Prezident Əliyevin Almaniyaya səfəri: pragmatizm, enerji+ və Cənubi Qafqazın yeni konteksti
İlham Əliyevin Almaniyaya səfəri
20 iyul axşamı Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Berlinə rəsmi səfərə gəlib. Səfər Brandenburg “Willy Brandt” aeroportunda rəsmi qarşılanma mərasimi ilə başlayıb, daha sonra Almaniya İqtisadiyyatının Şərq Komitəsinin sədri Mixael Harms ilə görüş baş tutub.
Səfərin hələ birinci axşamı olduğu üçün məlumat məhduddur, lakin artıq açıqlanan faktlar və əvvəlki fon bu səfərin Bakı ilə Berlin arasında pragmatizmə əsaslanan, iqtisadi maraqların genişləndirilməsinə yönəlmiş və regional sabitlik elementini ehtiva edən münasibətlərin növbəti mərhələsidir.
İndiyə qədər nə məlumdur və nələr açıqlanıb?
Rəsmi məlumatlara görə, Mixael Harms ilə keçirilən görüşdə Azərbaycan və alman iş adamlarının, şirkətlərinin birgə fəaliyyətə marağının artdığı vurğulanıb və bu fəaliyyətin institutlaşdırılması yolları müzakirə edilib. Ənənəvi və alternativ energetika potensialı, Orta Dəhliz daxil olmaqla əlaqə, nəqliyyat və logistika imkanları barədə fikir mübadiləsi aparılıb.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı üzrə Dövlət Proqramının qəbul edildiyi xatırladılıb, alman texnologiyalarının, xüsusən “ağıllı kənd təsərrüfatı” istiqamətində tətbiqi perspektivləri qeyd olunub. Turizm potensialının reallaşdırılması və digər qarşılıqlı maraq doğuran məsələlər də gündəmdə olub.
Səfər öncəsi fon aydın şəkildə formalaşıb. 2025-ci il dekabrın 4-də Kansler Fridrix Merts Prezident Əliyevə zəng edib, Azərbaycan-Ermənistan sülh gündəliyindəki irəliləyişləri təbrik edib, Almaniyanın regionda sabitliyi dəstəklədiyini bildirib və dövlət başçısını Almaniyaya səfərə dəvət edib. Prezident dəvəti qəbul edib, öz növbəsində kansleri Azərbaycana dəvət edib.
2026-cı il iyunun 15-də isə Almaniyanın Azərbaycandakı səfiri Ralf Horlemann vida görüşündə səfərin bu il arzulandığını açıqlayıb. 2025-ci ildə ikitərəfli ticarət dövriyyəsi təxminən 1,7 milyard avro təşkil edib, Azərbaycanda 250-dən çox alman şirkəti fəaliyyət göstərir. 2026-cı ilin əvvəlindən Azərbaycan Almaniya və Avstriyaya birbaşa qaz ixracına başlayıb. Bu rəqəmlər və addımlar səfərin iqtisadi məzmununu gücləndirir.
İkitərəfli münasibətlərin dinamikası da diqqətəlayiqdir. 2025-ci il aprelində Almaniya Prezidenti Frank-Valter Ştaynmayer Azərbaycana rəsmi səfər edib – bu, Almaniya prezidentinin ölkəmizə ilk rəsmi səfəri olub. Prezident Əliyev isə Münhen Təhlükəsizlik Konfransları və digər formatlar çərçivəsində Almaniyaya dəfələrlə səfər edib.
Bu səfər niyə baş tutub?
Səfər ikitərəfli münasibətlərin pragmatizmə və iqtisadi maraqların genişlənməsinə əsaslandığını bir daha təsdiqləyir. Avropanın enerji diversifikasiyası – xüsusən Rusiyadan asılılığın azaldılması kontekstində Azərbaycan “etibarlı və proqnozlaşdırıla bilən” təchizatçı kimi mövqeyini möhkəmləndirib.
2026-cı ildən Almaniya və Avstriyaya birbaşa qaz tədarükünün başlaması bunun konkret təzahürüdür. Lakin söhbət yalnız enerjidən getmir. Səfər çərçivəsində “enerji +” mərhələsinə keçid də müzakirə ediləcək: logistika, Orta Dəhliz, sənaye, kənd təsərrüfatı texnologiyaları və turizm. Alman biznes dairələrinin, xüsusən Şərq Komitəsi vasitəsilə, bu sahələrə marağı artır.
Almaniya Cənubi Qafqazda sabitliyə, xüsusən Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesinə əhəmiyyət verir. Kansler Mertsin 2025-ci il dekabr zəngində sülh gündəliyini xüsusi qeyd etməsi də bunu təsdiqləyir. Azərbaycanın çoxvektorlu xarici siyasəti bu kontekstdə Berlinə əlavə dəyər qazandırır: Bakı həm enerji təchizatçısı, həm də regional sabitlik aktoru kimi çıxış edir.
Eyni dövrdə – iyulun 13-17-si ətrafında Azərbaycanın Avropa Şurası ilə gərginliyi fonunda (Prezident Əliyevin Şuşa Qlobal Media Forumunda üzvlükdən tam çıxma ehtimalını açıq şəkildə qeyd etməsi) Berlinə səfər pragmatizm ilə “dəyərlər” dilemması kimi oxuna bilər. Lakin faktlar göstərir ki, Almaniya ilə münasibətlər daha çox iqtisadi və regional sabitlik məntiqi üzərində qurulub.
Avropa daxilində fərqli mövqelər mövcuddur: bəzi qurumlarda tənqidi yanaşma, digər tərəfdaşlarla isə pragmatizm üstünlük təşkil edir. Bu, Azərbaycanın xarici siyasətində seçici yanaşmanın davam etdiyini göstərir.
Hansı nəticələri gözlənilir və planda olan nədir?
Səfərin hələ ilk günü olduğu üçün rəsmi açıqlamalar məhduddur. Lakin məntiqi olaraq gözlənilən istiqamətlər var. Biznes əməkdaşlığının institutlaşdırılması – yeni mexanizmlər, işgüzar şuralar və ya işçi qrupları Harms ilə görüşün əsas mövzularından biri olub.
Enerji həcmlərinin artması istiqamətində danışıqların irəliləməsi, Orta Dəhliz layihələrində alman şirkətlərinin iştirakının genişlənməsi, kənd təsərrüfatında texnologiya transferi və investisiyalar, turizm sahəsində birgə təşəbbüslər real perspektivlər kimi görünür.
Ehtiyatlı proqnoz vermək olar ki, səfər çərçivəsində Kansler Fridrix Merts, digər hökumət rəsmiləri və biznes dairələri ilə görüşlər planlaşdırılıb. Mümkün sənədlərin imzalanması və ya yol xəritələrinin razılaşdırılması da diqqət mərkəzində ola bilər.
Uzunmüddətli təsirlər isə daha genişdir: Azərbaycanın Avropa ilə münasibətlərinin diversifikasiyası, investisiya portfelinin genişlənməsi, Orta Dəhlizin Avrasiya logistika arxitekturasında möhkəmlənməsi və ikitərəfli ticarətin 1,7 milyard avrodan yuxarı qalxması potensialı. Risklər də mövcuddur – enerji qiymətlərinin dəyişkənliyi, Avropa daxilində fərqli mövqelər və regional sabitliyin davamlılığı bu prosesə təsir edə bilər.
Nəticə etibarilə, bu səfər Azərbaycanın xarici siyasətində pragmatizmin və çoxvektorluluğun konkret təzahürüdür. Bakı enerji təchizatçısından daha geniş iqtisadi və logistik tərəfdaşa çevrilmək istəyir, Berlin isə Cənubi Qafqazda etibarlı tərəfdaş və sabitlik elementini gücləndirməyə çalışır. Səfərin yekun nəticələri gələcək günlərdə aydınlaşacaq, lakin artıq görünən odur ki, münasibətlər “enerji +” formatına keçid mərhələsindədir və hər iki tərəf bu keçiddən praktiki fayda gözləyir.
İlham Əliyevin Almaniyaya səfəri
