YAP-da müddətsiz sədrlik, xarici siyasətdə sərt mesajlar - Əliyevin YAP-ın Qurultayında dedikləri
Əliyevin YAP-ın Qurultayında dedikləri
Oktyabrın 2-də Bakıda keçirilən Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII qurultayında sədrin beşillik səlahiyyət müddətinin ləğv edildiyi açıqlandı. İlham Əliyev isə çıxışında Azərbaycanın hərbi qələbələrini öz imkanları ilə qazandığını vurğuladı, silahların pulla alındığını dedi və xarici himayədarlığı rədd etdi.
Bu bəyanatlar Azərbaycan nümayəndəsinin BMT-də Benyamin Netanyahunun çıxışını dinləməsinin Türkiyə mediasında tənqid olunduğu vaxta təsadüf edir.
YAP-da sədrlik müddətindəki məhdudiyyət ləğv edilib
APA-nın qurultaydan reportajına görə, nizamnamədən sədrin səlahiyyət müddətini beş illə məhdudlaşdıran norma çıxarılıb.
Dəyişikliyi təqdim edən Nizami Səfərov müddət məhdudiyyətinin götürülməsini Əliyevin rəhbərliyi ilə əldə edilmiş qələbələrlə əsaslandırıb. O, Əliyevi “Azərbaycanın misli görünməmiş zəfərlərinin rəhbəri” adlandırıb, qərarı siyasi və hüquqi reallıqlara uyğun hesab etdiyini bildirib. Səfərovun sözlərinə görə, Əliyevin YAP-a müddətsiz rəhbərliyi partiyanı “yeni uğurlara və böyük qələbələrə aparacaq”.
Bu, sədrliyin müəyyən dövrdən sonra yenidən seçkiyə çıxarılması tələbini aradan qaldırır. Lakin həmin məlumat əsasında gələcəkdə heç bir şəraitdə sədr seçkisinin keçirilməyəcəyini və ya Əliyevin qurultaylara qatılmayacağını söyləmək olmaz.
Dəyişiklik partiya rəhbərliyinə aiddir; dövlət prezidentinin seçilməsi qaydasını dəyişmir. Siyasi baxımdan isə rəhbərliyin dövri yenidən təsdiqlənməsi mexanizminin götürülməsi deməkdir.
Qarabağ müharibəsində Türkiyənin rolu və siyasi gözləntilər
“Xarici siyasəti biz elə qururuq və bundan sonra da qurmalıyıq ki, heç kim bizim işimizə müdaxilə etməsin. Bizə heç kimin köməyi də lazım deyil, himayədarlığı da lazım deyil. Bizə lazım olan vaxtda bizə heç kim kömək etməyib. Bir milyon qaçqınımız olanda heç kim bizə əl uzatmayıb. Nə almışıqsa, pulla almışıq. O cümlədən bütün silahları da pulla almışıq, özü də dünya qiymətinə – son gülləyə qədər.
Mən sizə tam məsuliyyətlə deyirəm, Ali Baş Komandan kimi, bütün bu məsələlərə rəhbərlik edən şəxs kimi. Bilirsiniz ki, 2003-cü ildən bu yana Azərbaycan nə qədər silahlanıb, həm yerli istehsalı yaradıb, həm xaricdən alıb. Bir dəfə də bizə bir manat, bir dollar güzəşt etməyiblər. Hətta bəzən dünya qiymətindən bir neçə dəfə baha satıblar. Biz də məcbur olub buna göz yummuşuq. Ona görə bu, çox ciddi bir məsələdir.
[…]Bizim üstünlüyümüz ondan ibarətdir ki, bəzi ölkələrdən fərqli olaraq bizə əfsanə yaratmaq lazım deyil. Bəzi ölkələrdə bəzi rəhbərlər həm keçmişdə olan bəzi nailiyyətləri öz adlarına çıxarmaq istəyirlər, yaxud da ki, tarixi təhrif edərək öz rollarını şişirtmək istəyirlər, bizə bu lazım deyil.”, – Əliyev belə bildirib.
Diqqət çəkən başqa hissədə bəzi rəhbərləri keçmiş nailiyyətləri öz adlarına çıxarmaqda və “öz rollarını şişirtmək”də günahlandırıb. Bu iradların ünvanı göstərilməsə də sosial media istifadəçiləri və ekspertlər bunu Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğana aid edildiyini yazırlar.
Türkiyə ilə bağlı yozumun konkret tarixi fonu var. Rəcəb Tayyib Ərdoğan 2024-cü il iyulun 28-də Rizədə İsrailə ünvanlanan çıxışında belə demişdi: “Biz necə Qarabağa girdiksə, necə Liviyaya girdiksə, bunun bənzərini onlara da edərik”.
Beləliklə, Qarabağ qələbəsinin Türkiyənin regional gücünün nümunəsi kimi siyasi çıxışlarda istifadəsi indiki BMT mübahisəsindən əvvəl də mövcud idi. Ərdoğan 2024-cü ildə Qarabağı İsrailə ünvanlanan xəbərdarlığının arqumentinə çevirmişdi.
Əliyevin özünün əvvəlki mövqeyi də vacibdir. O, 2024-cü il fevralın 19-da Ankarada Türkiyənin müharibə boyu Azərbaycanın yanında olduğunu, Ərdoğanın ilkin bəyanatlarının başqa qüvvələri müdaxilədən çəkindirdiyini söyləmişdi. Həmin çıxışda birgə təlimlərdən və Türkiyə ordu modelinin Azərbaycanda tətbiqindən də danışmışdı.
Burada dəstəyin göstərilməsi ilə ondan sonrakı siyasi gözləntilər fərqləndirilməlidir. Türkiyənin müharibə dövründəki dəstəyi sonradan Bakıdan başqa məsələlərdə, o cümlədən İsrailə münasibətdə həmrəylik gözləmək üçün siyasi və mənəvi arqumentə çevrilə bilər. Amma Ankaranın hazırda belə rəsmi tələb irəli sürməyib.
Bu baxımdan Əliyevin sözləri dəstəyin inkarından çox, həmin dəstəyin siyasi borcluluq kimi təqdim edilməsinə etiraz olaraq oxuna bilər: müttəfiqlik Bakının bütün xarici siyasət qərarlarını Ankara ilə eyniləşdirməsi demək deyil.
BMT-də Azərbaycanın mövqeyi niyə müzakirə doğurdu?
Sentyabrın 24-də Netanyahu BMT Baş Assambleyasında danışarkən bir sıra nümayəndələr, o cümlədən Türkiyə heyəti zalı tərk edib. “Sözcü” və digər Türkiyə nəşrləri Azərbaycan nümayəndəsinin zalda qalmasını ayrıca xəbər ediblər.
Musavat.com fotolarda göstərilən şəxsi Azərbaycanın BMT yanında Daimi Nümayəndəliyinin birinci katibi Məqsəd Hüseynov kimi təqdim edib. Nümayəndəliyin rəsmi materiallarında da Hüseynov birinci katib kimi göstərilir.
Reaksiyaların tonu bəzi başlıqlarda görünür: medialar hadisəni Azərbaycanın “böyük məyusluq” yaratması kimi təqdim edib. Ancaq bunlar Türkiyə hökumətinin Azərbaycana rəsmi etirazı sayıla bilməz.
Müzakirənin həssaslığını artıran başqa məqam həmin çıxışda Netanyahunun Ərdoğanı “tiran” adlandırmasıdır. Beləliklə, Türkiyə auditoriyası üçün məsələ həm Qəzzaya münasibət, həm də öz prezidentini hədəfə alan çıxışın dinlənməsi idi.
Bakı-Tehran münasibətlərində ideoloji təsir
İranla bağlı yozuma əsas verə bilən hissə ideoloji təsir və xaricdən yayımlanan azərbaycandilli resurslar barədədir. Əliyev “bizim böyrümüzdə” fəaliyyət göstərən resursları təxribatda ittiham edib, Qərbdəki azərbaycandilli platformaları da hədəfə alıb:
“Nə üçün hansısa ölkədə Azərbaycan dilində bir resurs yaradılır? Yəni bizə kömək etmək üçün? Yox, bizə qarşı təxribat etmək üçün. Xalqımızı çaşdırmaq üçün. Gənclərin beyinlərini zəhərləmək üçün. Budur. Görürsünüz ki, haradasa Azərbaycan dilində resurs yaranıb, bilin ki, məqsəd odur.
O faktları tapmaq üçün uzağa getmək lazım deyil, bizim böyrümüzdə Azərbaycan dilində gecə-gündüz bizə qarşı təxribatlar yağdırılır. Ya da ki, Qərb ölkələrində, orada da azərbaycandilli resurslar yaradılıb. Nə üçün? Yəni bax, bu birliyi sarsıtmaq üçün, Azərbaycanı özlərinə tabe etdirmək üçün, bizi müstəqillik yolumuzdan döndərmək üçün, sonra da bizi idarə etmək üçün”.
Bakı-Tehran münasibətlərində təhlükəsizlik mübahisələri ilə iqtisadi əməkdaşlıq paralel gedir. Buna görə sərt ritorikanı avtomatik diplomatik qopma əlaməti saymaq olmaz. Mümkün mesaj əməkdaşlığın ideoloji və siyasi müdaxiləyə razılıq olmadığıdır.
Çıxışın daxili auditoriyası da var: Əliyev YAP üzvlərinə ideoloji işdə daha fəal olmağı tapşırıb. Qurultay buna görə həm partiya rəhbərliyinin müddətini dəyişən, həm də suverenlik mövzusunu daxili siyasi səfərbərlik üçün istifadə edən toplantı kimi görünür.
Əliyevin YAP-ın Qurultayında dedikləri
