SOCAR-ისა და ExxonMobil-ის შეთანხმება: შუა მტკვრის ღრმულში ნავთობისა და გაზის ახალ მარაგებს მოძებნიან
ნავთობისა და გაზის ინვესტიციები აზერბაიჯანში
ბაქოში გამართულ აზერბაიჯანის II საერთაშორისო საინვესტიციო ფორუმზე SOCAR-მა და ExxonMobil-მა ხელი მოაწერეს პროდუქციის განაწილების შეთანხმებას შუა მტკვრის ღრმულში არატრადიციული ნახშირწყალბადების რესურსების ძიებისა და ათვისების შესახებ. ასევე მიღებულია საბოლოო საინვესტიციო გადაწყვეტილება „აფშერონის“ საბადოს სრულმასშტაბიან ათვისებაზე.
ილჰამ ალიევმა 26 სექტემბერს სიტყვით გამოსვლისას, მომავალი ათწლეულის საინვესტიციო პრიორიტეტებზე საუბრისას, განაცხადა, რომ ნავთობისა და გაზის სექტორი წამყვან როლს შეინარჩუნებს.
რას მოძებნის ExxonMobil-ი შუა მტკვრის ღრმულში?
შეთანხმება შუა მტკვრის ღრმულში არატრადიციული ნახშირწყალბადების რესურსების ძიებას, ათვისებასა და მოპოვებას ითვალისწინებს. SOCAR-ის განცხადებით, მხარეები თავიანთი შვილობილი კომპანიების მეშვეობით პროექტში 50-50 პროცენტიან წილს მიიღებენ. ოპერატორი ExxonMobil-ი იქნება.
საუბარია არა კასპიის ზღვაში უკვე არსებული საბადოს ათვისებაზე, არამედ ხმელეთზე მდებარე აუზის ნავთობისა და გაზის პოტენციალის შესწავლაზე. Bloomberg-ის პუბლიკაციაში პროექტი ფიქალის ნავთობისა და გაზის მოპოვებას უკავშირდება. ასევე გავრცელებული ინფორმაციით, პროექტს პარლამენტის დამტკიცება სჭირდება.
ალიევის თქმით, წარმატებულმა საძიებო სამუშაოებმა „შესაძლოა, აზერბაიჯანში ნავთობისა და გაზის კიდევ ერთი ბუმი გამოიწვიოს“.
გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში მითითებული არ არის კომერციული მოპოვების დაწყების ვადები, წლიური მოპოვების სამიზნე მაჩვენებლები, მოსაპოვებელი მარაგების დადასტურებული მოცულობა და პროექტის საერთო ბიუჯეტი. ასევე არ არის გასაჯაროებული საკონტრაქტო ტერიტორიის ზუსტი ფართობი და საზღვრები.
აზერბაიჯანისთვის შეთანხმების მნიშვნელობა იმაში მდგომარეობს, რომ ახალი რესურსების ძიებაში ExxonMobil-ის ტექნოლოგიები და არატრადიციული ნახშირწყალბადების მარაგების ათვისების გამოცდილება იქნება გამოყენებული. თუმცა შესაძლო ეკონომიკური ეფექტის შესაფასებლად ჯერ აუზის რესურსული პოტენციალი და მისი ათვისების კომერციული რენტაბელობა უნდა განისაზღვროს.
„აფშერონი“: წლიური მოპოვების ოთხჯერ გაზრდა იგეგმება
SOCAR-მა, TotalEnergies-მა და XRG-მ გაზკონდენსატის საბადო „აფშერონის“ სრულმასშტაბიანი ათვისების შესახებ საბოლოო საინვესტიციო გადაწყვეტილება მიიღეს. TotalEnergies-ის მონაცემებით, კომპანია პროექტის ოპერატორია და 35-პროცენტიან წილს ფლობს. SOCAR-ს ასევე 35 პროცენტი ეკუთვნის, XRG-ს კი – 30 პროცენტი.
კომპანიის მიერ წარმოდგენილი გეგმის თანახმად, გაზის წლიური მოპოვება 1,5 მილიარდიდან 6 მილიარდ კუბურ მეტრამდე გაიზრდება, ხოლო კონდენსატის დღიური მოპოვება – 12 ათასიდან 47 ათას ბარელამდე. ათვისების ახალი ეტაპის დაწყება 2029 წელს იგეგმება.
ალიევმა თავის გამოსვლაში მომდევნო სამი-ოთხი წლის განმავლობაში დამატებით 5 მილიარდ კუბურ მეტრ გაზზე ისაუბრა. თუმცა კომპანიის მიერ წარმოდგენილი მაჩვენებლები წლიური მოპოვების 4,5 მილიარდი კუბური მეტრით ზრდას გულისხმობს.
TotalEnergies-ის ინფორმაციით, მოპოვებული გაზი შიდა ბაზარსა და თურქეთს მიეწოდება.
მშპ დივერსიფიცირდება, თუმცა ექსპორტში კვლავ ენერგორესურსები დომინირებს
ქვეყნის სამომავლო ეკონომიკურ მოდელზე საუბრისას ალიევმა განაცხადა, რომ „ნავთობი და გაზი ჩვენს ეკონომიკაში წამყვან როლს შეინარჩუნებს“. მისი თქმით, მიღებული შემოსავლები ეკონომიკაში რეინვესტირდება.
პრეზიდენტის განცხადებით, მშპ-ში არასანავთობო სექტორის წილი 70 პროცენტს აღემატება, თუმცა, მისივე თქმით, ექსპორტის 90 პროცენტზე მეტი კვლავ ნავთობსა და გაზზე მოდის.
„Marja“-ს გამოთვლებით, რომლებიც სახელმწიფო საბაჟო კომიტეტის სტატისტიკას ეფუძნება, 2026 წლის იანვარ-აგვისტოში ნავთობისა და გაზის პროდუქციაზე სასაქონლო ექსპორტის 71,22 პროცენტი მოდიოდა.
ელექტროენერგია, მონაცემთა ცენტრები და ლოგისტიკა
ალიევმა განახლებადი ენერგეტიკის განვითარება ქვეყანაში გაზის მოხმარების შემცირების აუცილებლობას დაუკავშირა, რათა დამატებითი მოცულობები ექსპორტზე გაიტანონ. მან ასევე ისაუბრა ელექტროენერგიის ექსპორტისთვის ელექტროგადამცემი ხაზების გაფართოებასა და კასპიისა და შავი ზღვების ფსკერზე წყალქვეშა კაბელების გაყვანის პროექტებზე.
პრეზიდენტმა მონაცემთა ცენტრებისა და ხელოვნური ინტელექტის სისტემების ელექტროენერგიით უზრუნველყოფა ერთ-ერთ პრიორიტეტად დაასახელა. მან ასევე განაცხადა, რომ აზერბაიჯან-ყაზახეთის ოპტიკურ-ბოჭკოვანი კაბელი ექსპლუატაციაში წლის ბოლომდე შევა.
ფორუმზე ასევე გაიმართა Oracle Alloy-ის პროექტთან დაკავშირებული დოკუმენტების გაცვლა. SOCAR-ის ინფორმაციით, ადგილობრივი ოპერატორი Caspian Mind AI იქნება.
სატრანსპორტო სფეროში დასახულია მიზანი, რომ სატრანზიტო ტვირთების მოცულობა, რომელიც 2026 წელს, სავარაუდოდ, 16 მილიონ ტონას მიაღწევს, 2030 წლისთვის სულ მცირე 25 მილიონ ტონამდე გაიზარდოს.
სასურსათო და წყლის უსაფრთხოებაზე საუბრისას ალიევმა ყურადღება გაამახვილა წყლის დეფიციტსა და სურსათის იმპორტზე დამოკიდებულების შემცირების აუცილებლობაზე. მან ასევე ინვესტორებს სოფლის მეურნეობაში ინვესტირებისკენ მოუწოდა.
რეალურად რას წარმოადგენს 10,8 მილიარდი დოლარის პაკეტი?
ეკონომიკის სამინისტროს ინფორმაციით, ფორუმზე ხელი მოეწერა 23 დოკუმენტს, რომლებიც საერთო ჯამში 10,8 მილიარდი დოლარის ღირებულების პროექტებს მოიცავს. სამინისტროს განცხადებით, ამ პროექტების განხორციელება იგეგმება.
თუმცა ხელმოწერილი დოკუმენტები პროექტების განხორციელების სხვადასხვა ეტაპს ასახავს. „აფშერონთან“ დაკავშირებით მიღებულია საბოლოო საინვესტიციო გადაწყვეტილება. ExxonMobil-თან შეთანხმება განსაზღვრავს სახელშეკრულებო ჩარჩოს საძიებო სამუშაოებისა და შემდგომი ათვისებისთვის.
Comstock-თან ჩარჩო შეთანხმება ამერიკული გაზის გათხევადებისა და საერთაშორისო ბაზრებზე მისი გაყიდვის შესაძლებლობების შესწავლას ითვალისწინებს. Apollo-სთან მემორანდუმი კი პოტენციური ინვესტიციების შეფასებას, კომპლექსური შემოწმების ჩატარებასა და საბოლოო შეთანხმებების მომზადებას ეხება.
გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში არ არის წარმოდგენილი 10,8 მილიარდი დოლარის სრული განაწილება ცალკეული დოკუმენტების მიხედვით, დაფინანსების გრაფიკი და მონაცემები იმის შესახებ, თუ ამ თანხის რა ნაწილია უკვე გაფორმებული საბოლოო ფინანსური ვალდებულებების სახით.
შესაბამისად, არ არსებობს საფუძველი, რომ მთელი ეს თანხა უცხოური ინვესტიციების გარანტირებულ შემოდინებად ჩაითვალოს.
ალიევმა საინვესტიციო პოლიტიკისადმი მიდგომა ასე ჩამოაყალიბა:
„ყველაფერი, რაც უნდა გავაკეთოთ, ხელსაყრელი პირობების შექმნაა“.
ფორუმის ეკონომიკური შედეგების შეფასება შესაძლებელი იქნება იმის მიხედვით, რეალურად რა მოცულობის ინვესტიცია განხორციელდება გამოცხადებულ პროექტებში და რამდენად გაიზრდება მოპოვება და არასანავთობო ექსპორტი.
გაამარტივე სათაური და ლიდიშეამცირე მეორეხარისხოვანი დეტალები
