Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթգիծը կվերագործարկվի. ի՞նչ է նշանակում տարածաշրջանի համար
Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթգծի վերագործարկում
Մայիսի 26-ին Թբիլիսի-Բաքու ուղևորատար գնացքը կվերսկսի աշխատանքը։ Վեց տարվա ընդմիջումից հետո ամենօրյա երթևեկության վերականգնումը փաստացի վկայում է Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթգծի լիարժեք շահագործման անցնելու մասին։
Ամսաթվերն արդեն հաստատվել են։ Ըստ Ադրբեջանի երկաթուղիների և Վրաստանի երկաթուղիների միջև նախնական համաձայնության՝ գնացքները Բաքվից կմեկնեն ամեն օր՝ ժամը 23:10-ին և Թբիլիսի կժամանեն հաջորդ օրը՝ ժամը 8:41-ին։ Թբիլիսիից գնացքը կմեկնի ժամը 21:00-ին և Բաքու կժամանի հաջորդ օրը՝ ժամը 6:24-ին։
Ադրբեջանն այս քայլին է դիմում իր ցամաքային սահմաններին շարունակվող սահմանափակումների ֆոնին։ Չնայած Բաքու-Թբիլիսի գնացքի գործարկումը թվում է իրատեսական, երկիրը շարունակում է փակ պահել իր ցամաքային սահմանները հարևան այլ երկրների, այդ թվում՝ Ռուսաստանի և Իրանի հետ։
Ադրբեջանն իր ցամաքային սահմանները փակել է 2020 թվականի մարտին՝ COVID-19-ի տարածումը կանխելու նպատակով։ Այս որոշումը մի քանի անգամ երկարաձգվել է, և երկրի ցամաքային սահմանները փակ են ավելի քան վեց տարի։
Վրաստանի էկոնոմիկայի նախարարությունը հայտարարել է, որ առաջին գնացքը կմեկնի մայիսի 26-ին: Մինչդեռ, Ադրբեջանի նախարարների կաբինետը հատուկ կարանտինային ռեժիմը երկարաձգել է մինչև 2026 թվականի հուլիսի 1-ը։
Ըստ էության, այստեղ միահյուսվում են 3 զուգահեռ պատմություններ`
- Առաջինը մարդկային գործոնն է. գնացքը վերականգնում է ընտանեկան ուղևորությունների, փոքր բիզնեսի զարգացման, զբոսաշրջության և օդային հաղորդակցությունից բացի այլ ուղիներով ճամփորդելու հնարավորությունը։
- Երկրորդը տնտեսական բաղադրիչն է. Բաքուն այլևս պարզապես խորհրդանշական աշխարհաքաղաքական երթուղի չէ և դառնում է լիարժեք առևտրային զարկերակ՝ համագործակցելով Ալաթ նավահանգստի, լոգիստիկ գոտիների և Միջին միջանցքի հետ։
- Երրորդը տարածաշրջանային հավասարակշռությունն է. Բաքուն, Թբիլիսին և Անկարան իրականացնում են այն տրանսպորտային եռանկյունին, որը նրանք կառուցել են տարիներ շարունակ, այն այժմ ներառում է ինչպես բեռնափոխադրումներ, այնպես էլ ուղևորափոխադրումներ։
Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթգծի երկրորդ կյանքը
Այս նախագծի քաղաքական հիմքը դրվել է 2007 թվականին, իսկ երկաթգիծը բացվել է 2017 թ․-ի հոկտեմբերի 30-ին: Առաջին փուլում երթուղին նախատեսված էր տարեկան 1 միլիոն ուղևոր և 6.5 միլիոն տոննա բեռ տեղափոխելու համար, որին հաջորդել է հզորությունների ավելացումը՝ հասցնելով 3 միլիոն ուղևորի և 17 միլիոն տոննա բեռի: Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարությունը նույնպես վերահաստատում է մինչև 2034 թվականը 17 միլիոն տոննա բեռ և 3 միլիոն ուղևոր տեղափոխելու նպատակը:
Այնուամենայնիվ, քաղաքական մտադրությունների և երկաթգծի իրական շահագործման միջև երկարատև խզումներ են առաջացել: Ուղևորափոխադրումները դադարեցվել են 2020 թվականին՝ համավարակի սահմանափակումների պատճառով: Բեռնափոխադրումները, իրենց հերթին, խիստ սահմանափակվել կամ ամբողջությամբ դադարեցվել են, մասնավորապես՝ 2023 թվականի մայիսից մինչև 2024 թվականի մայիս ընկած ժամանակահատվածում՝ վրացական հատվածի լայնածավալ արդիականացման պատճառով: Վերանորոգված երթուղով առաջին բեռնատար գնացքը Ապշերոնի լոգիստիկ կենտրոնից Կարս է մեկնել միայն 2024 թ․-ի մայիսի 20-ին:
Վրացական հատվածը մնացել է հիմնական խոչընդոտը: Պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ 2024 թ․-ին Ադրբեջանի երկաթուղիներն ավարտել են Վրաստանի տարածքով անցնող 184 կիլոմետրանոց հատվածի արդիականացումը՝ գծի տարեկան թողունակությունը 1 միլիոնից հասցնելով 5 միլիոն տոննա բեռի։
Արդիականացվել է 13 կայարան, 55 կամուրջ, 8 երկաթուղային էլեկտրակայան և հարյուրավոր ենթակառուցվածքային օբյեկտներ։ Վրաստանի երկաթուղիների՝ Tbilisi Silk Road Forum-ի համար պատրաստված նյութերում նաև նշվել է, որ երկաթգծի բաղադրիչն աշխատանքով է ապահովել 2324 մարդու։
