ღარიბაშვილის დაკავება - რატომ ებრძვის ივანიშვილი საკუთარ საყრდენებს
ღარიბაშვილის დაკავება
საქართველოს ყოფილი პრემიერ-მინისტრის, ირაკლი ღარიბაშვილის დაკავებამ და 5 წლით დაპატიმრებამ ერთი მთავარი კითხვა გააჩინა:
რატომ დევნის ბიძინა ივანიშვილი იმ ადამიანებს, რომლებიც წლები განმავლობაში მის „საყრდენად“ და ერთგულ ბირთვად მიიჩნეოდნენ? ბოლო ერთი თვის განმავლობაში ციხეში აღმოჩნდა ორგზის ყოფილი პრემიერი ღარიბაშვილი, სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ერთ დროს ძლევამოსილი შეფი და ივანიშვილის ახლო გარემოცვის წევრი გრიგოლ ლილუაშვილი, მანამდე, გასულ წელს, ივანიშვილმა ციხეში გამოკეტა ასევე თავისი ყოფილი პროტეჟე, ბიზნესმენი გიორგი ბაჩიაშვილი.
კონტროლიდან გასვლა
პოლიტიკური კომენტატორი დავით ზურაბიშვილი, რომელიც “ქართული ოცნების” ხელისუფლების გარიჟრაჟზე ასევე ამ გუნდის წევრი იყო, ამბობს, რომ ღარიბაშვილის დაჭერას ელოდა:
„აბსოლუტურად დარწმუნებული ვიყავი, რომ დააპატიმრებდა… ეს ივანიშვილის სტილია. როცა ვიღაცას სჯის, ის აუცილებლად უნდა დაიჭიროს“.
ზურაბიშვილის მიხედვით, ივანიშვილის სისტემაში „დანაშაულად“ არ ითვლება თავად კორუფცია. პრობლემა იწყება იქ, სადაც კორუფცია ისეთ მასშტაბებს აღწევს, რომ შესაძლოა, მისი კონტროლი შესუსტდეს:
„ბიძინა ივანიშვილის მმართველობით სისტემაში დანაშაულია არა ის, რომ ვიღაცა ფულს აკეთებს, არამედ რაღაცის ზევით რომ გააკეთებ… ანუ იმდენი ფული არ უნდა გაგიჩნდეს , რომ დამოუკიდებელი თამაში წამოიწყო ძალაუფლებაზე“.
ანუ, ღარიბაშვილის, ბაჩიაშვილის, ლილუაშვილის და სხვების საქმეებში, ზურაბიშვილის ხედვით, წითელი ხაზი ერთია – როგორც კი ვინმეს ფინანსური თუ პოლიტიკური რესურსი იმდენად იზრდება, რომ თეორიულად მაინც შეიძლება გახდეს სუბიექტი და არა ობიექტი, სისტემა მას მტრად ცნობს.
„ორმაგი თამაში ამერიკელებთან“ – შურისძიება თუ შიში?
ანალიტიკოსი ირაკლი მელაშვილი ტელეკომპანია “ფორმულასთან” ინტერვიუში აღნიშნავს, რომ ღარიბაშვილის დაკავება, სავარაუდოდ, გარკვეულმა ფაქტორებმა დააჩქარა და ეს უფრო გეოპოლიტიკურ და სადაზვერვო კონტექსტზეა მიბმული. მისი აზრით, ივანიშვილს გარემოცვამ ჩაუგდო ეჭვი, რომ ღარიბაშვილი და ლილუაშვილი „ორმაგ თამაშს“ თამაშობდნენ დასავლეთთან:
„ივანიშვილს მისმა ახლანდელმა გარემოცვამ მიაწოდა ინფორმაცია, რომ ლილუაშვილიც და ღარიბაშვილიც რაღაცეებს თამაშობდნენ ამერიკელებთან და რაღაც ინფორმაციები გადიოდა… მე მგონი, ეს არის შურისძიება ამაზე“.
ამ მოსაზრებას ზურაბიშვილიც ეთანხმება და კიდევ ერთ დეტალს ამატებს – ამერიკული სანქციების თემას:
„ბიძინა ივანიშვილს სანქცია დაადო ამერიკამ, ლილუაშვილს და ღარიბაშვილს – არა… ასეთ რაღაცეებს დიდი მნიშვნელობა აქვს ივანიშვილისთვის, ის ძალიან ეჭვიანია. თუ ეტყვიან, რომ “ესენი მგონი არ არიან დასანქცირებულები”, ეს უკვე ეჭვს ბადებს, რომ ჩემს გარეშე რაღაცას თამაშობენ“.
ამ ლოგიკით, ყოფილი ერთგული „საყრდენები“ გადიან კატეგორიიდან „მორჩილი აღმასრულებელი“ და გადადიან კატეგორიაში „პოტენციური რისკი“ – საკმარისია, მათ პირდაპირ სანქციები არ შეეხოთ, ჰქონდეთ დასავლეთთან არხები, ფული და პირადი კავშირები – ეს ყველაფერი უკვე საფრთხეა ივანიშვილისთვის, აღნიშნავენ ექსპერტები.
ფული, ვადები და „დავალიანების რესტრუქტურიზაცია“
კიდევ ერთი ვერსია, რომელიც ყოფილი მაღალჩინოსნების დაკავებას უკავშირდება და რომელსაც ფარულ წყაროებზე დაყრდნობით ავრცელებს ოპოზიციური მედია, ეს არის ფულის მოპარული ფულის უკან დაბრუნება და ამისთვის დაყენებული კონკრეტული ვადები.
მარტივად როვ ვთქვათ, საუბარია იმაზე, რომ “ქართული ოცნება” ცდილობს ფულადი რესურსების მობილიზებას და თავის თანაგუნდელებს, რომელთა კორუფციაზეც წინა წლებში თვალს ხუჭავდა, ახლა ფულის უკან დაბრუნებას სთხოვს. საუბარია ასეულობით მილიონზე.
დაუდასტურებელი ინფორმაციით, რომელიც ვრცელდება ოპოზიციურ მედიაში და რომელსაც ექსპერტებიც ეთანხმებიან, რამდენიმე მაღალჩინოსანს პირველ იანვრამდე ჰქონდათ მიცემული ვადა, გარკვეული თანხები „მოეტანათ“. ამ კონტექსტში იხსენიება განსაკუთრებით ხშირად ახსენებენ თბილისის მერს კახი კალაძეს, აჭარის ყოფილ მმართველს თორნიკე რიჟვაძეს და ექს-პრემიერ ღარიბაშვილს.
ზურაბიშვილი ამ ვერსიის დამოწმებაზე პირდაპირ უარს ამბობს, რადგან მისი თქმით, “პირდაპირი მტკიცებულებები არ აქვს“ , მაგრამ ხაზს უსვამს: “ამ სისტემის ლოგიკიდან გამომდინარე, ფულის მიტანის მოთხოვნა აბსოლუტურად ბუნებრივია”. ამავე დროს ის დარწმუნებულია, რომ „მარტო ეს არ იქნებოდა ამ პატიმრობის მიზეზი“.
„ბიძინა, როგორც ყოვლის შემძლე ღმერთი“
რატომ არ აფეთქდა „ქართული ოცნების“ შიგნით უკმაყოფილება ღარიბაშვილის დაკავების შემდეგ? რატომ არ ჩნდება ღიად არც ერთი მძიმე კითხვა, მაშინ როდესაც თითქმის ყველა ყოფილი მაღალჩინოსანი – პრემიერი, თავდაცვის მინისტრი, უსაფრთხოების სამსახურის შეფი, ყოფილი მთავარი პროკურორი – უკვე ან ციხეშია, ან მძიმე ბრალდებების ქვეშ?
ზურაბიშვილი ამ დუმილს იმით ხსნის, რომ ივანიშვილის და მისი მხარდამჭერების ურთიოერთობა რელიგიურ სისტემას, სადაც ივანიშვილი „ღმერთია“, მისი გუნდი კი „მრევლი“, ხოლო რიგითი მაღალჩინოსნები – „ქურუმები“:
„ბიძინა არის ღმერთივით… დღეს რომ თქვა ღარიბაშვილზე, დამნაშავეაო, ე.ი. დამნაშავეა. გუშინ რომ ამბობდა, “კაი კაციაო” გუშინ კაი კაცი იყო. ივანიშვილი ორივე დროს მართალია. ასე უყურებენ მისი მხარდამჭერები“.
მისი შეფასებით, ეს არაა მხოლოდ „კულტურული“ მეტაფორა – ეს არის ლოიალობის პრაქტიკული არქიტექტურა. ივანიშვილს პოლიტიკური გუნდი, კლასიკური გაგებით, არ ჰყავს:
„მას გუნდი – პოლიტიკური გუნდი – არ ჰყავს და არ ჰყავს აბსოლუტურად შეგნებულად. ასე მართავს… როგორც რესურსს, მხოლოდ ისე უყურებს მის ამ გუნდს“.
ერთ მხარეს არის ერთი ადამიანი, რომელსაც მიეწერება მთელი ხელისუფლება; მეორე მხარეს – „ბანკის კლერკები“, უცნობი თანამშრომლები, უცებ მინისტრებად, თავმჯდომარეებად დაყენებულები, რომელთაც საკუთარი პოლიტიკური წარსული და დამოუკიდებელი ბირთვი არ აქვთ:
„ბიძინამ აიღო, ვიღაცა ბანკის კლერკი იყო, მოიყვანა, დასვა მინისტრად… ვიღაც ტიპი ფიქრობს, შეიძლება მეც დამინახოს, მეც დამსვას… და მე ვიქნები ერთგული“.
ამ სისტემაში ივანიშვილს არ სჭირდება არც პარტიული დებატები, არც შიდა პლურალიზმი – მას სჭირდება მაქსიმალურად დამოკიდებული, მარტივად ჩანაცვლებადი ელიტა. სწორედ ამიტომ, ღარიბაშვილის „აღსასრული“ დანარჩენებში არა სოლიდარობას, არამედ ხშირად იმედსაც კი აჩენს – „დღეს ეს ჩამოიშორა, ხვალ შეიძლება ჩემი რიგიც მოვიდეს“.
სისტემის მომავალი: კრიზისი „დასასრულის“ გარეშე
ივანიშვილის მიერ საკუთარი ერთგული საყრდენების წინააღმდეგ გადადგმული ნაბიჯები არის სისტემის ბუნებრივი, გვიანი ეტაპი, თანხმდებიან ექსპერტები.
ივანიშვილმა ჩამოაყალიბა რეჟიმიმ სადაც:
_ ლოიალობა ვერ უზრუნველყოფს უსაფრთხოებას – ნებისმიერი ფიგურა შეიძლება გახდეს უკანონო ან სელექტიური მართლმსაჯულების ობიექტი;
_ ძალაუფლება ემყარება არა ინსტიტუტებს, არამედ ერთი ადამიანის სტატუსს, როგორც „საბოლოო სიმართლის წყაროს“;
_ უსაფრთხოების სამსახური და ანტიკორუფციული სტრუქტურა არის მთავარი პოლიტიკური “ცოცხი”;
და ეს ყველაფერი იმ ფონზე, რომ ოპოზიცია, რომლის ლიდერები ძირითადად ციხეში არიან გამომწყვდეულები, ვერ ახერხებს, რომ საზოგადოებაში არსებული პროტესტი რეალურ პოლიტიკურ ზეწოლად და ცვლილებად გადააქციოს.
ქვეყანაში ყალიბდება „დაუსრულებელი საშინელების“ რეჟიმი – ხანგრძლივი კრიზისი, რომელსაც არც მკაფიო დასაწყისი, არც მკაფიო დასასრული არ აქვს, აღნიშნავენ ექსპერტი.
ეს მოდელი, როგორც თავად კომენტატორები აღიარებენ, შეიძლება წლები გაგრძელდეს, თუ ორი რამ ერთდროულად არ შეიცვალა: გარე ფონი და შიდა პოლიტიკის აზროვნება მანამდე კი, როგორც ამ საუბარში ჩანს, ივანიშვილი გააგრძელებს საკუთარი „მრევლის“ პერიოდულ წმენდას – მათ შორის იმ ადამიანების ხარჯზე, რომლებიც გუშინ მის ყველაზე ერთგულ საყრდენებად ითვლებოდნენ.
