“Qərb Cənubi Qafqazı Rusiyanın maraq zonası hesab etmir”. Bakıdan şərh
Ukraynada müharibə və onun gözlənilən nəticələri dünyada, xüsusən də postsovet məkanında geosiyasi vəziyyətə ciddi dəyişikliklər gətirə bilər. Azərbaycanlı politoloq Şahin Cəfərlinin fikrincə, yaranmış vəziyyətdə Cənubi Qafqaz ölkələri Qərb ölkələri ilə yaxınlaşmağa məcbur olacaq. “Qərb Cənubi Qafqazı Rusiyanın maraq zonası hesab etmir”, – o bildirib.
- Rusiyanın təcridi Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasına necə təsir edəcək? Azərbaycandan fikirlər
- Rikoşet effektli sanksiyalar: Ukraynadakı müharibənin Ermənistana ziyanı
- Əliyev və Blinken nə haqda danışıblar?
“Aİ daha çox ikitərəfli danışıqlarda maraqlıdır”
Azərbaycan və Ermənistan liderləri arasında 2021-ci ilin sonunda Soçidə və 2022-ci il aprelin 6-da Brüsseldə əldə edilən razılaşmaları müqayisə edərkən, politoloq Şahin Cəfərli Avropa Şurası rəhbərinin vasitəçiliyi ilə keçirilən görüşün yekun bəyanatında dəqiq tarixin göstərilməsinə diqqət çəkir:
“Burada konkret müddət göstərilib, aprel ayının sonuna qədər birgə sərhəd komissiyası yaradılmalıdır. Məncə, bu, önəmlidir. Soçi bəyanatında isə konkret tarix göstərilməmişdi.
Digər tərəfdən, Soçi razılaşmasında bu komissiyanın Rusiyanın konsultativ yardımı ilə fəaliyyət göstərəcəyi qeyd olunub.
Brüsseldə qəbul olunan bəyanatda isə Soçi bəyanatına istinad olunsa da, komissiyada Rusiyanın rolundan bəhs edilmir. Əksinə, Şarl Mişel Avropa İttifaqının bu prosesə dəstək (konsultativ, maddi, texniki) verməyə hazır olduğunu bildirir. Avropa İttifaqı prosesin daha çox ikitərəfli əsasda – Azərbaycan və Ermənistan arasında aparılmasında maraqlıdır”.
“Qərb Cənubi Qafqazı Rusiyanın maraq zonası hesab etmir”
BBC-yə müsahibəsində Cəfərli həmçinin qeyd edib ki, hələlik təşəbbüs Avropa İttifaqının əlində deyil:
“Amma burda onu qeyd eləmək olar ki, Qərb bu regionu Rusiyanın maraq dairəsi olaraq qəbul etmir. Rusiya bütün keçmiş sovet məkanını özünün müstəsna maraq zonası sayır və Qərbin də bunu belə qəbullanmasını tələb edir. Elə Ukrayna böhranında da bunu müşahidə edirik.
Həm Ukrayna məsələsində, həm də son olaraq Qərbin Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesinə müdaxiləsi məsələsində biz müşahidə edirik ki, Qərb bu məkanları Rusiyanın nüfuz dairəsi olaraq tanımayacaq və qəbul etməyəcək. Bu, önəmli məqamdır”.
“Rəqabət elementləri ön plana çıxıb”
Azərbaycanlı politoloq əmindir ki, Qərb artıq Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh sazişinin hazırlanması məsələsini tam Rusiyanın öhdəsinə buraxmayacaq:
“Əgər İkinci Qarabağ müharibəsindən əvvəlki sülh prosesini xatırlasaq, o zaman Qərbdən olan vasitəçilər, yəni həm ABŞ, həm də Fransa bu məsələni bir növ Rusiyanın öhdəsinə buraxmışdılar. Rusiyanın Azərbaycan-Ermənistan arasındakı sülh danışıqlarındakı liderliyini bir növ qeyri-rəsmi qəbul etmişdilər.
Ancaq artıq dəyişən geosiyasi şərtlər, eləcə də Rusiya-Avropa arasında gərginliyin artması Qərbi bir növ öz siyasətini dəyişməyə vadar elədi və onlar artıq Rusiya ilə əməkdaşlıqdan daha çox rəqabətə üstünlük verirlər”.
Fikrimcə, Qərb artıq Rusiyanın maraqlarına əvvəlki qədər hörmət göstərməyəcək və Rusiya-Qərb münasibətlərində rəqabət elementləri artıq daha ön plandadır, nəinki əməkdaşlıq məsələləri”.
“Azərbaycan və Ermənistan mövqelərini dəyişməyə başlayacaq”
“Əgər Rusiya müşahidə etsə ki, artıq (Cənubi Qafqazdakı) bu proseslər onun maraqları əleyhinə cərəyan edir, o zaman müdaxilə edə bilər”, – Şahin Cəfərli əlavə edib.
O qeyd edib ki, hələlik nə Azərbaycan, nə də Ermənistan Rusiya ilə konfrantasiyada maraqlı deyil:
“Amma düşünürəm ki, xüsusilə Ukrayna böhranının nəticələri Rusiyanın regiondakı nüfuzuna və imkanlarına təsir edəcək. Rusiya Ukrayna müharibəsində qalib gələ bilməsə, bu, Rusiyanın, məncə, bütün post-sovet məkanında nüfuzunun zəifləməsinə və geosiyasi balansın dəyişməsinə səbəb olacaq ki, bu da Qərbin mövqelərinin daha da güclənməsinə gətirib çıxaracaq.
Belə bir situasiyada Azərbaycan və Ermənistan da dəyişən geosiyasi reallığa uyğun mövqe tutmağa başlayacaq. Qərb bu geosiyasi rəqabətdən və mübarizədən qalib çıxarsa, onda Azərbaycan və Ermənistan da daha çox Qərbə yaxınlaşmağa və onun mövqelərini və maraqlarını daha çox nəzərə almağa məcbur olacaqlar”.
“Qarabağda əsas söz sahibi Rusiyadır”
Cəfərlinin sözlərinə görə, qanunsuz erməni silahlı dəstələrinin Qarabağdan çıxarılması problemini Rusiya ilə həll etmək lazım gələcək:
“Şübhəsiz ki, Brüssel görüşündə Azərbaycan tərəfi bu məsələni qaldırıb.
Əslində düşünürəm ki, Paşinyan bu məsələdə də problem yaratmağa meyilli görünmür. Qarabağla bağlı məsələdə Rusiyanın mövqeyi daha çox önəmlidir, çünki orda Rusiyanın sülhməramlı adı altında hərbi kontigenti var. Qarabağla bağlı məsələlərdə əsas söz sahibi, məncə, Rusiyadır və ona görə də bu məsələdə Rusiyasız hər hansı ciddi razılaşma əldə oluna biləcəyinə inanmıram.
Amma mümkündür ki, Azərbaycanın Qarabağda yaşayan ermənilərin təhlükəsizliyinə çox möhkəm zəmanət verilməsi müqabilində Ermənistan öz ordusunun hərbçilərini ordan çıxarılmasına razılıq versin.
Düşünürəm ki, Paşinyan bu məsələdə destruktiv deyil, amma Qarabağın yerli erməni əhalisi arasında da silahlılar var, onlar indiki şəraidə Ermənistandan daha çox Rusiyaya tabedirlər və Rusiya da onların üzərində ciddi təsir imkanlarına malikdir”.
