"Qaçqınların damğalanması yolverilməzdir": Paşinyan Qarabağ ermənilərini "qaçaqlar" adlandırdı
Paşinyan Qarabağ ermənilərinə “qaçaq” dedi
Ermənistanda ekspert dairələri və ictimaiyyət metropolitendə baş vermiş bir insidenti müzakirə edir. Həmin hadisə zamanı baş nazir Nikol Paşinyan Qarabağ ermənisi olan uşaqlı bir qadınla qarşılaşıb. Söhbət gərgin mübahisəyə çevrilib. Sonda Paşinyan hətta belə deyib: “Siz, qaçaqlar, mənim Qarabağı təslim etdiyimi deməyə cürət etməyin”.
İnsan hüquqları müdafiəçisi Anais Manasyan dərhal bundan sonra yüksək vəzifəli şəxsləri qaçqınlara və onların hüquqlarına həssas yanaşmağa çağırıb. Lakin bəyanatın mətnində baş nazirin adı və konkret insident qeyd olunmayıb.
Bəzi politoloqlar bildiriblər ki, baş nazir qaçqınlara qarşı mənfi ritorikanı legitimləşdirir və onları siyasi məqsədlərlə damğalayır.
Hadisədən sonra Paşinyan qadından iki dəfə ictimai şəkildə üzr istəyib və onunla yenidən görüşməyi təklif edib. Lakin üzr istəməsinə baxmayaraq, sosial şəbəkələrdə müzakirələr davam edib. Siyasi şərhçi Akop Badalyan hesab edib ki, yenidən görüş təklifi siyasi gedişdir.
“O qadın görüş təklifini qəbul etsə, təbii ki, həmin andan etibarən təbliğat çarxı Paşinyanın xeyrinə fırlanmağa başlayacaq. Əgər qadın dəvəti qəbul etməsə, o zaman bütün təbliğat maşını Paşinyanın üzr istədiyini, qadının isə kobud davrandığını əsas gətirərək yeni hücum dalğası üçün ‘legitim səbəb’ əldə edəcək”, – deyə o vurğulayıb.
Baş verənlərin bütün detalları, baş nazirin üzr istəməsi, ombudsmanın bəyanatı, şərhlər
- Ermənistanda pensiyaların artırılması: iqtisadi artımın nəticəsi, yoxsa seçicilərin ələ alınması?
- Ermənistan parlamentinin vitse-spikeri seçiciləri “oliqarxlarla əlaqələri kəsməyə” çağırır
- Paşinyan: “Biz RF-yə qarşı hərəkət etməyəcəyik, lakin hər zaman Ermənistanın maraqları naminə hərəkət edəcəyik”
Mübahisə Paşinyanın uşağa Ermənistan xəritəsi olan nişan hədiyyə etmək istəməsi ilə başlayıb
Paşinyan və komandası artıq bir neçə həftədir ki, həftəsonları bölgələrə səfər edir və özlərinin dediyi kimi “daxili partiya kampaniyası” aparır. Bu bazar günü isə onlar birlikdə metroyla hərəkət edərək paytaxt sakinləri ilə ünsiyyət qurublar.
Son vaxtlar baş nazir sinəsində Ermənistan xəritəsi formasında nişan gəzdirir və küçədə qarşılaşdığı insanlara da eynisindən paylayır. Paşinyan metrodakı oğlana da nişan təklif edib. Buna anası belə cavab verib:
“Biz Artsaxdanıq. Bizim başqa xəritəmiz var” [tanınmamış DQR-nin də daxil olduğu xəritəni nəzərdə tuturdu].
Baş nazir israrını davam etdirib: “Sizin oğlunuz bu xəritəyə uyğun ərazidə yaşayacaq”.
Qadın etiraz edib: “Siz bizə Artsaxa qayıdışa ümid etməyi qadağan edə bilməzsiniz”.
Paşinyan əsəbiləşib, səsini qaldırıb və ona xatırladıb:
“Biz Ermənistan vətəndaşlarının qazandığı milyardları xərclədik ki, siz orada qala biləsiniz. Bəs niyə qalmadınız? […]
Bu xəritə haqqında belə laqeyd danışmayın. Növbəti dəfə siz, qaçaqlar, mənim Qarabağı təslim etdiyimi deməyə cürət etməyin”.
Paşinyan “nəyisə düzgün demədiyini” etiraf edib
Həmin gün baş nazir Paşinyan iki dəfə üzr istəyib.
“Mən etiraf edirəm ki, nəyisə düzgün demədim, düzgün tonda danışmadım və üz ifadəm də uyğun olmadı. Müəyyən mənada yanlış məzmun da səsləndirdim. Amma bu mövzu mənim üçün hələ də ən emosional məsələlərdən biridir. Hər kəsdən üzr istəyirəm”, – deyə baş nazir bildirib.
Daha sonra Nikol Paşinyan insidentlə bağlı Facebook səhifəsində paylaşım edərək Armine Mosiyanı və onun oğlunu hökumətə dəvət edib. O, canlı yayımda rəsmi şəkildə üzr istəyəcəyini vəd edib:
“Əgər onun üçün hökumətə gəlmək qəbuledilməzdirsə, eyni şeyi metroda, onun üçün uyğun olan vaxtda, yenə də canlı yayımda etməyə hazıram. Onun yaşadığı və ya işlədiyi yerdə də görüşməyə hazıram”.
Ombudsmanın bəyanatı
“Zorla köçürülmüş şəxslərlə və qaçqınlarla ünsiyyət, eləcə də onların hüquqları ilə bağlı məsələlərin müzakirəsi həmin qrupun həssaslığı nəzərə alınaraq aparılmalıdır”, – deyə İnsan hüquqları müdafiəçisi bildirib.
Anais Manasyan əlavə edib ki, bunu beynəlxalq hüquq standartları tələb edir. O, “vəzifəli şəxsləri, bütün siyasi və ictimai xadimləri” köçürülmüş şəxslərə və qaçqınlara, eləcə də onların hüquqları ilə bağlı məsələlərə həssas yanaşmağa çağırıb:
“İctimai diskurs onların həssaslığını artırmamalı və ya dərinləşdirməməlidir, əksinə, həmrəylik, inklüzivlik və qarşılıqlı hörmət mühitinin formalaşmasına və möhkəmlənməsinə töhfə verməlidir”.
Şərhlər
Nikol Paşinyan təkcə Qarabağdan olan qaçqınları damğaladığına görə tənqid olunmayıb. Onun azyaşlı uşağın yanında anaya qışqırması da cəmiyyətdə reaksiyaya səbəb olub. Politoloqlar isə insidentin iyunda keçiriləcək parlament seçkilərinin nəticələrinə mümkün təsirindən danışmağa başlayıblar.
Aşağıda sosial şəbəkələrdə ən çox müzakirə olunan fikirlərdən bəziləri təqdim olunur.
Politoloq Tiqran Qriqoryan hesab edir:
“Düşünürəm ki, belə davranışın təhlili üçün multidissiplinar peşəkar qrup cəlb olunmalıdır. Bizə isə aşağıdakı məqamları qeyd etmək qalır:
- gözlənildiyi kimi, seçkiqabağı dövrdə qaçqınlara qarşı hücumların sayı ən yüksək səviyyədə kəskin artacaq,
- belə davranış gündəlik səviyyədə qaçqınlara qarşı nifrət ritorikasını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.
Əgər ölkənin baş naziri qaçqınlara qarşı ən iyrənc ifadələri legitimləşdirir və siyasi məqsədlərlə istifadə edirsə, niyə onun tərəfdarları bunları təkrarlamasın?”
Hüquq müdafiəçisi Zarui Ovannisyan başqa bir məqama diqqət çəkib:
“Qadının səsi faktiki olaraq kişi səsi, aqressiv jestlər və ittihamlarla boğulduqda, bu artıq psixoloji təzyiqdir. Bu isə minlərlə insan üçün nümunə olan vəzifəli şəxs tərəfindən edildikdə daha da təhlükəli presedentə çevrilir. Anaya uşağın yanında qışqırılması isə ikiqat yolverilməzdir.
Sadəcə anasının yanında oturan uşaq hakimiyyət nümayəndəsinin aqressiv davranışının şahidi olub. Bu artıq siyasi və ya şəxsi mübahisə çərçivəsini aşır və uşaq hüquqları sahəsinə daxil olur.
Uşaq üçün təhlükəsiz mühit yalnız fiziki deyil, həm də psixoloji qorumanı nəzərdə tutur. Onun yanında anaya qışqırılması, gərgin və qorxulu vəziyyət yaradılması uşağın zorakılıqdan və ləyaqəti alçaldan rəftardan qorunmaq hüquqlarının pozulması deməkdir.
Qadın hüquqlarının müdafiəsi ilə məşğul olan şəxs kimi bu davranışı gender əlaməti üzrə psixoloji zorakılıq elementləri daşıyan hal kimi qiymətləndirirəm. Eyni zamanda uşağın iştirakı məsələni uşaq hüquqlarının qorunması baxımından da qiymətləndirməyi tələb edir.
Dövlət vəzifəsi qışqırmaq, ittiham etmək və alçaltmaq hüququ vermir. Xüsusilə də müharibənin və məcburi köçkünlüyün ağır nəticələrindən artıq zərər görmüş insanlara qarşı”.
Politoloq Robert Gevondyan vurğulayıb:
“Seçkilərin nəticəsində hakim partiyanın konstitusiya çoxluğu (2/3) qazanması ehtimalı son dərəcə aşağıdır. Ən real ssenari “Vətəndaş müqaviləsi”nin qələbəsi və hökumətin formalaşdırılmasıdır, lakin cüzi üstünlüklə.
Əslində Paşinyan partiyanın konstitusiya çoxluğu qazanacağını bəyan etməklə ictimai mühitə təsir göstərməyə və rezonans doğurmuş, reytinqə mənfi təsir etmiş vəziyyətləri kompensasiya etməyə çalışır. Söhbət ilk növbədə Soyqırımı Muzeyinin direktorunun işdən çıxarılması və metrodakı insidentdən gedir. Hər iki halda Paşinyan emosiyalarını cilovlasaydı və şərh vermək, mübahisəyə qoşulmaq istəyini nəzarətdə saxlasaydı, problemlərdən qaçmaq mümkün olardı.
Lakin daha pis xəbər də var: seçkilərə hələ 2,5 ay qalır. Xüsusi təşkil olunmuş təxribatlar və bu kimi təsadüfi hallar daha da artacaq. Onların qarşısını almaq imkanları isə olmayacaq.
Ona görə də Paşinyan bəzi hallarda emosiyalarını cilovlaya və susa bilməsə, o, nəinki konstitusiya çoxluğu əldə etməyəcək, hətta Ermənistanın Karapetyan və Koçaryan cütlüyü üçün Rusiya koloniyasına çevrilməsi ehtimalını yarada bilər. [Burada rusiyalı biznesmen Samvel Karapetyan və sabiq prezident Robert Koçaryan nəzərdə tutulur.]
Düşünürəm ki, Ermənistan Respublikası naminə bəzən sadəcə susmaq lazımdır”.
Paşinyan Qarabağ ermənilərinə “qaçaq” dedi
