Hakan Fidanın Bakı səfərində enerji marşrutları, sülh və regional təhlükəsizlik müzakirə edilib
Hakan Fidanın Bakı səfəri
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidanın Bakıda keçirdiyi görüşlərdə Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri ilə yanaşı, enerji və nəqliyyat layihələri, Ermənistanla normallaşma prosesi, müdafiə əməkdaşlığı və Yaxın Şərqdəki vəziyyət müzakirə olunub. Ekspertlər səfəri regionda sürətlə dəyişən təhlükəsizlik şəraitində Bakı və Ankaranın mövqelərini əlaqələndirmək cəhdi kimi qiymətləndirirlər.
Hakan Fidan sentyabrın 15-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən qəbul edilib. Türkiyəli nazir Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın salamlarını çatdırıb, Əliyev də öz salamlarının Türkiyə Prezidentinə yetirilməsini istəyib.
Prezidentin rəsmi saytında yayılan qısa məlumatda bildirilir ki, tərəflər Azərbaycanla Türkiyə arasında “bir millət, iki dövlət” prinsipinə əsaslanan strateji müttəfiqliyin inkişafından razılıq ifadə ediblər.
Görüş qapalı keçirilib, danışıqların tam stenoqramı və ya tərəflərin ayrıca bəyanatları açıqlanmayıb.
Enerji və yeni ixrac marşrutları
Rəsmi məlumatda xüsusi vurğulanan mövzulardan biri enerji əməkdaşlığı və alternativ enerjinin beynəlxalq bazarlara çıxarılması üçün yeni marşrutların yaradılmasıdır.
Bu ümumi ifadənin detalları Fidanın azərbaycanlı həmkarı Ceyhun Bayramovla keçirdiyi sonrakı görüş və birgə brifinq zamanı açıqlanıb.
Bayramovun sözlərinə görə, müzakirə edilən layihələr arasında Azərbaycanda istehsal olunan alternativ enerjinin Qara dəniz vasitəsilə Avropa bazarına ötürülməsi və Naxçıvanı Türkiyə ilə birləşdirəcək yeni enerji kabeli var. Azərbaycan tərəfi bu layihələrin yalnız iki ölkə üçün deyil, Avropanın enerji bazarı üçün də əhəmiyyətli potensiala malik olduğunu bildirir.
2026-cı ilin ilk səkkiz ayında Azərbaycanla Türkiyə arasındakı ticarət dövriyyəsi 3,2 milyard dolları keçib. Bununla belə, göstərici iki ölkə prezidentinin əvvəllər müəyyən etdiyi 15 milyard dollarlıq hədəfdən hələ xeyli uzaqdır.
Orta Dəhliz və Kars-Dilucu dəmir yolu
Danışıqlarda Azərbaycan və Türkiyənin Avropa ilə Asiya arasında logistika körpüsü rolu da müzakirə olunub.
Hakan Fidan birgə brifinqdə Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun tam işlək vəziyyətdə olmasının vacibliyini vurğulayıb. O həmçinin Türkiyənin Naxçıvan sərhədinə çıxışını təmin edəcək Kars-Dilucu dəmir yolunun 2029-cu ilin sonunadək tamamlanmasının planlaşdırıldığını bildirib.
Bu xətt gələcəkdə Naxçıvan üzərindən Azərbaycana və daha sonra Mərkəzi Asiyaya uzanan nəqliyyat marşrutunun Türkiyə hissəsi hesab olunur. Fidanın sözlərinə görə, Orta Dəhlizin inkişafı həm Azərbaycan və Türkiyənin, həm də Türk Dövlətləri Təşkilatına daxil olan digər ölkələrin maraqlarına uyğundur.
Ermənistanla sülh prosesi
Fidan Əliyevlə görüşdən sonra Türkiyənin Azərbaycan və Ermənistan arasındakı normallaşma prosesini yaxından izlədiyini və bu məsələdə Bakının yanında olduğunu deyib.
Azərbaycan və Türkiyə xarici işlər nazirlərinin geniş tərkibli görüşünün yekun məlumatında bildirilir ki, tərəflər son bir ildə sülh prosesində əldə edilən irəliləyişi və regional əməkdaşlığa yönəlmiş praktiki addımları nəzərdən keçiriblər.
Eyni zamanda, təhlükəsizlik və müdafiə əməkdaşlığı, Şuşa Bəyannaməsi çərçivəsində müttəfiqlik münasibətləri, eləcə də BMT, ATƏT, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və Türk Dövlətləri Təşkilatı daxilində koordinasiya müzakirə olunub.
Nazirlər Yaxın Şərqdə və digər regionlarda davam edən münaqişələrin hərbi deyil, siyasi-diplomatik vasitələrlə həllinin vacibliyi barədə ümumi mövqelərini də təsdiqləyiblər.
Ekspertlər səfəri necə qiymətləndirirlər?
Türkiyə üzrə ekspert Mehmet Emin İqbal Dürre bildirib ki, səfər əvvəlcədən planlaşdırılsa da, Suriya və İran ətrafındakı gərginlik, eləcə də Rusiya-Ukrayna müharibəsi fonunda xüsusi əhəmiyyət qazanıb.
Onun fikrincə, Bakı və Ankara sürətlə dəyişən regional vəziyyətdə yanaşmalarını əlaqələndirməyə ehtiyac duyurlar. Ekspert Kars-Dilucu dəmir yolunu, enerji layihələrini və Türk Dövlətləri Təşkilatının növbəti sammitinə hazırlığı gələcək regional inteqrasiyanın əsas elementləri sayır.
Siyasi şərhçi Çingiz Şahbazinin verdiyi şərhdə isə başqa ehtimal irəli sürülür. O hesab edir ki, Türkiyə ilə İsrail arasında, xüsusilə Qəzza və Suriyaya görə artan gərginlik də qapalı danışıqların mövzularından biri ola bilər.
Şahbazinin fikrincə, həm Türkiyə ilə müttəfiqlik, həm də İsraillə strateji münasibətlər saxlayan Azərbaycan iki ölkə arasında dialoq platforması rolunu oynaya bilər. Lakin Əliyev-Fidan görüşünə dair rəsmi məlumatlarda Türkiyə-İsrail münasibətlərinin müzakirə edildiyi qeyd olunmur. Buna görə bu versiya hələlik ekspert ehtimalı olaraq qalır.
Hakan Fidanın Bakı səfəri
