჩენს ინიციატივას, მამხნევებს, რომ ვიყარო კენჭი და წარმოვადგინო ისინი აფხაზეთის პარლამენტში. რადგან — და არ დავმალავ, თუმცა შეიძლება უხერხულად ჟღერდეს — მათ სჯერათ, რომ მე შემიძლია მათი წარმოდგენა.

გიორგი ბერზენია: რომელ საარჩევნო ოლქში?

ადგურ არძინბა: როდესაც დრო მოვა, შეიტყობთ. ჩვენ გვაქვს კანონიერი ვადები… თქვენ ახლახან კანონზე მიუთითებდით, ხომ ასეა? როდესაც კანონით დადგენილი დრო მოვა, შეიტყობთ. როგორი უნდა იყოს მომავალი პარლამენტის წევრი? ჩვენ ახლა ამაზე ვკამათობთ.

გიორგი ბერზენია: ჩვენ არ ვკამათობთ.

ადგურ არძინბა: მე ჩემს მოსაზრებას გამოვთქვამ. ახლა, დავუბრუნდეთ პარლამენტის ამჟამინდელ მოწვევას: აბსოლუტურად დარწმუნებული ვარ, რომ მოქმედი დეპუტატების 90%-ს კვლავ მოუნდება კენჭისყრა.

მაგრამ თუ მკითხავთ, ვის არ ვისურვებდი ნამდვილად მომავალ პარლამენტში, ესენი არიან ის დეპუტატები, რომლებიც კრიტიკულ სიტუაციებში – როგორიც ადრე ვნახეთ – ემალებიან თავიანთ ამომრჩევლებს. როდესაც ამომრჩევლები ჩამოდიან სოფლებიდან დეპუტატის სანახავად, რომელიც ემალება მათ, სურთ ჰკითხონ, როგორ აპირებს კენჭისყრას, ის კი იმალება — ასეთი დეპუტატები არ უნდა იყვნენ პარლამენტში. და ასეთი არ არის მხოლოდ ერთი, ორი ან სამი; ჩვენ ეს გვინახავს სხვადასხვა პერიოდში. ან როდესაც დეპუტატის ძირითადი მხარდამჭერები ქალაქიდან იწვევენ მას შეხვედრაზე, ვერ უკავშირდებიან ტელეფონით და ის ემალება მათ — ასეთ პირებს ადგილი არ აქვთ პარლამენტში.

ბევრად მეტ პატივს ვცემ იმ დეპუტატებს, რომლებმაც დაიკავეს პოზიცია — ვთქვათ, კანონპროექტის სასარგებლოდ — და ღიად გამოხატეს თავიანთი თვალსაზრისი, ვიდრე ორმაგი თამაში ითამაშეს.

მისმინეთ, პარლამენტში შესვლას მოაქვს პასუხისმგებლობა, გიორგი. ეს პასუხისმგებლობა გააზრებული უნდა იყოს; იგი უზარმაზარია. მე არ მინდა ვიხილო უპასუხისმგებლო ადამიანები პარლამენტში. რაც შეეხება გავლენას ან შესაძლებლობებს, რომლებიც მე მაქვს — თქვენ მკითხეთ, მივიღებ თუ არა მონაწილეობას — მე მონაწილეობას მივიღებ არა მხოლოდ როგორც კანდიდატი, არამედ შევეცდები უზრუნველვყო, რომ თითოეულ ოლქში, სადაც გავლენა მაქვს, დეპუტატები, რომლებიც ასე იქცეოდნენ, კვლავ ვერ მოხვდნენ პარლამენტში. არ ვფიქრობ, რომ მარტო ვიქნები ამ ძალისხმევაში.

ალხას გაგულია: გულწრფელად რომ ვთქვათ, ასეთი ქმედებები სერიოზულად აზიანებს თვითონ დეპუტატის რეპუტაციას.

ადგურ არძინბა: ან როდესაც იქმნება პრეცედენტი, როდესაც სხდომა ტარდება დილის 05:00 საათზე. ეს რჩება ჩვენს ისტორიაში სამუდამოდ და ასოცირებული იქნება იმ პირებთან. რა სიკეთე მოაქვს ამას? ეს არ უნდა გაკეთდეს. ადამიანმა უნდა იფიქროს შედეგებზე და მომავალზე. თითოეული ჩვენგანი უშვებს შეცდომებს ყოველდღე.

გიორგი ბერზენია: წელიწად-ნახევარი გავიდა მას შემდეგ, რაც ბადრა გუნბა პრეზიდენტად აირჩიეს.

ადგურ არძინბა: დიახ.

გიორგი ბერზენია: მოკლედ თუ დეტალურად, როგორია თქვენი შეფასება კარგისა და ცუდის?

ადგურ არძინბა: რაც შეეხება კარგს, როგორც ადრე აღვნიშნე, ვხედავ, რომ ძალისხმევა იხარჯება, თუ შევადარებთ…

გიორგი ბერზენია: იგი ცდილობს არ დაყოს ხალხი, როგორც მე მესმის?

ადგურ არძინბა: იგი ცდილობს ამის გაკეთებას, თუმცა პრაქტიკაში არის მომენტები, სადაც დაყოფა ხდება. მაგრამ ეს ყოველთვის მხოლოდ პრეზიდენტზეც არ არის დამოკიდებული.

რა არის ცუდი? გეტყვით, რა არ მომწონს. მე მაინც ვერ ვხედავ ჩვენს პრიორიტეტებს ან ჩვენს გეგმას. ავიღოთ ჩვენი მთავრობა: როგორ განსაზღვრავთ სახელმწიფოს პრიორიტეტებს? ეს ძალიან მარტივი სავარჯიშოა. გახსენით მთავრობის ვებ-გვერდი და შეხედეთ პრემიერ-მინისტრს და მის მოადგილეებს: გვყავს ხუთი ვიცე-პრემიერი, 15 სამინისტრო და ასე შემდეგ სიის მიხედვით. როგორც პრაქტიკოსმა, შემიძლია გითხრათ, რომ როდესაც მინისტრს ენიჭება ვიცე-პრემიერის წოდება, ეს მიუთითებს იმაზე, რომ სფერო, რომელსაც იგი ზედამხედველობს, უმაღლესი პრიორიტეტია — ანუ მას მეტი ყურადღება ეთმობა და მეტი უფლებამოსილება აკისრია. ახლა შეხედეთ, ვინ არიან ჩვენი ხუთი ვიცე-პრემიერი დღეს. ზოგ მათგანს, ჩემი აზრით, ჯერ კიდევ არ ესმის, რატომ უკავიათ ეს თანამდებობები, გარდა შესაძლოა ეთნიკური ან კვოტების კრიტერიუმების დაკმაყოფილებისა.

მე მათზე კონკრეტულად არ ვსაუბრობ, მაგრამ ავიღოთ შინაგან საქმეთა სამინისტრო: ჩემი აზრით, სამართალდამცავი სიტუაცია სრული მარცხია. ავიღოთ თქვენივე გაგრის რაიონი — იცით, რა ხდებოდა იქ ახლახან. და ეს არ შემოიფარგლება გაგრის რაიონით; კრიმინალური შეტაკებები შეუფერხებლად გრძელდება. თუმცა სამართალდამცავი სისტემის პირველადი ამოცანა პრევენციაა. მე ამას სრულ მარცხად მივიჩნევ. კიდევ ერთი მაგალითია ახალგაზრდობისა და სპორტის კომიტეტი. დიახ, ახალგაზრდობა და სპორტი მნიშვნელოვანია განსავითარებლად, მაგრამ ჩემი აზრით, სახელმწიფოს უპირველესი პრიორიტეტი განათლება უნდა იყოს.

გიორგი ბერზენია: განათლების დარგში ვიცე-პრემიერი არ გვყავს?

ადგურ არძინბა: არა, არის მინისტრი. იმ ლოგიკით, მიმაჩნია, რომ განათლების მინისტრი პირველი ვიცე-პრემიერი უნდა იყოს. აი ასე განისაზღვრება პრიორიტეტები. რა ხდება ამის ნაცვლად? ეს შეიძლება ოდნავ მშრალად ჟღერდეს, მაგრამ ეს პრაქტიკული რეალობაა: განათლების მინისტრს უწევს წასვლა თავის ვიცე-პრემიერთან, ხოლო შემდეგ მათ ერთად უნდა წავიდნენ პრემიერ-მინისტრთან.

გიორგი ბერზენია: იმ დეტალების გვერდზე გადადებით, ზოგადად რა არ მოგწონთ?

ადგურ არძინბა: არ არის მკაფიო პრიორიტეტები და ვერ ვხედავ განვითარების გეგმას.

ერთი წლის წინ პრეზიდენტმა გასცა კონკრეტული დირექტივები, რომლებიც ფართოდ გავრცელდა. მე მაქვს ანგარიში იმ დირექტივების შესრულებაზე და უმრავლესობა შეუსრულებელი რჩება, ხოლო მეორე ნაწილი შესრულდა უბრალოდ ქაღალდზე. ჩემი აზრით, ეს მოკლე ერთწლიანი ვადაც კი ფუჭად იქნა დაკარგული.

მე ყოველთვის ვამბობდი და გავაგრძელებ თქმას, რომ ჩვენ გვჭირდება განვითარების გეგმა, რეფორმები და განსაზღვრული პრიორიტეტები. დღეს გრძელვადიანი პრიორიტეტი განათლება და განათლება უნდა იყოს. უზარმაზარი ყურადღება უნდა მიიმართოს აქეთკენ.

ამ მხრივ დადებით ნოტაზე, ახლახან ვესაუბრე განათლების მინისტრს და მან გაგიზიარათ ძალიან კარგი სიახლე, რომელიც შესაძლოა თქვენც გსმენიათ: პრიმაკოვის სკოლა მოსკოვის ოლქში — ჩემი აზრით, ერთ-ერთი საუკეთესო სკოლა რუსეთში, თუ არა საუკეთესო, რადგან იგი აერთიანებს თანამედროვე უცხოურ საგანმანათლებლო მეთოდებს ჩვენს საბჭოთა სისტემასთან — არის უნიკალური, ელიტარული დაწესებულება ოდინცოვოს რაიონში. ისინი დათანხმდნენ ფილიალის აშენებას აქ, ქალაქ სოხუმში. ეს ფანტასტიკური სიახლეა. გარდა ამისა, როგორც მინისტრთან საუბრიდან გავაანალიზე, ეს სკოლა დაიცავს იმ მაღალ სტანდარტებს და ამავდროულად მოერგება ჩვენს ადგილობრივ თავისებურებებსა და მენტალიტეტს — მოიცავს აფხაზურ კულტურას, ენასა და ჩვეულებებს. ეს არის სწორედ ის, რაზეც ყველანი ვოცნებობდით.

სახელმწიფო, რომელიც ვერ ახერხებს საკუთარი ელიტის აღზრდას, განწირულია მარცხისთვის, ასე რომ ეს მშვენიერი მოვლენაა. ვიმედოვნებ, იგი სწრაფად განხორციელდება. სხვა მხრივ, რაც შეეხება ზოგად პრიორიტეტებს, ისინი კვლავ არ არსებობს.

სოფლის მეურნეობის შესახებ: საუბარია „სოფლის წელზე“ — მიმდინარე წელი გამოცხადდა სოფლის წლად, რაც თავისთავად კარგი იდეაა. მაგრამ რა ხდება პრაქტიკაში? კიდევ ერთხელ იდგმება დეკორატიული ნაბიჯები, რომლებიც არ გამოიღებს გრძელვადიან შედეგებს. სოფლის მეურნეობას სჭირდება მრავალწლიანი სტრატეგია. მეცნიერების გარეშე არაფერი გაკეთდება არც სოფლის მეურნეობაში და არც სადმე სხვაგან. როგორ ვილაპარაკოთ აგრარული სექტორის განვითარებაზე, როდესაც სოფლის მეურნეობის ინსტიტუტი მიტოვებულია ბედის ანაბარა? ეს უბრალოდ შეუძლებელია.

ადგურ არძინბა: ასევე გეტყვით სხვა რამესაც, რაც, ჩემი აზრით, ასახავს ამ სისტემური სტრუქტურის არარსებობას.

დავუბრუნდეთ სოფლის მეურნეობის სამინისტროს, ეკონომიკის სამინისტრო ჩართული უნდა იყოს ამ პროცესებში. ჩვენ ვსაუბრობთ გარკვეული კულტურების მოყვანაზე. თუმცა არსებობს ისეთი ცნება, როგორიცაა მარკეტინგი, ბაზრის ანალიზი. ახლა, პოტენციური სამიზნე ბაზარი რუსეთის ფედერაციაა, სწორია? შესაბამისად, ეკონომისტებს უნდა დაევალოთ რუსეთის ფედერაციის ბაზრის ანალიზი, გამოავლინონ, თუ რომელი კულტურები, რომლებიც იმპორტირებულია რუსეთში – შეიძლება რეალურად გაიზარდოს აფხაზეთში და მოიტანოს მაქსიმალური დამატებითი ღირებულება. გესმით, რას ვამბობ?

გარდა ამისა, უნდა ჩატარდეს ბენჩმარკინგი. ბენჩმარკინგი ნიშნავს კონკურენტების შეფასებას. სასაცილოდ გამოვჩნდებოდით, მაგალითად, მოსკოვის მეგამარკეტს რომ ვესტუმროთ, იქ ხურმის გარკვეული ჯიში შევნიშნოთ და ვთქვათ: „ოჰ, რა მშვენიერია, ახალი ხურმა, 600 რუბლი ღირს, მოდით დავრგოთ“. სასაცილოდ გამოვჩნდებით, თუ სწორედ იმავე მომენტში ათობით ათასი ჰექტარი უკვე დარგული იყო აზერბაიჯანში სამი ან ოთხი წლის წინ. და სანამ ჩვენ ბაზარზე შესასვლელად მოვემზადებით, ეს პროდუქტი უკვე პირდაპირ აქ იქნება.

სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ეს არის კონკურენტების ანალიზი. ეს არის მიმზიდველი, შემოქმედებითი ძალისხმევა. ეს არის სწორედ ის სამუშაო, რომელსაც ვერ ვხედავ, რომ ხორციელდებოდეს.

თითოეული სოფლისთვის მილიონი რუბლის დარიგება უბრალო ინტუიციის საფუძველზე — რა თქმა უნდა, ეს არაფერს სჯობს. რა თქმა უნდა, ნებისმიერმა, ვინც ახლა უსმენს, შეიძლება თქვას: „ნუ, სულ მცირე, რაღაც მაინც კეთდება იქ, სულ არაფერს სჯობს“. ვეთანხმები, ესეც კარგია. მაგრამ თუ ვსაუბრობთ სისტემურ მუშაობაზე, რომელიც მიმართულია სერიოზულ, გრძელვადიან შედეგებზე, მაშინ ახალი ტექნოლოგიების გარეშე, ახალი კულტურების გარეშე და ეკონომიკისადმი ახალი მიდგომების გარეშე, სერიოზული შედეგები არ იქნება.

გიორგი ბერზენია: ახლა თქვენ საუბრობთ სოფლის მეურნეობაზე, მოჰყავთ კონკრეტული მაგალითები, განიხილავთ იმას, თუ რა არ მოგწონთ განათლებაში და ასე შემდეგ.

ახლა დავიჭირე ჩემი თავი იმაზე ფიქრში, თუ როგორ მენატრება დებატების ფორმატი, რომელიც ადრე გვქონდა. ისეთი, როგორიც ადრე არსებობდა. თქვენ ახლა თითოეულ სფეროს ეხებით. ჩვენ ვერ და არ უნდა განვიხილოთ თითოეული დეტალი. თუმცა, მეჩვენება, რომ სწორი იქნებოდა, თუ ოპოზიციონერი მოღვაწეები დღეს შეძლებდნენ ერთ სტუდიაში დასხდომას, მაგალითად, და თითოეული თემის განხილვას ხელისუფლების წარმომადგენლებთან, სადაც მათ შეეძლებოდათ თავიანთი თვალსაზრისის დაცვა, ხოლო ოპოზიციას წარედგინა თავისი. მთლიანობაში, ამას ექნებოდა დადებითი ეფექტი.

ადგურ არძინბა: ამას არ ექნებოდა ეფექტი და აგიხსნით რატომაც.

ალხას გაგულია: ადრე გვქონდა ეს.

ადგურ არძინბა: თუ გახსოვთ ჩვენი ცნობილი გადაცემები, სადაც ვკამათობდით ენერგოპოლიტიკაზე და ვკამათობდით ბინებზე. ენერგეტიკაზე, გახსოვთ ჩვენი დისკუსიები „აფგანსკაიას“ ეთერში? სადაც გვეუბნებოდნენ: „მორჩა, ამაოდ ნერვიულობდით“. საბოლოო ჯამში, ყველაფერი, რაზეც გავაფრთხილეთ, მოხდა უარესი შესაძლო ფორმით, ისე, რომ მათ ეს არც კი აღიარეს.

გიორგი ბერზენია: ეს არასისტემური იყო მაშინ.

ადგურ არძინბა: რეალური გამოყენება მოჰყვებოდა ასეთი დებატების შედეგებს. მაგრამ რა მოხდება, თუ სახელმწიფო აპარატი, აღმასრულებელი ხელისუფლება, სრულიად უარს ამბობს საზოგადოებრივი აზრის დანახვაზე?

გიორგი ბერზენია: ჩვენ ახალ ეტაპზე ვსაუბრობთ ახლა. ჩვენ ახალ ეტაპზე ვსაუბრობთ. მე გეკითხებით, რა მოგწონთ და რა არ მოგწონთ, თქვენ კი ჩადიხართ დეტალებში, რომლებიც ჩვენ, როგორც ამ საქმეში არასპეციალისტებს…

ალხას გაგულია: მინდა დავამატო რაღაც სოფლის მეურნეობასთან დაკავშირებით. სოფლის მეურნეობის სამინისტროში არის პროგრამა…

ადგურ არძინბა: არის სუბსიდირების პროგრამა… ეს არის კარგი, ღირსეული პროგრამა. მაგრამ ეს პროგრამა არ არის საკმარისი. იმ პროგრამაში არ არის მეცნიერება. თუ არ არის მეცნიერება, არ იქნება შედეგი. აი ამის თქმას ვცდილობ.

პირველი ეს არ არის თანმიმდევრული, სისტემური მუშაობა. მეორე, უბრალოდ ფულის დარიგება — დიახ, ესეც არაფერს სჯობს, როდესაც ადამიანების ხარჯები სუბსიდირდება. ესეც კარგია. მაგრამ ჩემი საზრუნავი სხვაგან დევს. მე მინდა მიღწეულ იქნას მაქსიმალური გრძელვადიანი ეფექტი. ჩვენი სოფლის კონკურენტუნარიანობის ამაღლების გარეშე, ჩვენ ამ სექტორს მომგებიანს ვერ გავხდით. შესაბამისად, ჩვენ ყოველთვის გვექნება უარყოფითი ბალანსი. რატომ ვსაუბრობთ ასე ბევრს სოფელზე? რადგან ეს არის ქვაკუთხედი. ჩვენ ყველანი ვამბობთ, რომ სოფელი ჩვენი ტრადიციების აკვანია. ეს არ არის მხოლოდ ეკონომიკური კატეგორია; ეს არის ასევე სოციალური, პოლიტიკური და კულტურული. აი რატომ ვუთმობთ ასეთ დიდ ყურადღებას მას აქ.

გიორგი ბერზენია: დიახ. ეს ძალიან საინტერესო თემაა. თემა, რომელზეც, ჭეშმარიტად, ძალიან ბევრის თქმა შეიძლება. მე უბრალოდ წამოვწიე იგი, რადგან გთხოვეთ საერთო შეფასების მოცემა. მეჩვენება, რომ იმის მიხედვით, რასაც ამბობთ, თქვენ ძლიერ კონცენტრირდებით გარკვეულ კრიტიკულ მომენტებსა და კონკრეტულ დეტალებზე, მაშინ როდესაც დადებით ასპექტებს საერთოდ არ შეხებიხართ.

ადგურ არძინბა: არა.

გიორგი ბერზენია: თქვენ უბრალოდ განაცხადეთ, რომ პრეზიდენტი არ ყოფს ხალხს, ფართო გაგებით, და ეს იყო არსებითად ყველაფერი.

ადგურ არძინბა: მე ყურადღება გავამახვილე გარკვეულ დეტალებზე, რადგან მე… ჩამოვაყალიბე დებულება, რომ მუშაობა მიმდინარეობს არასისტემური ფორმით და მოვიყვანე მაგალითების სერია. შემიძლია მოვიყვანო უამრავი ასეთი მაგალითი.

გიორგი ბერზენია: იქნებ მაინც დაგესახელებინათ რამე დადებითი ასპექტები? მაგალითად, სოფლის მეურნეობასთან დაკავშირებითაც კი, მესმის, რომ ღრმა საუბარი ერთი რამაა, მაგრამ მაგალითად — მათ გახსნეს რძის ქარხანა ოჩამჩირის რაიონში. ეს არის სოფლის მეურნეობა და როგორც მესმის, ეს არის მაღალტექნოლოგიური ობიექტი.

ადგურ არძინბა: ნუ, ეს არის აგრო-სამრეწველო კომპლექსი.

გიორგი ბერზენია: რომელიც ასევე რთავს ადგილობრივ სოფლელებს, უზრუნველყოფს სამუშაო ადგილებს და საშუალებას გვაძლევს მოვიხმაროთ ადგილობრივი პროდუქცია, მაშინაც კი, თუ ნედლეული არ არის ადგილობრივი. უბრალოდ ასეთი მაგალითი რომ მოვიყვანოთ, ფართო გაგებით. და თუ გადავხედავთ წარსულს, აფხაზეთს ადრე ბევრად ნაკლები ჰქონდა საამაყო და საჩვენებელი. დღეს არის ასევე რაღაცები, რისი გამოკვეთაც შეიძლება.

ადგურ არძინბა: ნუ, ჩატარდა ეკონომიკური ფორუმი. საკმაოდ საინტერესო ღონისძიება. უამრავი ადამიანი ჩამოვიდა აფხაზეთში — უმაღლესი თანამდებობის პირები, ბიუროკრატები, მინისტრები. ვერ ვიხსენებ არაფერს მსგავსს აღიარების დროიდან. ჩვენ ვუმასპინძლეთ ეკონომიკურ ფორუმს. ეს მშვენიერია. ჩვენ გავაცანით ქვეყანა ბევრ ადამიანს და მივიპყარით ყურადღება, მედიის გაშუქების ჩათვლით. იმ ყურადღების შემდეგ, როდესაც რიგითი რუსეთის მოქალაქე უყურებს ახალ ამბებს ტელეკომპანია „როსიას“ არხზე და ხედავს რამდენიმე ფედერალურ მინისტრს და პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსის პირველ მოადგილეს აფხაზეთში, რომლებიც განიხილავენ ამ ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებას, ზოგიერთს უჩნდება სურვილი ჩამოვიდეს და აწარმოოს ბიზნესი აქ. აქ ჩამოსვლისას, იგი ვერ ხედავს ადმინისტრაციის უფროსის მოადგილეს ან ჩვენს პრეზიდენტს. იგი მიდის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში, მიდის რაიონულ ადმინისტრაციაში. და იქ იგი ხვდება ისეთ ორმოში, რომ, ღვთის წყალობით, შეიძლება დააღწიოს თავი მას მხოლოდ რამდენიმე წლის შემდეგ. აი ეს არის ის, რაც დაუყოვნებლივ უნდა მოგვარდეს.

ალხას გაგულია: ჯერ კიდევ 2024 წელს თქვენ განაცხადეთ, რომ რუსეთსა და აფხაზეთს შორის ურთიერთობები ყველაზე დაბალ ნიშნულზე იყო. წყვილი წელი — წელიწად-ნახევარი — გავიდა მას შემდეგ. როგორ აფასებთ ამ ურთიერთობებს ახლა?

ადგურ არძინბა: ყველაზე საინტერესო ის არის, რომ ზუსტად იგივე გაჟღერდა ამ წლის 7 მარტს კონცერტზე აქ, ჩვენს დედაქალაქში. პრეზიდენტის ადმინისტრაციის წარმომადგენელმა, ერთ-ერთმა დეპარტამენტის უფროსმა, ისაუბრა იქ. ამ მომენტში ვერ ვიხსენებ მის გვარს, მაგრამ საკმაოდ სასიამოვნო ადამიანი იყო. მან აღნიშნა, რომ…

გიორგი ბერზენია: რუსეთის ადმინისტრაციის?

ადგურ არძინბა: დიახ, რუსეთის ადმინისტრაციის. მან აღნიშნა, რომ ჩვენი ურთიერთობები ოდნავ გაცივდა ბოლო პერიოდში, მაგრამ ჩვენ უნდა გამოვასწოროთ ეს ყველაფერი. სხვათა შორის, სასიამოვნოდ გაოცებული ვიყავი ასეთი საღი შეფასებით. თუმცა, ფაქტორების მთელმა სერიამ შეუწყო ხელი საქმეთა ასეთ მდგომარეობას. საკუთარ თავზე საუბრის გარეშე, ვერ ისაუბრებ სხვებზე.

დიდწილად, ეს იყო ექს-პრეზიდენტის საქმიანობა, რომელიც ცდილობდა თავისი ეკონომიკური საკითხების მოგვარებას და ცდილობდა ჩირქი მოეცხო ყველასთვის, ვინც მას ეწინააღმდეგებოდა, როგორც პროდასავლურისთვის და ასე შემდეგ. ბუნებრივია, როდესაც ასეთი რანგის ოფიციალური პირი წერს საინფორმაციო ბარათებს თავის თანამოქალაქეებზე, ეს ინფორმაცია მოწმდება სერიოზულ დონეზე, რბილად რომ ვთქვათ. და როდესაც სახელმწიფოს მეთაური სტუმრობს რაიონს და ეუბნება ხალხს, რომ მათი პენსიების გაცემა შეწყდება, თუ მხარს არ დავუჭერთ ბიჭვინთის სახელმწიფო აგარაკს და ასე შემდეგ — როგორ შეიძლება ეს არ აისახოს ხალხის გონებასა და გულებში? ეს შეცდომები დაშვებულ იქნა. ახლა, ამ დროის განმავლობაში, ვხედავ, რომ რუსეთში, ჩვენს მიმართულებაზე პასუხისმგებელი პირების ახალი გუნდის მოსვლასთან ერთად, მათ გამოიტანეს სწორი დასკვნები იმისგან, რაც ადრე მოხდა. კიდევ ერთხელ, როგორც ზემოთ განვიხილეთ, ყველაფერი ჯერ კიდევ შორს არის გამოსწორებისგან.

ალხას გაგულია: და კონკრეტულად რა სჭირდება გამოსწორებას?

ადგურ არძინბა: მოქალაქეთა დევნის შეწყვეტა. აი ეს აყენებს ზიანს. მთლიანობაში კი, დღის წესრიგი შეიცვალა. ყველა ის მავნე ინიციატივა უკან გადავიდა. სხვათა შორის, თვითონვე აღიარებენ, რომ ისინი არ იყო სასარგებლო. ახლა, როგორც ვხედავ, ძალიან ფართო შესაძლებლობებია გახსნილი ჩვენ წინაშე, ჩვენი პატარა ქვეყნის წინაშე. სხვათა შორის, მსგავსი შესაძლებლობები ღია იყო ჩვენთვის უშუალოდ აღიარების შემდეგ, იმ აყვავების პერიოდში. მოგვიანებით, გარკვეულწილად, ყველაფერმა განიცადა მცირედი დაქვეითება, მაგრამ ახლა არის ასეთი აღმავლობა.

ჩვენ მოვიყვანეთ ეკონომიკური ფორუმი მაგალითად. რამდენიმე ფედერალური მინისტრი, გუბერნატორები, რესპუბლიკების მეთაურები და ადმინისტრაციის უფროსის პირველი მოადგილე ჩამოვიდნენ აფხაზეთში, ქალაქ სოხუმში, ჩვენი ეკონომიკის განვითარების განსახილველად. ეს უზარმაზარი შესაძლებლობებია. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, წარმოუდგენელი ყურადღება ეთმობა ჩვენს შედარებით პატარა ქვეყანას ამ მხრივ. და ეს გამოყენებული უნდა იქნას საუკეთესო გაგებით. მე ვერ ვხედავ ინიციატივის იმავე დონეს ჩვენი მხრიდან — უფლებამოსილი ორგანოებისა და სტრუქტურებისგან — რომ სრულად გამოვიყენოთ ეს ყველაფერი. რადგან ასეთი შანსები შეიძლება მომავალში აღარ წარმოიშვას.

რუსეთი უზარმაზარი ქვეყანაა. იგი ძალიან რთულ პერიოდს გადის ახლა. შეიძლება მოჰყვეს შემდგომი ესკალაცია და ადამიანები კონცენტრირდებიან თავიანთი პრობლემების მოგვარებაზე. რატომ უნდა იმგზავრონ მთელი სამთავრობო დელეგაციებით აფხაზეთში, ისხდნენ ჩვენთან ერთად აქ, სოხუმში, და ეცადონ დაგვეხმარონ იმის გარკვევაში, თუ როგორ გავხადოთ ჩვენი ცხოვრება უკეთესი? ეს პირველ რიგში ჩვენივე პასუხისმგებლობაა.

არის სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა — მატარებელმა დაიწყო მოძრაობა, სამუშაოები მიმდინარეობს საზღვარზე, აეროპორტმა დაიწყო ფუნქციონირება. რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, რაც ნამდვილად მახარებს, არის ის, რომ ძალიან დადებითი ინფორმაცია აფხაზეთზე ვრცელდება რუსეთის ფედერაციის მედია სივრცეში. მიმდინარეობს აფხაზეთის პირდაპირი პოპულარიზაცია, როგორც საკურორტო მიმართულებისა. ეს იძლევა უზარმაზარ ბიძგს ჩვენი ტურიზმის სექტორისა და მთლიანი ეკონომიკის ზრდისთვის. თუმცა, იმ საკითხებს რომ დავუბრუნდეთ: როდესაც ასეთი პოპულარიზაცია მიმდინარეობს და უმაღლესი თანამდებობის პირები აფხაზეთს მოკავშირეს უწოდებენ, პრიორიტეტს ანიჭებენ მას, ჩვენ პროაქტიულად უნდა ვიმუშაოთ პირდაპირ ადგილზე. გესმით? იმის ნაცვლად, რომ უბრალოდ უკან მივსდევდეთ, ავკრიფოთ გაფანტული ინიციატივები და ვერ მივიყვანოთ ისინიც კი ბოლომდე.

აი ეს მაწუხებს. და გეტყვით, რატომ ვარ ასე შეწუხებული, გიორგი. ალხას, 2008 წელს მოჰყვა აღიარება. ამის შემდეგ, 2010 წლიდან მოყოლებული, აფხაზეთს ეძლეოდა ფინანსური დახმარება. არსებითი ფინანსური დახმარება — მილიარდ დოლარზე მეტი. თუმცა, ის სახსრები გაიფანტა სხვადასხვა პროექტებში. მაშინაც არ არსებობდა მკაფიო პრიორიტეტები ან გეგმები. შედეგად, სადაც გვქონდა შესაძლებლობა სრულად მოგვეგვარებინა სიტუაცია — სულ მცირე, ენერგეტიკის სექტორში, იმ შესაძლებლობების გათვალისწინებით, რომლებიც იმ დროს გაიხსნა — ჩვენ დღეს ამ პრობლემების წინაშე არ ვიდგებოდით. დღეს დეფიციტზე არ ვისაუბრებდით, რომ ის შესაძლებლობა გონივრულად გამოგვეყენებინა მაშინ. ამიტომ, მე უბრალოდ არ მინდა, რომ ისტორია განმეორდეს ამჯერად, რის გამოც ვარ ასე შეწუხებული.

ის ფაქტი, რომ არის ურთიერთობების დათბობა, ურთიერთგაგება და რომ ადამიანები გულწრფელად უთმობენ ბევრად მეტ ყურადღებას აფხაზეთს, ვიდრე ადრე — ეს რეალობაა. ეს ფაქტია. მეორე საკითხია, რისი შეთავაზება შეგვიძლია ჩვენ თვითონ და რისი მიღწევა შეგვიძლია ჩვენ თვითონ; აი სადაა პრობლემა.

გიორგი ბერზენია: სერგეი ვლადიმერის ძე კირიენკოს რა როლს ხედავთ?

ადგურ არძინბა: ნუ, მე უკვე აღვნიშნე ზემოთ, რომ იგი არის ადამიანი… პირველ რიგში, ვიყოთ გულწრფელები. თითოეულ ოფიციალურ პირს გააჩნია შესაძლებლობების გარკვეული ხარისხი.

რუსეთის ფედერაციაში არიან ლიდერები და მათ ყველას აქვთ განსხვავებული დონის შესაძლებლობები. რამდენადაც ვხედავ, ამ პიროვნებას აქვს საკმაოდ არსებითი შესაძლებლობები. იმ შესაძლებლობების ფარგლებში, იგი აკეთებს ყველაფერს შესაძლებელს აფხაზეთის დასახმარებლად და ამ სამუშაოში რაც შეიძლება მეტი ფედერალური ლიდერის ჩასართავად.

გავიხსენოთ პერიოდი 2020 წლიდან 2025 წლამდე. რამდენი ფედერალური ლიდერი ეწვია აფხაზეთს იმ ხუთი წლის განმავლობაში? სპორტის მინისტრი ჩამოვიდა. ეკონომიკური განვითარების მინისტრი ჩამოვიდა ორჯერ. რაც მახსოვს სულ ეს იყო. თუმცა ახლა, წელიწად-ნახევრის განმავლობაში…

ისევ და ისევ, როდესაც ეს ადამიანები ჩამოდიან, ჩვენს ოფიციალურ პირებსა და უმაღლეს ლიდერებს აქვთ შესაძლებლობა დასხდნენ ფინჯან ყავაზე და განიხილონ კონკრეტული საკითხები. გარწმუნებთ, ვიცი სიტუაცია რუსეთში: ყველა გუბერნატორს ან რეგიონულ ლიდერს არ აქვს შესაძლებლობა დაჯდეს მინისტრებთან და დალიოს ყავა, როცა მოუნდება. თუმცა ჩვენ გვაქვს ეს შესაძლებლობა. და ეს ყველაფერი ამ ახალი გუნდის დამსახურებაა.

ამავდროულად, ვერ ავუვლი გვერდს ჩვენს ხალხს აქ. ჩვენი ხალხი რომ არ დამდგარიყო 2024 წელს — და მთელი იმ პერიოდის განმავლობაში 2024 წლის ნოემბრამდე — თავისი ძირითადი ინტერესების დასაცავად, არაფერი ეს არ იარსებებდა. აბსოლუტურად არანაირი ცვლილება არ მოხდებოდა. მთელი ის შეთავაზებული დღის წესრიგი წყნარად და ჩუმად რომ გასულიყო, არავინ დაფიქრდებოდა ჩვენზე მეორედ. აფხაზმა ხალხმა მამაცად დაიცვა თავისი ინტერესები, თავისი ძირითადი ინტერესები. და აფხაზი ხალხი — რომელიც, სხვათა შორის, გამორჩეულად მეგობრულია რუსი ხალხის მიმართ — ფეხზე დადგა, დაიცვა თავისი ინტერესები და მიიპყრო ყურადღება. ეს იწვევს პატივისცემას და მე ვხედავ ამ პატივისცემას ამ ლიდერების მხრიდან.

გიორგი ბერზენია: აფხაზეთსა და რუსეთს შორის ურთიერთობების განვითარებაზე საუბრისას, ამ სტუდიაში რამდენიმე სტუმართან ერთად მე ასევე გავახსენე 2014 წლის ხელშეკრულება. მას ხელი მოეწერა 12 წელზე მეტი ხნის წინ, ჯერ კიდევ 2014 წელს, ასე რომ ათი წელი უკვე გავიდა. პოლიტიკური მოვლენები მაშინაც ვითარდებოდა, თუმცა გადახედვა არ განხორციელებულა, შედეგები არ შეჯამებულა და იგი ავტომატურად გაგრძელდა. როგორ შეაფასებდით იმ ხელშეკრულების ამ 10-12 წელს და საით მივდივართ აქედან? საჭიროებს თუ არა იგი დახვეწას, თუ საჭიროა ახალი ხელშეკრულება ან ახალი ეტაპი რუსეთთან ურთიერთობებში?

ადგურ არძინბა: ხელშეკრულება საკმაოდ საგულდაგულოდ არის შემუშავებული. გარდა ამისა, როდესაც იგი მიიღეს, როგორც გახსოვთ, აქაც იყო გარკვეული ოპოზიცია. სწორედ ის ადამიანები, რომლებიც უახლოეს წარსულში პროდასავლურობასა და ანტირუსულობაში გვდებდნენ ბრალს, თვითონვე ბლოკავდნენ საზღვარს, რომ იმ ხელშეკრულებისთვის ხელი არ მოწერილოყო, კონკრეტულად რომ ვთქვათ. მაგრამ თვითონ ხელშეკრულება გახდა ფუნდამენტური დოკუმენტი 2008–2009 წლების აღიარების შემდგომი შეთანხმებების შემდეგ. მათ შემდეგ, 2014 წელს მოსულმა ხელშეკრულებამ იტვირთა ფუნდამენტური დოკუმენტის როლი, რომელიც შეეხო ურთიერთქმედების ეკონომიკურ ფორმებს, სოციალურ საკითხებსა და სხვა სფეროებს.

რა თქმა უნდა, დრო წინ მიდის. იგი განაგრძობს წინსვლას. და მე დარწმუნებული ვარ, რომ ჩვენ სრულად ვერ გამოვიყენეთ იმ შეთანხმების პოტენციალი. მის ფარგლებში ჯერ კიდევ ბევრი რამ არის განსახილველი. თუმცა, გიორგი, ჩვენ შეგვიძლია გავახსენოთ სხვა შეთანხმებებიც. ჩვენ გვაქვს უამრავი შეთანხმება, რომლებიც შეუსრულებელი რჩება.

თუ დავუბრუნდებით თავდაცვასა და უსაფრთხოებას, ენგურის გასწვრივ სახელმწიფო საზღვრის გამაგრების ერთობლივი ძალისხმევის შესახებ ხელმოწერილი შეთანხმებების ფარგლებში, არაფერი გაკეთებულა — არც ჩვენი მხრიდან და არც რუსეთის ფედერაციის მხრიდან. გარდა ამისა, იმ მიმართულებით ძალთა ერთობლივი ჯგუფის საკითხები კვლავ სუსტად რჩება დამუშავებული.

თუ ეკონომიკაზე ვისაუბრებთ, გვაქვს შეთანხმება ინვესტიციების ურთიერთდაცვის შესახებ. იმ მიმართულებითაც უნდა შევხედოთ იმას, თუ რა აწუხებთ რეალურად ინვესტორებს რუსეთის ფედერაციიდან — არა მათ, ვინც ცდილობდა თავისთვის მორგებული, ექსკლუზიური კლიმატის შექმნას, არამედ რიგით ბიზნესმენებს. და ისინი აუცილებელი არ არის იყვნენ მილიარდერები; ისინი შეიძლება უბრალოდ იყვნენ ადამიანები, რომლებსაც შეუძლიათ 10 მილიონი რუბლის, ან 20 მილიონი რუბლის ინვესტირება, პირობითად რომ ვთქვათ. ჩვენ უნდა ვიურთიერთოთ მათთან და გადავხედოთ იმ წესებსა და სტანდარტებს, რომლებიც არსებობს რუსეთის ფედერაციაში. მათი დანერგვა შესაძლებელი იქნება აქ. მაგალითად, რუსეთის ფედერაციაში სახელმწიფო მომსახურების სისტემა — MFC-ის სისტემა, „ჩემი დოკუმენტები“ — რომლის ფუნქციონირების დაწყებაც აქ რამდენიმე წლის წინ გამოცხადდა, არაფერი გაკეთებულა. ეს სისტემა ობიექტურად ითვლება ერთ-ერთ საუკეთესოდ და ყველაზე ეფექტურად მსოფლიოში. ასე რომ, გეთაყვა, მოახდინეთ მისი ინტეგრირება აქ.

გიორგი ბერზენია: რუსეთში, რომელიც…

ადგურ არძინბა: დიახ, რუსეთში. ჩვენ ყველანი ვიყენებთ მას, რადგან რუსეთის მოქალაქეები ვართ. ეს არის წარმოუდგენლად მოსახერხებელი სისტემა. რაც შეეხება საგადასახადო ადმინისტრირებას, რუსეთში ჩამოყალიბდა ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური სისტემა. ეს რეალობაა; ამას ხედავთ ყველა გამოკითხვაში. რუსეთს აქვს კონკრეტული კრიტერიუმები სხვადასხვა რეგიონის ინვესტიციური მიმზიდველობის შესაფასებლად. სანქტ-პეტერბურგის ფორუმზე ყოველწლიურად, თუ მეხსიერება არ მათყუtopებს, კონკრეტული რეიტინგი და კლასიფიკაცია ენიჭება ამა თუ იმ რეგიონს. ესეც დადებითი რამ არის. ნუ, როგორც ზემოთ აღვნიშნე, მთელი ადგილობრივი ეკონომიკა რაიონებშია.

გიორგი ბერზენია: სექტემბერში რუსეთის ფედერაციაში სახელმწიფო დუმის არჩევნები ჩატარდება. ეს არჩევნები აფხაზეთის ტერიტორიაზეც გაიმართება, რაც აფხაზეთის მოქალაქეებს, რომლებიც ამავდროულად რუსეთის მოქალაქეები არიან, მონაწილეობის საშუალებას მისცემს. როგორია თქვენი ხედვა აფხაზეთის მოქალაქეებისთვის ამ არჩევნების მნიშვნელობაზე და უნდა მიიღონ თუ არა მოქალაქეებმა მასში მონაწილეობა?

ადგურ არძინბა: შეხედეთ, ბანერები წარწერით „აფხაზეთის ხმა მნიშვნელოვანია რუსეთისთვის“ ამჟამად გამოკიდებულია მთელ აფხაზეთში, ხომ ასეა? თუ რუსეთი, რომელიც ასეთ უზარმაზარ მხარდაჭერას გვიწევდა ამდენი წლის განმავლობაში, გზავნის სიგნალს, რომ ჩვენი ხმა მნიშვნელოვანია რუსეთისთვის, ნამდვილად ასე ძნელია წასვლა და ხმის მიცემა, თუ ეს მართლაც ასე მნიშვნელოვანია? და ეს მნიშვნელოვანია, პირველ რიგში იმიტომ, რომ თითქმის ყველანი რუსეთის მოქალაქეები ვართ, უმეტესწილად, როდესაც ასეთი შესაძლებლობა გვეძლევა…

მახსოვს, გასულ პერიოდებში იყო პრობლემები საარჩევნო უბნების რაოდენობასთან დაკავშირებით და ასე შემდეგ; რამდენადაც ვხედავ, ახლა ამას უფრო სისტემურად უდგებიან. რა თქმა უნდა, ადამიანები უნდა წავიდნენ და მისცენ ხმა. რატომაც არა? ეს არ არის ასე ძნელი გასაკეთებელი. თუ ადამიანები ამბობენ, რომ ეს მნიშვნელოვანია და ადამიანს შეუძლია გამოავლინოს სამოქალაქო აქტიურობა ამ გაგებით, მიმაჩნია, რომ უნდა წავიდეს და მისცეს ხმა.

რაც შეეხება იმას, თუ ვის მისცენ ხმა, ეს ცალკე საკითხია. მე არ მაქვს უფლება აქ ახლა საარჩევნო აგიტაციას მივყო ხელი, მაგრამ რეტროსპექტივასაც უნდა შევხედოთ. სხვადასხვა პოლიტიკური ძალები არსებობდნენ აფხაზეთის ისტორიის მანძილზე; თქვენ უფრო ახალგაზრდა ხართ, მაგრამ ალხასს და მე გვახსოვს ბლოკადის დრო და პოსტ-ბლოკადის პერიოდი, როდესაც ახალი გუნდი მოვიდა. ჩვენ ასევე უნდა გავიაზროთ ჩვენთვის, თუ რომელი პოლიტიკური ძალაა განწყობილი აფხაზეთის დასახმარებლად და რომელმა პოლიტიკურმა ძალამ აღიარა აფხაზეთის დამოუკიდებლობა. ესენი არიან სხვადასხვა გუნდები სხვადასხვა თვალსაზრისით, ასე რომ აქაც, მჯერა, რომ ჩვენი არჩევანი მარტივია; ჩვენ უბრალოდ უნდა გავიაზროთ ეს ყველაფერი.

ალხას გაგულია: ჩვენ ბევრი ვისაუბრეთ რუსეთთან ურთიერთობებზე — ეს ჩვენი სტრატეგიული პარტნიორია — მაგრამ თურქეთის პარლამენტში ახლახან მოვლენა მოხდა. ადამიანები მას სხვადასხვაგვარად უყურებენ და მოსაზრებებიც განსხვავდება. ჩემი აზრით, ეს არის ძალიან ღირშესანიშნავი მოვლენა, როდესაც თურქეთის პარლამენტის 30%-მა წამოჭრა აფხაზეთის იზოლაციის დასრულების საკითხი.

აღიარება არ ყოფილა დღის წესრიგში და იყო განსხვავებული მოსაზრებები იმ გამოსვლის მოტივებთან დაკავშირებით. აღმოჩნდა, რომ ეს პირველ რიგში ოპოზიციური პარტია იყო. მაგრამ თქვენი პასუხის მოლოდინში, ვიტყოდი — როგორც ერთმა ჩინელმა ბრძენმა ან გენერალურმა მდივანმა თქვა — არ აქვს მნიშვნელობა, რა ფერისაა კატა, სანამ იგი იჭერს თაგვებს. როგორია თქვენი ხედვა ამ ინიციატივაზე და, თქვენი აზრით, რეალურად რა მოხდა იქ?

ადგურ არძინბა: ალხას, თქვენმა განსვენებულმა ნათესავმა გენადი ლეონიდის ძე გაგულიამ ერთხელ მეც მომიყვა ამბავი კატებსა და თაგვებზე. მან თქვა, რომ როდესაც ცდილობ ითამაშო პოლიტიკური კატათაგვობანა, დარწმუნდი, რომ თვითონ არ ხარ თაგვი.

დიახ, რა თქმა უნდა, ეს არის დადებითი სიგნალი. სხვათა შორის, ჩვენმა ორგანიზაციამ გაავრცელა განცხადება ამ საკითხზე. თვითონ სიგნალი დადებითია, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ, როგორც ზოგიერთი აღნიშნავს, იგი წარმოადგენს შიდა პოლიტიკური ბრძოლის ელემენტს ჩვენი დიდი დიასპორის მისაზიდად და ხმების უზრუნველსაყოფად. ასეც რომ იყოს, იგი მაინც დადებითი რჩება. ეს აჩვენებს ჩვენი დიასპორის როლსა და მნიშვნელობას, რომელსაც ჩვენ ძალიან სუსტად ვიყენებთ — და არა მხოლოდ თურქეთში. მაგრამ ეს არის ვრცელი, ცალკე თემა.

ამდენად, ეს არის დადებითი სიგნალი და სწორედ ასე ვაფასებთ მას. თუმცა, მოქმედებებსა და საქმეებს აქვს უდიდესი მნიშვნელობა. სიტყვები კარგია — ჩვენ მივესალმებით და ვიწონებთ მათ — მაგრამ საქმეებია ის, რაც ითვლება. რუსეთი წავიდა წინ 2008 წელს და დაამყარა დიპლომატიური ურთიერთობები აფხაზეთთან, ცნო რა ჩვენი დამოუკიდებლობა. ეს არის რეალური მოქმედებები.

ალხას გაგულია: იქ იყო დათქმა, თუ არ ვცდები, რომ არანაირ აღიარებაზე საუბარი არ ყოფილა.

ადგურ არძინბა: როდესაც პოლიტიკოსები საუბრობენ ამაზე ხმების მისაზიდად, ისევ და ისევ, მაინც კარგია, რომ აფხაზეთის თემა და მისი იზოლაციის დასრულება განიხილება, რაც ქმნის დადებით დღის წესრიგს ხმების მისაზიდად. მაგრამ ძალიან ვიმედოვნებ, რომ ეს არ დარჩება უბრალო სიტყვებად.

ალხას გაგულია: 2024 წლის ადგურ არძინბა და 2026 წლის ადგურ არძინბა. რა რჩევას მისცემდით დღეს იმ ადამიანს, რომელიც მაშინ იყავით?

ადგურ არძინბა: ეს კარგი შეკითხვაა; ამაზე არ მიფიქრია. ეს სინამდვილეში ძალიან მოკლე დროის მონაკვეთია. ბევრ რამეს არ შევცვლიდი.

გიორგი ბერზენია: მნიშვნელოვანი მოვლენები მოხდა. პირველ რიგში, არჩევნები. მათ რა თქმა უნდა მოიტანეს გარკვეული…

ალხას გაგულია: დასკვნები არჩევნებიდან. რა შეცდომები იქნა დაშვებული?

ადგურ არძინბა: შეხედეთ, დიახ, რა თქმა უნდა, ჩვენ დავუშვით უამრავი შეცდომა. მაგრამ არ არის ფაქტი, რომ ჩემი წინანდელი თავისთვის რომ მეთქვა იმ შეცდომების თავიდან აცილება, მათ სანაცვლოდ სხვა შეცდომები არ დაშვებულიყო. შეცდომები ნებისმიერი პროცესის შემადგენელი ნაწილია.

ალხას გაგულია: არც ის არის ფაქტი, რომ იგი დაგიჯერებდათ?

ადგურ არძინბა: ასეთ რამეს გეტყვით: ეს იყო საკმაოდ საინტერესო დროის მონაკვეთი. ჩემს თავს იღბლიანად მივიჩნევ. იღბლიანად ვგრძნობ თავს იმით, რომ — და ამას გულწრფელად ვამბობ — აფხაზმა ხალხმა, აფხაზი ხალხის ნაწილმა და თანაც არსებითმა ნაწილმა, მანდო ეს პასუხისმგებლიანი მისია. ეს არის დიდი, უზარმაზარი პატივი. ამაზე მაღლა არაფერი დგას, ალხას. ნებისმიერი დაბრკოლება თუ ბარიერი მცირეა შედარებით. როდესაც შენი ხალხის სამსახური არ არის უბრალოდ რიტორიკა, არამედ რეალობაა — თუ ეს კეთდება გულწრფელად და მთელი გულით — არ არსებობს დაბრკოლებები. ეს არის უმაღლესი პატივი.

ამდენად, რას ვურჩევდი ჩემს წინანდელ თავს? ვურჩევდი, რომ არ დაეჭვებულიყო, რადგან ადამიანი ყოველთვის განიცდის ეჭვს, როდესაც უზარმაზარი სიძნელეების წინაშე დგება. ალხას, ჩვენ ახლა ასე უბრალოდ ვსაუბრობთ ამაზე. მაგალითად, როდესაც ადამიანები შენობაში შევიდნენ 2024 წლის ნოემბერში, ზოგმა თქვა, რომ არ უნდა შესულიყვნენ, ხოლო სხვები კითხულობდნენ, რა მოხდებოდა, რომ არ შესულიყვნენ. ვინმეს უნდა აეღო პასუხისმგებლობა. სხვა პოლიტიკოსებიც იყვნენ იქ; ჩვენ ყველანი ერთად ვიყავით. თუმცა ერთის მხრივ მივაღწიეთ გარკვეულ მიზანს, მეორეს მხრივ, მთელი იმ დღეების განმავლობაში — და მე იმ შენობაში მეძინა სამი ღამე, რომ უზრუნველმეყო, რომ ადამიანები ერთმანეთს არ დასჯახებოდნენ — ეს იყო რთული პერიოდი, რასაც მოჰყვა საარჩევნო პროცესი. ბუნებრივია, ნებისმიერი ადამიანი განიცდის ეჭვს.

ჩვენი საპრეზიდენტო არჩევნები იყო უნიკალური — იგი იყო საინტერესო და მოვლენებით დატვირთული. მაგრამ ეს არჩევნები განსაკუთრებით საინტერესო იყო იმით, რომ ჩვენი გუნდი შეხვდა ასეთ ძლიერ, სერიოზულ ოპონენტს, რომელიც აღჭურვილი იყო უზარმაზარი რესურსებით. როდესაც გყავს ძალიან სერიოზული ოპონენტი, ეს უზარმაზარ მობილიზებას უკეთებს შენს ძალებს. გარწმუნებთ, ასე რომ არ ყოფილიყო, არჩევნები შეიძლება ძალიან მოსაწყენი გამოსულიყო. ამის სანაცვლოდ, იგი განვითარდა ისე, როგორც განვითარდა.

ალხას გაგულია: გულწრფელად რომ ვთქვა, მე ვოცნებობ მოსაწყენ არჩევნებზე ხელისუფლების ყველა შტოსთვის.

ადგურ არძინბა: ჩვენ ახლა პიროვნებაზე და აღქმაზე ვსაუბრობთ. დიახ, მეც ვოცნებობ, რომ ჩვენს ქვეყანას, შვეიცარიის მსგავსად, ჰქონდეს მოსაწყენი არჩევნები. მაგრამ თუ ვისაუბრებთ იმაზე, თუ რა არსებობდა მაშინ და რა არსებობს ახლა, ეს იყო ძალიან შთამბეჭდავი პერიოდი, რომლის განმავლობაშიც კიდევ უფრო მეტად ვეცი პატივი ჩემს ხალხს. უზარმაზარ სიამაყეს ვგრძნობ იმით, რომ ვარ ამ ერის ნაწილი — რიცხობრივად შესაძლოა მცირესი, მაგრამ დიდი სულისკვეთებითა და უზარმაზარი გულით დაჯილდოებულისა — ხალხისა, რომლის დაშინებაც შეუძლებელია, რაც არ უნდა შეეცადოს ვინმე. და ასეთი სულისკვეთებით ჩვენს გულებში, ჩვენ განწირულნი ვართ წარმატებისთვის.

აბსოლუტურად დარწმუნებული ვარ, რომ ყველაფერში მივაღწევთ წარმატებას. ყველა ის გაუგებრობა და უსიამოვნება, მათ შორის აფხაზეთსა და რუსეთს შორის ურთიერთობებში, სრულად გადალახვადია. დარწმუნებული ვარ, რომ… შეხედეთ, ჩვენ ახლა გარკვეულ ინციდენტებზე ვსაუბრობთ და ისინი ნამდვილად უსიამოვნოა. თუმცა გვქონდა პერიოდი, როდესაც მთელი ქვეყანა ბლოკადაში იყო ექვსი-შვიდი წლის განმავლობაში. ჩვენ ვიყავით ბლოკადაში — მთელი ქვეყანა.

ახლა ვსაუბრობთ რამდენიმე პირზე, რომლებსაც არ შეუძლიათ მგზავრობა, მაშინ როდესაც მაშინ ეს ეხებოდა მთელ ქვეყანას. მაშინაც კი… ვლადისლავ გრიგოლის ძე არძინბა — რისთვისაც ყოველთვის მისი მადლიერი ვიქნები — იყო დიდი, გამორჩეულად ბრძენი კაცი. იგი ყოველთვის იმეორებდა, რომ ჩვენ ორიენტაცია უნდა ავიღოთ რუსეთის ფედერაციასთან კავშირზე; რომ დრო გაივლიდა, ადამიანები შეიცვლებოდნენ და გაგება მოვიდოდა. და იგი მართალი იყო. თუმცა გახსოვთ, ალხას, რამდენი სხვადასხვა წინადადება არსებობდა, დელეგაცია დელეგაციას მიჰყვებოდა, მაგრამ ჩვენ არ გადაგვიხვევია ჩვენი გზიდან. ყველა ეს გაუგებრობა, რაც ხდება, უბრალოდ პროცესის ნაწილია.

ისევე, როგორც შეცდომებია ჩვენს მხარეს, შეცდომებია მათ მხარესაც. დარწმუნებული ვარ, რომ ყველაფერი კარგად იქნება. მთავარია შევინარჩუნოთ სიფხიზლე. დრო ძალიან საშიშია. უსასრულოდ გავიმეორებ: თავდაცვა და უსაფრთხოება.

ალხას გაგულია: ნუ, მინდა მადლობა გადაგიხადოთ დღევანდელი გადაცემისთვის, იმისთვის, რომ შემოგვიერთდით, რათა შემდგარიყო სიღრმისეული საუბარი ყველა იმ საკითხზე, რაც გვაინტერესებდა. ერთადერთი, რისი დამატებაც მსურს, რა თქმა უნდა, არის ის, რომ სანამ ვსაუბრობდით პრიორიტეტულ ამოცანებზე — თავდაცვასა და განათლებაზე — ეს ყველაფერი გამომდინარეობს ერთი უზენაესი პრიორიტეტიდან: ჩვენი სუვერენიტეტიდან და ჩვენი დამოუკიდებლობიდან. თუ ეს იმოქმედებს მთავარ გზამკვლევად, ყველაფერი დანარჩენი განკუთვნილია სწორედ იმ პრიორიტეტის დასაცავად. სხვა არჩევანი არ არსებობს.

თქვენ ოცჯერ ახსენეთ ჩემი ასაკი დღეს; ნებისმიერ შემთხვევაში, ჩემი თაობა ნაკლებს არაფერს ეგუება. ჩვენ ძალიან ბევრი ადამიანი დავკარგეთ ამ მიწისთვის და სწორედ მათი წყალობით ვდგავართ დღეს ამ მიწაზე. აი ამის თქმა მინდა თითოეული პოლიტიკოსისთვის, გამონაკლისის გარეშე, ორივე მხარეს. მადლობა გადაცემისთვის და მოსვლისთვის. მოუთმენლად ველი ჩვენს შემდეგ შეხვედრებს.

ადგურ არძინბა: მადლობა, მეგობრებო. მჯერა, რომ თუმცა ჩვენი საუბარი ხანგრძლივი გამოდგა, იგი იყო გულწრფელი და ჩვენ ვუპასუხეთ უამრავ შეკითხვას. თუ რაიმე გამოგვრჩა, ვფიქრობ, გვექნება შეხვედრის კიდევ ერთი შესაძლებლობა. რაც შეეხება სუვერენიტეტს, ალხას, ეს არ ეხება მხოლოდ თქვენს თაობას. ახალგაზრდა თაობა და ახალგაზრდობა — მომავალი თაობა, რომელთანაც მე ურთიერთობა მაქვს — ვერ ხედავს სხვა გზას ყველა თაობაში, გარდა აფხაზეთში დამოუკიდებელი, სუვერენული აფხაზური სახელმწიფოს მშენებლობისა. თუ ვინმე სხვაგვარად ფიქრობს, ეს მათი შეცდომა იქნება.

თითოეული ჩვენგანი იდგა, დგას და კვლავაც იდგება ამის სადარაჯოზე. არსებითად, მთელი ჩვენი საუბარი მიეძღვნა იმ სუვერენიტეტის განმტკიცებას, იმას, რომ ჩვენი სახელმწიფო ნაკლებად მოწყვლადი გავხადოთ. დღეს ჩვენი სახელმწიფო მოწყვლადია. ვიყოთ გულწრფელები. ამ სუსტი ადგილების აღმოსაფხვრელად, ჩვენ გვჭირდება სისტემური მუშაობა, პრიორიტეტების დადგენა, საზოგადოებრივი კონსოლიდაცია და თავდაცვა ჩვენი ტერიტორიის, ისევე როგორც ჩვენი ენის — რაც თქვენ წამოწიეთ, გიორგი — და ჩვენი კულტურის შესანარჩუნებლად. ეს ყველაფერი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, რადგან მხოლოდ ენის ცოდნა არ გხდის აფხაზად. მომავალი საპარლამენტო არჩევნებიც გადამწყვეტია; იმ ორგანოს ხარისხსა და შინაარსობრივ მხარეს უდიდესი მნიშვნელობა აქვს. ეს ყველაფერი, როგორც სწორად აღინიშნა, ალხას, არსებობს იმისათვის, რომ შენარჩუნდეს, განმტკიცდეს და გადაეცეს მომავალ თაობებს. მადლობა.

გიორგი ბერზენია: მადლობა საინტერესო საუბრისთვის.

---

პუბლიკაციებში გამოყენებული ტოპონიმები და ტერმინოლოგია, აგრეთვე მათში გამოთქმული მოსაზრებები და შეხედულებები, ყოველთვის არ ასახავს გამომცემლის შეხედულებებსა და პოზიციას