„ტერაბანკის“ ახალი მფლობელი და რუსული კვალი
ვინ იყიდა ტერაბანკი
სომეხი ბიზნესმენის, კარენ საფარიანის Arins Group-ი „ტერაბანკსა“ და სასტუმრო „ბილტმორს“ ყიდულობს. გარიგებით საქართველოში ერთ-ერთი უმსხვილესი სომხური ფინანსური ჯგუფი შემოდის, ხოლო არაბული „დაბი ჯგუფი“ ქვეყანას ტოვებს. ამასთან, მედიაში გავრცელდა ცნობები გარიგების შესაძლო რუსულ კავშირებზე.
გარიგების ღირებულება არ სახელდება. „ტერაბანკის“ შეძენას ჯერ საქართველოს ეროვნული ბანკის თანხმობა სჭირდება.
სტატიაში გამოყენებული ინფორმაციის მნიშვნელოვანი ნაწილი „რადიო თავისუფლების“ მასალას ეყრდნობა.
რა შეთანხმება გაფორმდა
„ტერაბანკის“ აქციონერმა და ლუქსემბურგში რეგისტრირებულმა AGE S.A.-მ ბანკის აქციების შეძენაზე შეთანხმება გააფორმეს. AGE S.A. სომხური Arins Group-ის ფინანსური ეკოსისტემის ნაწილია.
„ტერაბანკის“ ოფიციალურ განცხადებაში სასტუმრო „ბილტმორი“ ნახსენები არ არის. თუმცა AGE S.A.-მ მოგვიანებით დაადასტურა, რომ შეთანხმება სასტუმროს შეძენასაც მოიცავს.
კომპანია ამ გარიგებას საერთაშორისო გაფართოების სტრატეგიის ნაწილად განიხილავს.
„საქართველო რეგიონული გაფართოებისთვის პრიორიტეტულ ბაზრად შეირჩა ქვეყნის ეკონომიკური ზრდის დინამიკის, დაბალანსებული მაკროეკონომიკური პოლიტიკისა და ფინანსური სექტორის ძლიერი საზედამხედველო ჩარჩოს გათვალისწინებით“, – ნათქვამია „ტერაბანკის“ განცხადებაში.
AGE S.A.-ს ცნობით, ინვესტორმა საქართველოში მცირე და საშუალო ბიზნესის დაფინანსება უნდა გააძლიეროს. ჯგუფი ასევე გეგმავს კორპორაციული და საცალო საბანკო მომსახურებების განვითარებას.
ვინ არის კარენ საფარიანი
Arins Group-ის ერთადერთი მეწილე სომეხი ბიზნესმენი კარენ საფარიანია. ჯგუფი ფლობს „არდშინბანკის“ აქციების დაახლოებით 99%-ს.
„არდშინბანკი“ აქტივების მიხედვით სომხეთის უმსხვილესი ბანკია. სომხეთის საბანკო სისტემის მთლიან აქტივებში მისი წილი დაახლოებით 21%-ს შეადგენს.
ბანკს საერთაშორისო სარეიტინგო სააგენტოების S&P Global-ის, Moody’s-ისა და Fitch-ის რეიტინგები აქვს. ის ასევე თანამშრომლობს EBRD-სა და EIB Global-თან.
საფარიანი 1963 წელს ბაქოში დაიბადა. 1980-იანი წლების ბოლოს სომხეთში გადავიდა, შემდეგ კი რუსეთში დაიწყო ბიზნესსაქმიანობა.
„არდშინბანკის“ ინფორმაციით, საფარიანი 2000-იანი წლების დასაწყისში რუსეთსა და სომხეთში ათეულობით ბიზნესს ფლობდა. მისი საქმიანობა მოიცავდა საბანკო, სამშენებლო და სამრეწველო სექტორებს.
ოფიციალური ბიოგრაფიის თანახმად, მან რუსეთში სამშენებლო და სამრეწველო საქმიანობა 2008 წლიდან შეწყვიტა. 2019 წლიდან მისი ბიზნესი მხოლოდ სომხეთის ფინანსურ სექტორს უკავშირდება.
საფარიანი ასევე ფლობს სადაზღვევო კომპანია Armenia Insurance-სა და რამდენიმე საინვესტიციო ფონდს.
ცნობები A7-ის შესაძლო ინტერესზე
„ტერაბანკის“ გაყიდვის შესაძლო რუსული კავშირების შესახებ ინფორმაცია თავდაპირველად რუსულმა ტელეგრამ-არხმა „Бойлерная-მ“ გაავრცელა. მისი მტკიცებით, გარიგება შესაძლოა რუსული საგადახდო კომპანია A7-ისა და ილან შორის ინტერესებს ემსახურებოდეს.
ამ ვერსიის დამადასტურებელი საჯარო მტკიცებულებები გამოქვეყნებული არ არის. არც „ტერაბანკს“, არც Arins Group-სა და არც საქართველოს ეროვნულ ბანკს A7-თან კავშირი არ დაუდასტურებიათ.
A7 რუსული საერთაშორისო ანგარიშსწორების პლატფორმაა. იგი რუსულ ბიზნესს საზღვარგარეთ გადახდების განხორციელებაში ეხმარება. კომპანია მოლდოველ პრორუს ბიზნესმენ ილან შორს უკავშირდება.
ევროკავშირმა A7 სანქციების სიაში 2025 წელს შეიყვანა. ევროკავშირის საბჭოს თანახმად, კომპანიას მოსკოვთან მრავალი კავშირი აქვს. ის ასევე დაუკავშირეს მოლდოვის არჩევნებსა და ევროკავშირში გაწევრიანების რეფერენდუმზე გავლენის მცდელობას.
A7-ის წინააღმდეგ სანქციები დიდმა ბრიტანეთმაც აამოქმედა. ბრიტანეთის ხელისუფლების შეფასებით, კომპანიასთან დაკავშირებული ქსელები შესაძლოა სანქციების გვერდის ავლით საერთაშორისო გადახდებისთვის გამოიყენებოდეს.
რა კავშირი აქვს ვანო ჩხარტიშვილს
„Бойлерная“ ასევე ამტკიცებდა, რომ გარიგებას „ქართულ ოცნებასთან“ დაახლოებული ბიზნესმენი ვანო ჩხარტიშვილი ლობირებდა. ტელეგრამ-არხი ამ კონტექსტში ეროვნული ბანკის პრეზიდენტ ნათია თურნავასთან მის სავარაუდო პირად კავშირებზეც წერდა.
მსგავსი ინფორმაცია 24 აგვისტოს ტელეკომპანია „პირველმაც“ გაავრცელა. არხი აცხადებდა, რომ „ტერაბანკის“ გაყიდვაზე წინასწარ მომზადებული პრესრელიზი მოიპოვა.
ჩხარტიშვილი გარიგებაში მონაწილეობას უარყოფს. მისი თქმით, არც ბანკისა და არც სასტუმროს გაყიდვის პროცესში ჩართული არ ყოფილა.
„არ ვყოფილვარ ჩართული არც „ტერაბანკისა“ და არც სასტუმრო „ბილტმორის“ გასხვისებაში და ამ საკითხზე შეხვედრა არ გამიმართავს“, – განაცხადა ბიზნესმენმა.
გარიგება ჯერ დასრულებული არ არის
საქართველოს ეროვნულმა ბანკმა 24 აგვისტოს განაცხადა, რომ „არდშინბანკის“ ინტერესის შესახებ ინფორმაცია ჰქონდა. თუმცა იმ დროისთვის კომპანიას მარეგულირებლისთვის ოფიციალურად არ მიემართა.
კანონი კომერციული ბანკის მნიშვნელოვანი წილის გასხვისებისთვის ეროვნული ბანკის თანხმობას მოითხოვს. ამიტომ, ხელმოწერილი შეთანხმების მიუხედავად, „ტერაბანკის“ მფლობელის შეცვლა დასრულებულ გარიგებად ჯერ ვერ ჩაითვლება.
ეროვნულმა ბანკმა უნდა შეისწავლოს ინვესტორის ფინანსური მდგომარეობა, საკუთრების სტრუქტურა და თანხების წარმომავლობა. გადაწყვეტილება ამ შემოწმების შემდეგ მიიღება.
„ბილტმორის“ გასხვისებაც შესაბამისი სამართლებრივი პროცედურების დასრულებაზეა დამოკიდებული.
რას ყიდულობს Arins Group-ი
„ტერაბანკი“ საქართველოში 1999 წლიდან მუშაობს. სხვადასხვა პერიოდში ის „სტანდარტ ბანკისა“ და „კორ სტანდარტ ბანკის“ სახელით ოპერირებდა. „ტერაბანკი“ მას 2016 წელს ეწოდა.
ბანკი აქტივების მიხედვით საქართველოში მეექვსე ადგილზეა. 2026 წლის ივლისში მისი აქტივები 2.27 მილიარდ ლარს შეადგენდა.
აქციების 80%-ს არაბთა გაერთიანებული საამიროების შეიხი ნაჰაიან მაბარაქ ალ ნაჰაიანი ფლობს. კიდევ 15% შეიხ მოჰამად ბუტი ალ ჰამედს ეკუთვნის. დანარჩენ 5%-ს შპს „ინვესტმენტ ტრეიდინგ გრუპი“ ფლობს.
შეიხ ნაჰაიანის ინვესტიციით აშენდა სასტუმრო „ბილტმორ თბილისიც“. ოპოზიციონერი პოლიტიკოსის, რომან გოცირიძის ინფორმაციით, სასტუმროს მშენებლობა და მოწყობა 140 მილიონი დოლარი დაჯდა.
„დაბი ჯგუფი“ საქართველოს ტოვებს
ორივე აქტივის გაყიდვით არაბული „დაბი ჯგუფი“ საქართველოს ბაზრიდან გადის. ჯგუფმა „სტანდარტ ბანკი“ 2008 წელს, ბადრი პატარკაციშვილის გარდაცვალების შემდეგ შეიძინა.
რომან გოცირიძე „დაბი ჯგუფის“ გასვლას საქართველოს საინვესტიციო გარემოს უკავშირებს. თუმცა კომპანიას ბაზრის დატოვების მიზეზები საჯაროდ არ განუმარტავს.
„რეალური ინვესტორი ემირატებიდან მიდის, უფულო „იგლ ჰილსი“ კი შემოდის“, – დაწერა გოცირიძემ.
