"Toplum TV işi" üzrə yekun iclas: ittiham edilən 9 nəfər ümumilikdə 121 il həbs cəzası alıb
Toplum TV məhkəməsində hökm
27 iyulda Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində hakim Azər Tağıyevin sədrliyi ilə “Toplum TV işi” üzrə yekun məhkəmə prosesi keçirilib və hökm oxunub.
Doqquz nəfər – Toplum TV və Demokratik Təşəbbüslər İnstitutu (İDİ) ilə əlaqəli jurnalistlər, media hüququ ekspertləri, layihə koordinatorları və III Respublika Platformasının üzvləri 12 ildən 15 ilədək azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum edilib. Hər birinə əlavə olaraq 2 il 6 ay müddətinə müəyyən vəzifələr tutmaq hüququndan məhrumetmə cəzası tətbiq olunub, mülki iddia (əmlaklarının müsadirəsi və s.) təmin edilib.
Elmir Abbasov hökm oxunduqdan sonra zalda həbs edilib.
Vəkillər prosesin ədalətsiz olduğunu, müdafiə vəsatətlərinin rədd edildiyini və işin siyasi xarakter daşıdığını bildirərək, apellyasiya şikayəti verəcəklərini açıqlayıblar.
Beynəlxalq təşkilatlar cəzaları “hədsiz dərəcədə ağır və siyasi motivli” adlandıraraq dərhal azadlığa çağırıblar.
İşin ümumi konteksti və ittihamlar
2024-cü il martın 6-da Daxili İşlər Nazirliyi “Toplum TV” ofisinə, İDİ ofisinə və bir sıra ünvanlara basqın həyata keçirib. İlkin ittiham Cinayət Məcəlləsinin 206.3.2-ci maddəsi – qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs tərəfindən xarici valyuta qaçaqmalçılığı olub. Sonradan ittihamlar ağırlaşdırılıb: qanunsuz sahibkarlıq, külli miqdarda pulların yuyulması, vergidən yayınma, sənəd saxtakarlığı, “mütəşəkkil cinayətkar qrup” kimi Qərb donor vəsaitlərini (Toplum TV, İDİ, Fakt Yoxla fakt-çekinq platforması və III Respublika Platforması üçün) qanunsuz əldə etmə və istifadə etmə.
Prokurorluq təqsirləndirilənləri “təşkilatlanmış cinayətkar qrup” kimi təqdim edib və 13-16 il cəza tələb edib. Təqsirləndirilənlərin hamısı ittihamları tam rədd edib, sübutların saxta və ya əsassız olduğunu, həbslərin müstəqil media və demokratik təşəbbüsləri susdurmaq məqsədi daşıdığını bildiriblər.
Məhkəmə prosesi boyu səhhət problemləri (xüsusən Ələsgər Məmmədli və digərləri), ev dustaqlığı vəsatətlərinin rədd edilməsi, şahidlərin təzyiq altında ifadə verməsi iddiaları və digər prosedural pozuntular müzakirə olunub.
“Toplum TV” 2016-cı ildən fəaliyyət göstərən müstəqil onlayn televiziya və xəbər platforması olub; siyasi, korrupsiya, insan hüquqları və sosial mövzuları işıqlandırıb. İDİ isə demokratik təşəbbüslər, gənclərin maarifləndirilməsi və media təlimləri ilə məşğul olub.
Son məhkəmə çıxışlarından
Təqsirləndirilənlər son sözlərində ittihamları rədd edərək işin siyasi sifariş olduğunu vurğulayıblar.
Akif Qurbanov 20 iyudakı çıxışında demokratiya ideyalarının silinməyəcəyini, hökumətin sovet üslublu rejim kimi səhvləri etiraf etmədiyini, iqtisadi konsentrasiyanı və müstəqil media/məhkəmə sisteminin olmamasını tənqid edib: “Əsrlərlə cəhd etsələr də, respublika ideyalarını silə bilməyəcəklər… Müstəqil media və müstəqil məhkəmə istəmirlər. Bu sistemə tabe olmaq niyyətimiz yoxdur”.
O, “Toplum TV” və “Fakt Yoxla”nın peşəkar jurnalistika və dezinformasiyaya qarşı yaradıldığını müdafiə edib.
Ruslan İzzətli isə son söz əvəzi oğluna məktub oxuyub.
Digərləri də sübutların olmamasını (məsələn, 837 min manatın nağd gətirilməsi iddiasının donor təcrübəsinə zidd olduğunu), prosesin birtərəfli olduğunu və siyasi təqibi qeyd ediblər. Jurnalist Fərid İsmayılov və digər şəxslər səhhət problemlərini və həbsdə özlərinə qarşı ünvanlanan təhdidləri də dilə gətiriblər.
Aşağıda hər birinin ayrı-ayrı bioqrafiyası, rolu, ittihamlar və cəzalar barədə məlumatlar verilir.
Akif Qurbanov – 15 il
1981-ci il 3 avqustda Gürcüstanda anadan olub. Azərbaycan Tibb Universitetini (1998-2004), Avropa Şurası Siyasət Məktəbini (2008, Strasburq), Xarkov Milli Universitetinin hüquq fakültəsini (2013-2016) bitirib. Evlidir, üç övladı var.
Siyasi fəaliyyətə 2002-ci ildə Ümid Partiyasında başlayıb: gənclərlə iş üzrə sədr müavini, seçki qərargahı rəhbəri. 2006-2016-cı illərdə Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvü olub. Demokratik Təşəbbüslər İnstitutunun (İDİ) təsisçisi və rəhbəri, “Fakt Yoxla” və “Toplum TV”-nin təsisçilərindən biri, III Respublika Platformasının qurucularından və 2024-cü ildən spikeri/sədridir. 2024-cü il martın 6-da həbs olunub.
İttiham: mütəşəkkil qrup çərçivəsində qaçaqmalçılıq, qanunsuz sahibkarlıq, çirkli pulların yuyulması və s. Cəza: 15 il azadlıqdan məhrumetmə və 2 il 6 ay vəzifə məhrumiyyəti.
Ruslan İzzətli – 15 il
1989-cu il 18 apreldə Ağdamda anadan olub (işğaldan sonra Bərdədə yaşayıb). Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetini (incəsənət tarixi, 2008-2012), Bahçeşehir Universitetində magistraturanı (qlobal siyasət və beynəlxalq münasibətlər) bitirib. Avropa Şurası Siyasi Biliklər Məktəbində oxuyub. Evlidir, bir övladı var.
2009-2012-ci illərdə Bütöv Azərbaycan Gənclər Təşkilatının sədri, 2012-2013-cü illərdə Ümid Partiyasında sədr müavini, 2013-2021-ci illərdə “D18” Hərəkatının sədri olub. 2015 və 2020-ci illərdə parlament seçkilərində namizəd olub.
İkinci Qarabağ müharibəsinin iştirakçısıdır, “Füzulinin işğaldan azad edilməsinə görə” və “Vətən müharibəsi iştirakçısı” medalları ilə təltif edilib. III Respublika Platformasının qurucu heyət üzvüdür. 2024-cü il martında həbs olunub.
İttiham eyni mütəşəkkil qrup və maliyyə cinayətləridir. Cəza: 15 il və vəzifə məhrumiyyəti. Sağlamlıq problemləri (öd kisəsində daş və s.) var.
Ələsgər Məmmədli – 14 il
1968-ci il 24 mayda Ağdam rayonunun Quzanlı qəsəbəsində müəllim ailəsində anadan olub. İstanbul Universitetinin hüquq fakültəsini (1991-1996), TODAİE-də magistraturanı (1999-2001, Ankara) bitirib. Evlidir, iki övladı var.
Media hüququ üzrə ekspert, “Internews” və IREX-də (2002-2014) hüquqşünas və menecer işləyib, Media Hüququ İnstitutunun həmtəsisçisidir, yüzlərlə təlim keçirib. “Toplum TV”-nin hüquqi təsisçisidir (2016-dan bəri). 2024-cü il martında həbs olunub.
İttiham: eyni maliyyə və “mütəşəkkil qrup” maddələri. Səhhət problemləri (boğazda şiş, əməliyyat ehtiyacı) dəfələrlə qaldırılıb, ev dustaqlığı vəsatətləri rədd edilib. O, gəlirlərinin qanuni olduğunu, vergilərin ödənildiyini və siyasi girov olduğunu bildirib. Cəza: 14 il və vəzifə məhrumiyyəti.
Əli Zeynal – 14 il
1996-cı il 24 fevralda anadan olub. Müstəqil multimedia jurnalistidir. 2016-cı ildən reportyor, aparıcı, fakt-çeker və təlimçi kimi çalışıb. İDİ-də gənc jurnalistlər proqramının koordinatoru və gənc jurnalistlərin mentoru olub.
2024-cü il martın 6-da həbs olunub; evində axtarışda 10 150 avro və 9 060 dollar tapıldığı iddia edilib.
İttiham: qaçaqmalçılıq və sonradan əlavə edilmiş maliyyə cinayətləri. Həbsdə təzyiqlərlə üzləşib, karserə salınıb və yazılarına görə problemlərlə üzləşib. Cəza: 14 il və vəzifə məhrumiyyəti.
Müşfiq Cabbar – 13 il
“Toplum TV”-nin videoredaktoru olub. 2024-cü il martın 6-da həbs olunub.
İttiham: qaçaqmalçılıq və digər maliyyə maddələri. Məhkəmədə istintaqın qeyri-ciddi olduğunu (məsələn, “qaça bilirsənmi?” sualı ilə qaçaqmalçılığın əlaqələndirilməsini) tənqid edib. Ev dustaqlığı vəsatətləri rədd edilib. Cəza: 13 il və vəzifə məhrumiyyəti.
Ramil Babayev – 13 il
İDİ-nin layihə koordinatoru olub. 2024-cü il martında həbs olunub. Azərbaycanda indiyə qədər bəyanı olan ilk veqan məhbusdur.
İttiham: eyni qrup və maliyyə cinayətləri. Həbsdə təzyiqlərlə üzləşib, aclıq aksiyaları keçirib və təcridxana şəraiti ilə bağlı şikayətlər edib.
Cəza: 13 il və vəzifə məhrumiyyəti.
İlkin Əmrahov – 13 il
2001-ci ilin 4 dekabrında anadan olub. Azərbaycan Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının beynəlxalq münasibətlər fakültəsinin məzunudur. İDİ-nin “Gənc layihə menecerləri” proqramını bitirib, təcrübə keçib və qrup koordinatoru olub.
2024-cü il martın 6-da həbs olunub.
İttihamlar eynidir. Məhkəmədə ofisə basqın zamanı baş vermiş qanunsuz hərəkətləri təsvir edib. Cəza: 13 il və vəzifə məhrumiyyəti.
Fərid İsmayılov – 12 il
1998-ci ilin 4 sentyabrında Xırdalanda anadan olub. Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetini, Bakı Mühəndislik Universitetində magistraturanı bitirib. 2021-2022-ci illərdə hərbi xidmətdə olub.
2019-cu ildən jurnalistika ilə məşğul olub (“Kanal13”, sonra 2022-ci ildən “Toplum TV”-də reportyor). 2023-cü ildə ağciyər əməliyyatı keçirib.
2024-cü il martında ilkin olaraq polis nəzarətinə buraxılıb, 2025-ci il yanvarın 17-də yenidən həbs olunub.
İttiham: qaçaqmalçılıq və sonradan əlavə edilmiş maddələr. Həbsdə şəxsinə qarşı təhdidlər və səhhət problemləri barədə şikayət edib. Cəza: 12 il və vəzifə məhrumiyyəti.
Elmir Abbasov – 12 il
“Toplum TV”-nin sosial media meneceri/əməkdaşı olub. İlkin olaraq polis nəzarətinə (sonradan ev dustaqlığı) buraxılıb, digər təqsirləndirilənlərdən fərqli olaraq azadlıqda qalıb.
“Toplum TV” istintaqının davam etdiyi müddətdə yeganə ailə üzvü olan anası həyatını itirib.
İttiham eyni maliyyə və qrup maddələridir. Hökm oxunduqdan sonra məhkəmə zalında həbs edilib. Cəza: 12 il və vəzifə məhrumiyyəti.
Toplum TV məhkəməsində hökm
