Azərbaycan hökuməti GRECO-nun bəzi tövsiyələrini icra etməyib

JAMnews

Bakı

Korrupsiya ilə mübarizə üzrə dövlətlər qrupu – GRECO Azərbaycanda parlament üzvləri, hakimlər və prokurorların fəaliyyətində korrupsiya hallarının qarşısının alınması üzrə 4-cü dəyərləndirmə raundunun nəticələrini açıqlayıb. Azərbaycan üzrə ikinci uyğunluq hesabatına dair əlavə 2020-ci ilin oktyabr ayında GRECO-nun 86-cı plenar iclasında qəbul edilib.

Korrupsiya ilə mübarizə üzrə dövlətlər qrupu – GRECO (Group of States Against Corruption) 1999-cu ildə Avropa Şurası tərəfindən yaradılıb. Hazırda 50 üzvü var və fəaliyyəti yalnız Avropa qitəsi ilə məhdudlaşmır. Hərçənd qrupda Avropaya daxil olmayan yalnız bir ölkə var – ABŞ.
Təşkilatın əsas məqsədi üzv ölkələrə korrupsiya ilə mübarizədə yardım etməkdir. GRECO dövlətin fəaliyyətinə dair korrupsiya əleyhinə standartlar (tələblər) müəyyən edir və əməli fəaliyyətin həmin standartlara uyğunluğunu nəzarətdə saxlayır. Qrup milli antikorrupsiya siyasətində çatışmazlıqları müəyyənləşdirməyə kömək edir və zəruri qanunverici, institusional və operativ tədbirlərlə bağlı tövsiyələr verir.

GRECO-nun Azərbaycana dair hesabatına əsasən, ölkə üzrə məruzəçilər qismində Finlandiyadan Jouko Huhtamaki, Gürcüstandan isə Pelagia Makhauri təyin olunublar.

Qrup dəyərləndirmə hesabatında Azərbaycana 21 tövsiyə təqdim edib ki, sənədə əsasən, bunlardan yalnız 14-ü qənaətbəxş şəkildə icra edilib, 4 tövsiyə qismən icra olunub, 3 tövsiyə isə icra edilməyib.

“Rafael Cəbrayılov işi” və parlamentdə korrupsiya

Azərbaycan parlamentində korrupsiya hallarının qarşısının alınması məqsədilə verilmiş tövsiyələrə cavab olaraq, ölkə hökuməti GRECO-ya bildirib ki, 2019-cu ilin dekabrında Milli Məslisin buraxılması və 2020-ci ilin fevral ayında növbədənkənar seçkilərin keçirilməsi “bir sıra tövsiyələrin həyata keçirilməsinə mane olub”.

GRECO-nun tövsiyələrindən biri deputatların əlavə fəaliyyətləri üzərində effektiv nəzarətin bərqərar edilməsi olub. Buna cavab qismində Azərbaycan hökuməti “bir millət vəkilinin [Rəfael Cəbrayılovun – JAMnews] sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olması ilə əlaqədar səlahiyyətlərinin ləğv edilməsinə istinad edib.

Hökumət GRECO-ya cavabında qeyd edib ki, millət vəkili borcu geri qaytarmadığına görə mülki iddia üzrə məhkəmə qarşısında cavabdeh şəxs qismində çıxış edib. Bu məsələ ilə əlaqədar xidməti araşdırmanın parlamentin İntizam Komissiyası tərəfindən həyata keçirildiyi deyilir. “Səlahiyyətli orqanlara əsasən, xidməti araşdırmanın nəticələrinə əsasən, parlamentin İntizam Komissiyası sözügedən millət vəkilinin mandatına xitam verilməsi ilə əlaqədar Mərkəzi Seçki Komissiyasına müraciət edib. Daha sonra prokurorluq tərəfindən sözügedən millət vəkili barədə cinayət işi başlanılıb”, – hesabatda deyilir.

Lakin GRECO qeyd edir ki, Azərbaycan mətbuatında yer alan bir neçə xəbərdə millət vəkilinin mandatına xitamvermə prosedurunun müvafiq millət vəkilinin özünün tələbinə əsaslandırılması göstərilir. Başqa sözlə, Rafael Cəbrayılov özü mandatından imtina edib.

“Hər bir halda, tək bir hal ilə qeyd olunan tövsiyənin icra olunması qənaətinə gəlmək kifayət deyil”, – korrupsiya əleyhinə qrupun yaydığı sənəddə qeyd olunur.

Bundan əlavə, GRECO-nun millət vəkilləri üçün gəlir bəyannamələrinin formasının müəyyənləşdirilməsi tövsiyəsinin icrsında hər hansı irəliləyişin olmadığı nəzərə çatdırılır.

Azərbaycanda hakimlərin təyinatında Məhkəmə-Hüquq Şurasının rolu

GRECO-nun Azərbaycan hökumətinə tövsiyələrindən biri də Məhkəmə-Hüquq Şurasının mandatında məhkəmə hakimiyyətinin müstəqiliyinin qorunması və gücləndirilməsi ilə bağlı müddəaların aydın şəkildə göstərilməsi olub.

Təşkilat tövsiyə edib ki, məhkəmə hakimiyyətinin tərkibində Məhkəmə-Hüquq Şurasının (MHŞ) rolu gücləndirilsin, eyni zamanda MHŞ-nin üzvlərinin yarısından az olmayan hissəsinin birbaşa seçilmiş və ya həmkarları tərəfindən təyin edilən hakimlərdən ibarət olsun, MHŞ-nın sədri hakim olan üzvlərin arasından seçilsin.

Hesabatda bildirilir ki, GRECO məhkəmə müstəqilliyini qorumaq məqsədilə MHŞ-nin səlahiyyət müddətinin uzadılmasını məmnuniyyətlə qarşılayır, digər sadalanan tövsiyələrin icrasında hər hansı irəliləyişin olmamasına görə təəssüflənir.

Bunan əlavə, GRECO tövsiyə edib ki, bütün kateqoriyalardan olan hakimlərin və məhkəmə sədrlərinin təyin edilməsində Məhkəmə-Hüquq Şurasının rolu artırılsın. Təşkilat bütün kateqoriyalı hakimlərin təyin edilməsində MHŞ-nin iştirakının təmin edilməsində irəliləyişin olmamasından təəssüfləndiyini qeyd edib.

GRECO-nun Azərbaycan hökumətinə tövsiyələrindən biri də hakimlər üçün gəlir bəyannamələrinin formasının müəyyənləşdirilməsi olub. Qurum xatırladır ki, bu tövsiyə icra edilməyib və icrası üçün heç bir irəliləyiş yoxdur.

Prokurorluq orqanlarında vakansiya və maliyyə hesabatlılığı problemi

Prokurorlar barəsində korrupsiyanın qarşısının alınması sahəsində GRECO bir neçə tövsiyə ilə çıxış edib.

Cinayət işlərinin istintaqı zamanı prokurorluq orqanlarının fəaliyyətinə hər hansı lazımsız təsir və müdaxilənin aradan qaldırılması üçün “Prokurorluq haqqında” Qanuna dəyişikliklər edilməsi nə dair tövsiyə qismən icra olunub.

Digər tövsiyə isə prokurorluq orqanlarına bütün yüksək vəzifələrə vakansiyaların ictimaiyyətə açıq elan olunması və bu vəzifələri tutmanın aydın, obyektiv və şəffaf meyarlara uyğunlaşdırılması idi. Həmin tövsiyə də qismən icra edilib. Belə ki, vakansiyaların ictimaiyyətə açıq elan edilməsi qaydaları yüksək vəzifələrə şamil olunmayıb.

Prokurorlar tərəfindən aktivlərin bəyan edilməsi qaydasının prioritet məsələ kimi müəyyən edilməsi tövsiyəsi isə icra edilməyib və hesabatda göstərilir ki, həmin tövsiyənin icrası üçün heç bir irəliləyiş olmayıb.

GRECO bildirib ki, Azərbaycanla bağlı dördüncü raund dəyərləndirmə prosedurunu sonlandırır və ölkə hökumətini təşkilatın tövsiyələri ilə bağlı gələcəkdə icra ediləcək hər hansı irəliləyişlə əlaqədar məlumatların verilməsinə dəvət edir.