ფაშინიანი: ჩვენ არ ვიმოქმედებთ რუსეთის წინააღმდეგ, მაგრამ ყოველთვის ვიმოქმედებთ სომხეთის ინტერესებით
ფაშინიანი ვენსის ვიზიტის შედეგებსა და ახალ შესაძლებლობებზე
ნიკოლ ფაშინიანი ბოლო თვეებში ცდილობს სომხეთის საგარეო და საშინაო დღის წესრიგი ერთი მთავარი ხაზით გააერთიანოს: „ჩვენ არ ვიმოქმედებთ რუსეთის წინააღმდეგ, მაგრამ ყოველთვის ვიმოქმედებთ სომხეთის ინტერესებიდან გამომდინარე. ეს არის ჩვენი სტრატეგია“.
საზოგადოებრივი ტელევიზიის პირველ არხზე გამოსვლისას სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა მკაფიოდ თქვა, რომ ერევნის დღის წესრიგში არ იყო, არ არის და არც იქნება რუსეთის ან რუსეთის ინტერესებისთვის ზიანის მიყენების განზრახვა. მისი თქმით, ეს პოზიცია საერთაშორისო პარტნიორებსაც უკვე გააცნეს.
ფაშინიანის გზავნილი ორმაგია: ერთის მხრივ – მოსკოვთან პირდაპირი კონფლიქტის თავიდან არიდება, მეორეს მხრივ – სუვერენული გადაწყვეტილებების შენარჩუნება. მისი ფორმულა ხუთ სიტყვაში თავსდება: ტერიტორიული მთლიანობა, სუვერენიტეტი, იურისდიქცია, ორმხრივობა და საზღვრების ურღვევობა.
„დაწერეთ ეს ხუთი სიტყვა ქაღალდზე და მე მზად ვარ ნებისმიერ დროს მოვაწერო ხელი“, – განაცხადა მან.
„ტრამპის გზა“ და სუვერენიტეტის ხაზი
საუბარი ეხებ TRIPP-ს – „ტრამპის გზას საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის“ – მარშრუტს, რომელიც სომხეთის გავლით აზერბაიჯანს ნახიჩევანთან დააკავშირებს.
წლების განმავლობაში ბაქო ამ პროექტს „ზანგეზურის დერეფანს“ უწოდებდა და სატრანზიტო გარანტიებს ითხოვდა. ერევანი კი პასუხობდა, რომ მზად იყო რეგიონული კომუნიკაციების განბლოკვისთვის, მაგრამ არა იმ ფორმულირებით, რომელიც სუვერენული კონტროლის დაკარგვის შთაბეჭდილებას შექმნიდა.
8 აგვისტოს ვაშინგტონში მიღწეული შეთანხმებით, გზა სომხეთის სუვერენული კონტროლის ქვეშ დარჩება, ხოლო აშშ პროექტში ბიზნეს-პარტნიორის როლს შეასრულებს. სწორედ მედიატორის პატივსაცემად დაერქვა მას „ტრამპის გზა“.
ფაშინიანის შეფასებით, დაძაბულობამ შესაძლოა კვლავ იჩინოს თავი, თუმცა ერევანი კონფლიქტისკენ არ მიისწრაფვის. მისი თქმით, ყველა საკითხი განხილვას ექვემდებარება – „პირველ რიგში საკუთარი ინტერესების დაცვით“.
ვენსის ვიზიტი და 99-წლიანი პერსპექტივა
აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტის ვიზიტი ფაშინიანმა აღიქვა როგორც სიგნალი, რომ სომხეთი საერთაშორისო საინვესტიციო რუკაზე უფრო მკაფიოდ გამოჩნდა.
„მივიღეთ ის, რასაც ველოდით“, – თქვა მან და აღნიშნა, რომ გამოცხადებული საინვესტიციო მაჩვენებლები კონკრეტულ პროექტებად გადაიქცევა.
მისივე თქმით, პროგრამა მინიმუმ 99 წელზეა გათვლილი – რაც, მისი ინტერპრეტაციით, ნიშნავს, რომ „ნომერ პირველი ზესახელმწიფო“ სომხეთის დამოუკიდებლობასა და სუვერენიტეტს გრძელვადიან პერსპექტივაში ხედავს.
„არ ვიცი ისტორიაში სხვა პერიოდი, როდესაც სომხეთს 99-წლიანი გარანტირებული პერსპექტივა ჰქონოდა“, – თქვა პრემიერ-მინისტრმა.
ვენსთან მოლაპარაკებებზე, ფაშინიანის განცხადებით, ასევე განიხილეს ბაქოში დაკავებული სომხების საკითხი, თუმცა დეტალები არ გაუმჟღავნებია და დასძინა, რომ ასეთი თემები „ზედმეტი აურზაურის გარეშე“ უნდა გადაწყდეს.
რკინიგზა, კონკურენცია და მოსკოვთან დამოკიდებულება
ეკონომიკური დღის წესრიგის მნიშვნელოვანი ნაწილი რეგიონული სატრანსპორტო ქსელის აღდგენაა. აბუ-დაბიში ილჰამ ალიევთან შეხვედრაზე, ფაშინიანის თქმით, განხილული იყო ორმხრივი ვაჭრობა და სატრანზიტო შესაძლებლობები.
მისი განცხადებით, აზერბაიჯანმა დაადასტურა, რომ სომხურ ბიზნესს შეეძლება აზერბაიჯანის რკინიგზის გამოყენება ექსპორტისთვის, მათ შორის რუსეთის, ცენტრალური აზიისა და ჩინეთის მიმართულებებით.
თუმცა საკვანძო საკითხი რჩება სომხეთის შიგნით დაკარგული მონაკვეთების – იჯევანი, იერასხი, ახურიკი – აღდგენა, რაც თურქეთთან და აზერბაიჯანთან დაკავშირებას უზრუნველყოფს. პრობლემა იმაშია, რომ სომხეთის რკინიგზას „სამხრეთ კავკასიის რკინიგზა“ მართავს: კომპანია, რომელიც სრულად „რუსეთის რკინიგზის“ საკუთრებაა და 30-წლიანი კონცესიის საფუძველზე ოპერირებს.
ფაშინიანმა განაცხადა, რომ მოსკოვს უკვე მიმართა, თუმცა ოფიციალური პასუხი ჯერ არ მიუღია. სომხეთი, მისი თქმით, განიხილავს ყველა ვარიანტს, მათ შორის მომსახურების მოდელის გადახედვას, თუ საკითხი გაჭიანურდება.
„ჩვენ ვგრძნობთ, რომ კონკურენტულ უპირატესობას ვკარგავთ, განსაკუთრებით იმ ფონზე, რომ თურქეთმა და აზერბაიჯანმა ყარსი–ნახიჩევანის ახალი რკინიგზის პროექტი დააანონსეს.” – თქვა ფაშინიანმა.
მისი შეფასებით, ტექნიკური და ფინანსური თვალსაზრისით ხაზების აღდგენა პრობლემას არ წარმოადგენს, თუმცა ინფრასტრუქტურა თანამედროვე სტანდარტებს უნდა პასუხობდეს, რაც დამატებით ინვესტიციებს მოითხოვს.
ეკლესია და პოლიტიკა
საგარეო დღის წესრიგის პარალელურად, ფაშინიანმა მკვეთრი გზავნილები გააჟღერა სომხეთის სამოციქულო ეკლესიის მისამართით.
მისი თქმით, ეკლესია „არ შეიძლება იყოს სახელმწიფო სახელმწიფოში“ და სასულიერო პირები არ უნდა ერეოდნენ შიდა პოლიტიკაში. პრემიერ-მინისტრმა განაცხადა, რომ ბოლო წლებში ეკლესია ცდილობს თავი „უცხო სახელმწიფოდ“ წარმოაჩინოს სახელმწიფოში.
მან გაიხსენა კათოლიკოსის მიერ მისი გადადგომის მოთხოვნა და ოპოზიციური მოძრაობა „წმინდა ბრძოლა“, რომელსაც ერთ-ერთი მთავარეპისკოპოსი ხელმძღვანელობდა. ასევე ისაუბრა ფინანსური გამჭვირვალობისა და ანგარიშვალდებულების აუცილებლობაზე, მათ შორის შესაძლო „ჩრდილოვან თანხებზე“, რომლებიც პოლიტიკური მიზნებისთვის გამოიყენება.
ფაშინიანმა „საკურთხევლის გამოყენება პოლიტიკური ქადაგებისთვის“ მკრეხელობად შეაფასა.
არჩევნები და „პერიფერიიდან ცენტრამდე“
2026 წლის 7 ივნისს დაგეგმილ საპარლამენტო არჩევნებზე საუბრისას, ფაშინიანმა ამომრჩეველს „ისტორიული არჩევანის“ გაკეთებისკენ მოუწოდა.
მისი თქმით, მიღწეული მშვიდობა სრულყოფილი არ არის, თუმცა ქმნის სივრცეს კეთილდღეობისა და განვითარებისათვის.
„ჩვენს თვალწინ სომხეთი პერიფერიიდან ცენტრად გარდაიქმნება“, – განაცხადა მან და დასძინა, რომ ეს პროცესი მხოლოდ ქვეყნის შიგნით არ მიმდინარეობს, არამედ მთელ რეგიონს ეხება.
