İlahiyyatçıya 30 sutka həbs verilib: Azərbaycanda məktəblərdə hicab mübahisəsi yenidən gündəmdə
Azərbaycan məktəblərində hicab mübahisəsi
İlahiyyatçı Abgül Süleymanov 30 sutka inzibati qaydada həbs edilib. Ailəsi onun saxlanmasını məktəblərdə hicabla bağlı yeni geyim qaydalarına qarşı sosial media paylaşımları ilə əlaqələndirir.
Məhkəmənin hansı inzibati maddəni tətbiq etdiyi açıqlanmayıb. Buna görə paylaşımın həbs qərarında necə əsaslandırıldığını hələ müəyyən etmək mümkün deyil.
Süleymanovun həyat yoldaşı Zəhra Süleymanova Meydan TV-yə bildirib ki, ilahiyyatçı sentyabrın 22-də axşam evinin qarşısından aparılıb. Ailə ertəsi gün onun harada saxlandığını öyrənə bilməyib.
Süleymanovanın sözlərinə görə, həyat yoldaşı ağır şəkər xəstəsidir və dərman qəbul etməlidir. Yaxınlarının sentyabrın 24-də verdiyi məlumata əsasən, məhkəmədən sonra o, Binəqədi rayon Müvəqqəti Saxlanma Məntəqəsinə aparılıb.
Hicabla bağlı paylaşım və əvvəlki həbsi
Nazirlər Kabinetinin qərarından sonra Süleymanov məktəbli qızların hicabla təhsil almasının məhdudlaşdırılmasına qarşı çıxıb. O, belə bir qadağa tətbiq olunarsa, həbsə düşməyi seçəcəyini yazıb. Ailəsi saxlanmanı məhz bu mövqeyi ilə əlaqələndirir. Polis və məhkəmə isə həbsin səbəbi barədə ictimai açıqlama verməyib.
İlahiyyatçı üçün hicab mövzusu yeni deyil. O, məktəblərdə dini baş örtüyü ilə bağlı etirazlarla tanınır və tərəfdarları onu “hicab məhbusu” adlandırırlar.
Süleymanov 2011-ci ildə saxlanılıb, iğtişaş törətmək, ictimai təhlükəsizliyi pozmağa cəhd və itaətsizliyə təhrik ittihamları ilə 11 il azadlıqdan məhrum edilib. Rəsmi məlumatlarda onun üzərində narkotik maddə tapıldığı da iddia olunurdu. Süleymanov ittihamları qəbul etmirdi. Cəza müddəti bitdikdən sonra 2022-ci ilin sentyabrında azadlığa çıxıb.
Azadlığa çıxanda Süleymanov dini mövqeyinin dəyişmədiyini, dini etiqada maneələr olarsa, yenə mübarizə aparacağını bildirmişdi. İndiki inzibati işin materialları isə hələ ictimaiyyətə təqdim edilməyib.
Yeni qərar hicabı qadağan edirmi?
Nazirlər Kabinetinin 21 sentyabr tarixli qərarı dövlət məktəblərində geyim qaydalarını dəyişib. Yeni bənd şagirdlərin müəyyən edilmiş formanın vahidliyini pozan, eləcə də ümumi təhsilin dünyəvilik prinsipinə uyğun olmayan digər geyim elementlərindən istifadəsinə yol vermir.
Qərarda “hicab” sözü yazılmayıb. Ancaq dini baş örtüyü məktəbli formasının hissəsi olmadığından, dəyişiklik hicaba qadağa kimi şərh olunur. Sənəd hansı geyim elementlərinin dünyəvilik prinsipinə uyğun sayılmadığını ayrıca izah etmir. Bu da qaydanın məktəblərdə necə tətbiq ediləcəyi barədə sual yaradır.
Qərara görə, uşağın geyim tələbinə əməl etməsini valideyn və ya qanuni nümayəndə təmin etməlidir. Qaydaya riayət olunması ilə bağlı məsələləri məktəbin Pedaqoji Şurası həll edir. Milli geyim elementlərinə yalnız müəyyən tədbirlərdə, şuranın qərarı ilə icazə verilir. Sənəddə hicab taxan şagirdin dərsdən kənarlaşdırılması ayrıca tələb kimi göstərilmir.
Bu qərardan əvvəl, iyulda “Ümumi təhsil haqqında” qanuna “millilik və dünyəvilik” prinsipi əlavə edilib, şagird və müəllimlərin geyim tələblərinə əməl etməsi qanunda təsbit olunub.
Əvvəlki şikayətlər və cavabsız suallar
Hicablı şagirdlərin məktəbə buraxılmaması barədə şikayətlər əvvəl də səslənib. Apreldə yayımladığımız yazıda Sumqayıtdakı 15 saylı məktəblə bağlı valideynin şikayətinə yer vermişdik. Valideyn qızının baş örtüyünə görə dərsə buraxılmadığını deyirdi. Həmin vaxt qüvvədə olan məktəbli forması qaydalarında hicab ayrıca göstərilmirdi.
Mübahisənin bir tərəfində vahid məktəb forması və uşağa dini geyimin məcburi tətbiq olunmaması arqumenti, digər tərəfində şagirdin dini etiqad və təhsil hüquqları dayanır. Hicab məsələsi 2012-ci ildə Təhsil Nazirliyi qarşısında aksiya və sonrakı həbslərlə də gündəmə gəlmişdi.
İndi məktəblərin yeni qaydanı hicablı şagirdlərə necə tətbiq edəcəyi bilinmir. Süleymanovun işində də əsas sual açıq qalır: məhkəmə 30 sutkalıq həbsə hansı konkret əməli əsas götürüb?
Azərbaycan məktəblərində hicab mübahisəsi
