«Հանի՛ր հիջաբդ ու մտի՛ր դասարան». ի՞նչ է կատարվում Ադրբեջանի դպրոցներում
Իշխանությունները սահմանափակումները հիմնավորում են՝ հղում անելով դպրոցական միասնական համազգեստի պահպանման անհրաժեշտությանը և աշխարհիկ կրթության սկզբունքին: Սակայն դասերից զրկված աշակերտուհիների համար այս քաղաքականության հետևանքները բավականին կոնկրետ են. դասերին մասնակցելու համար նրանք ստիպված են հրաժարվել իրենց կրոնական հագուստից։
Դպրոցականները համերաշխություն են հայտնում հիջաբ կրող դասընկերներին
Ջալիլաբադի շրջանի թիվ 9 դպրոցից հրապարակված տեսանյութում երևում է, թե ինչպես են աղջիկներին արգելում մուտք գործել շենք՝ հիջաբների պատճառով։ Բաքվի Հոքմելի գյուղից հրապարակված մեկ այլ տեսանյութում երևում են ծնողները, որոնք զգուշացնում են, որ կդադարեցնեն դպրոց ուղարկել նաև իրենց որդիներին։
Բողոքի ակցիայի մասնակիցները իրենց դժգոհությունն արտահայտում են տարբեր ձևերով՝ հավաքվելով դպրոցների դիմաց, հրաժարվելով դասերին մասնակցել և կոչ անելով բոյկոտի։ Սակայն նրանք բոլորը նույն պահանջն ունեն. հիջաբ կրող աղջիկները չպետք է զրկվեն կրթություն ստանալու հնարավորությունից։
Դպրոցական համազգեստի պահանջներից մինչև արգելքներ
Չնայած փաստաթղթում հատուկ չի նշվում հիջաբի մասին, դպրոցներից ստացված բողոքները ցույց են տալիս, որ գործնականում այս դրույթը կիրառվում է հատկապես գլխաշորերի նկատմամբ։
Հիջաբ կրող աշակերտներին դասի չթողնելը փաստացի նշանակում է նրանց համար գլխաշորի արգելք։
Երբ նման միջոցառումները ներկայացվում են միայն որպես դպրոցական համազգեստի պահանջների պահպանումն ապահովելու միջոց, երեխաների կրթության հասանելիության սահմանափակման հարցը մղվում է երկրորդ պլան։
Ավելին, որոշմամբ ներկայացված փոփոխությունները չեն նախատեսում առանձին միջոցի կիրառում դասերից հեռացման տեսքով։ Սա հարց է առաջացնում այն մասին, թե ինչ հիմքով են դպրոցների վարչակազմերը դիմում նման գործելակերպի։
Բաքվի քաղաքային կրթության վարչության կողմից հոկտեմբերի 9-ին հայտարարված՝ աշակերտների և ուսուցիչների հագուստի կանոնների պահպանման ստուգումները ցույց են տալիս, որ խնդիրը դուրս է առանձին դպրոցների տնօրենների որոշումների շրջանակից։
Բողոքի ակցիայի մասնակիցների դեմ քրեական գործեր են հարուցվել
Քրեական գործը հարուցվել է Քրեական օրենսգրքի 233-րդ հոդվածի համաձայն, որը պատասխանատվություն է նախատեսում հասարակական կարգի խախտման հանգեցնող գործողություններ կազմակերպելու կամ նման գործողություններին ակտիվորեն մասնակցելու համար։
Նախարարությունը ձերբակալվածներին մեղադրում է Բաքվում կրթության ոլորտի աշխատողների հետ կոնֆլիկտներ հրահրելու, կրթական հաստատություններին վնաս հասցնելու և դպրոցների ու երթևեկության գործունեությունը խոչընդոտելու փորձ կատարելու մեջ։
Դպրոցներին հասցված ճշգրիտ վնասը չի բացահայտվել։ Ձերբակալվածների անունները և տարիքը նույնպես չեն հրապարակվել։
Տեղեկատվության բացակայությունը լուրջ հարցեր է առաջացնում, հատկապես՝ հաշվի առնելով դպրոցականների մասնակցությամբ բողոքի ակցիաները։
Արդյո՞ք ձերբակալվածների մեջ կան անչափահասներ։ Ի՞նչ հիմքով են իրավապահ մարմինները տարբերակում խաղաղ բողոքի ակցիաները և այն կոնկրետ գործողությունները, որոնցում մեղադրվում են ձերբակալվածները։
Նախարարությունը բացատրում է, որ ձեռնարկված միջոցառումներն անհրաժեշտ են աշակերտների և ուսուցիչների անվտանգությունն ապահովելու համար։ Սակայն կրթության իրավունքի հետ կապված բողոքի ցույցերի ֆոնին քրեական գործի հարուցումը կարող է այլ ընտանիքների հետ պահել նմանատիպ բողոքի ցույցերի մասնակցելուց։
Իլհամ Ալիևի ելույթն ու իրանական գործոնը
«Հետևաբար, մենք պետք է պաշտպանվենք գաղափարական սադրանքներից: Ինչպե՞ս: Առաջին հերթին, իհարկե, կրթության միջոցով»:
Նախագահը նաև քննադատեց հարևան երկրներում ադրբեջաներեն լեզվով գործող լրատվամիջոցներին:
Չնայած նա իր ելույթի այդ մասում ուղղակիորեն չհիշատակեց Իրանը և հիջաբը, որոշ քաղաքական վերլուծաբաններ նրա խոսքերը մեկնաբանում են որպես Ադրբեջանում Իրանի կրոնական ազդեցության դեմ ուղղված ազդակ:
Կառավարությանը մոտ կանգնած քաղաքական մեկնաբան Ասիֆ Նարիմանլին հիջաբի արգելքի շուրջ տեղի ունեցող իրադարձությունները կապում է Իրանի կողմից «քաղաքական և գաղափարական միջամտության» փորձերի հետ:
Նա այս համատեքստում է դիտարկում Ղոմի կրոնական հավաքը և Ստամբուլում կայացած բողոքի ցույցը:
Ծնողների իրավունքներն ու պետության պարտականությունները
Մասնագետները հիշեցնում են, որ Երեխայի իրավունքների մասին կոնվենցիայի 5-րդ և 14-րդ հոդվածները նույնպես ճանաչում են ծնողների դերը երեխաների դաստիարակության և նրանց զարգացման ուղղորդման գործում։
Ուսուցիչները՝ աշխատանքը կորցնելու վտանգի առաջ
Լրագրող Արզու Աբդուլան հայտնել է Ռամանա գյուղի թիվ 90 դպրոցում նմանատիպ իրավիճակի մասին։
Հրաժարականի դիմում ներկայացնելու պահանջը կարող է տպավորություն ստեղծել, որ աշխատանքային հարաբերությունները դադարեցվում են աշխատողի սեփական նախաձեռնությամբ։
Հանրության վերաբերմունքը երկիմաստ է
Իսկ բանտարկված լրագրող Փոլադ Ասլանովը հացադուլ է հայտարարել՝ ի նշան հիջաբ կրող աշակերտուհիների և ուսուցիչների համար կիրառված սահմանափակումների դեմ բողոքի։
Բուզովնայի դպրոցում բողոքի ցույցերի մասին HamamTimes-ի հոդվածի մեկնաբանություններում հանդիպում են նաև պնդումներ ցուցարարների և Իրանի միջև հնարավոր կապերի մասին։
Թուրքիայի արձագանքը
Դպրոցներում հիջաբ կրելն արգելելու նախկին փորձերը
2011 թվականի մայիսի 6-ին ոստիկանությունը ցրեց Կրթության նախարարության դիմաց կազմակերպված բողոքի ցույցը, ինչը հանգեցրեց ձերբակալությունների և քրեական գործերի հարուցման։ Աբգյուլ Սուլեյմանովը, որը հայտնի էր հիջաբի արգելքի դեմ բողոքի ցույցերին մասնակցությամբ, ձերբակալվեց նույն թվականին և հետագայում դատապարտվեց 11 տարվա ազատազրկման։ Նա հերքել էր իրեն առաջադրված մեղադրանքները։
Այս տարվա սեպտեմբերին նա կրկին դատապարտվեց 30-օրյա վարչական կալանքի։ Սուլեյմանովի ընտանիքը այս ձերբակալությունը կապում է հիջաբի մասին նրա հրապարակումների հետ։
