Slovakiya Prezidenti Azərbaycana səfər edib: enerji, ticarət və Qarabağın bərpasında əməkdaşlıq
Peter Pelleqrininin Azərbaycan səfəri
Slovakiya Respublikasının Prezidenti Peter Pelleqrini iyulun 13-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin dəvəti ilə rəsmi səfərə gəlib. Bu səfər 2024-cü ildən etibarən intensivləşən ikitərəfli münasibətlərin, xüsusilə strateji tərəfdaşlıq çərçivəsinin davamı kimi qiymətləndirilir.
2024-cü ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Slovakiya Baş naziri Robert Fico arasında keçirilən görüşdə “Azərbaycan Respublikası ilə Slovakiya Respublikası arasında strateji tərəfdaşlığın yaradılması haqqında Birgə Bəyannamə” imzalanmış, həmçinin müdafiə sənayesi və müdafiə əməkdaşlığı üzrə memorandum və sazişlər qəbul edilmişdi.
Həmin ildən başlayaraq yüksək səviyyəli səfərlər və praktiki əməkdaşlıq mexanizmləri fəallaşıb. 2025-ci ilin dekabrında Prezident Əliyevin Slovakiyaya səfəri bu prosesi davam etdirib, 2026-cı ilin iyulunda isə Slovakiya Prezidentinin Azərbaycana qarşılıqlı səfəri baş tutub.
Səfərin gedişi və əsas görüşlər
İyulun 13-də Peter Pelleqrini Füzuli Beynəlxalq Aeroportunda Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov və digər rəsmi şəxslər tərəfindən qarşılanıb. Onu müşayiət edən nümayəndə heyətinə Baş nazirin müavini və müdafiə naziri Robert Kalinak, Baş nazirin müavini və iqtisadiyyat naziri Denisa Sakova, daxili işlər naziri Matuş Şutaj Eştok və Slovakiya Milli Bankının sədri Peter Kazimir daxildir.
İyulun 14-də Şuşa şəhərində Prezident İlham Əliyev və Peter Pelleqrini arasında təkbətək və geniş tərkibli görüşlər baş tutub. Görüşlərdən sonra dövlət başçıları mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər. Prezidentlər həmçinin Şuşada işğal dövründə zərər görmüş Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyətlərinin büstlərini ziyarət ediblər.
Müzakirə olunan məsələlər və NATO konteksti
Görüşlərdə enerji əməkdaşlığının genişləndirilməsi, ticarət və investisiyaların artırılması, sənaye və texnoloji tərəfdaşlıq, nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı və Slovakiya şirkətlərinin Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində bərpa layihələrində iştirakı əsas yer tutub.
Slovakiya rəsmiləri NATO-ya üzv dövlət kimi regional təhlükəsizlik və enerji təhlükəsizliyi məsələlərinə xüsusi diqqət yetirdiyini qeyd ediblər. Görüşlərdə Azərbaycanın NATO ilə tərəfdaşlıq əlaqələri (1994-cü ildən etibarən “Sülh naminə tərəfdaşlıq” proqramı çərçivəsində), praktiki əməkdaşlıq imkanları və enerji təhlükəsizliyinin Avropa üçün əhəmiyyəti müzakirə olunub.
Slovakiya tərəfi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə dəstəyini ifadə edib, həmçinin müdafiə sənayesi sahəsində əvvəlki razılaşmaların icrasını və yeni layihələri nəzərdən keçirib.
Pelleqrini Slovakiya Respublikasının Bakıdakı səfirliyinin NATO-nun Azərbaycandakı kontakt nöqtəsi funksiyasını 2027-2028-ci illərdə də davam etdirəcəyini açıqlayıb.
Slovakiya səfirliyi bu funksiyanı 1 yanvar 2025-ci il tarixindən etibarən yerinə yetirir. Bu mandat çərçivəsində səfirlik Azərbaycan-NATO əlaqələrinin inkişafına dəstək göstərir, praktiki əməkdaşlıq layihələrinin koordinasiyasında iştirak edir və NATO ilə tərəfdaşlıq proqramı üzrə məsələləri müzakirə edir.
O, bu qərarın iki ölkə arasında təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə xidmət edəcəyini vurğulayıb.
Əlavə proqram və imzalanan sənədlər
Səfər çərçivəsində Bakıda Slovakiya-Azərbaycan Biznes Forumu keçiriləcək. Forum çərçivəsində işgüzar əlaqələrin qurulması və Slovakiya şirkətlərinin Azərbaycan bazarına çıxışının genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.
Pelleqrini Ağdam rayonunda Baş Qarvand kəndində “ağıllı kənd” layihəsi ilə tanış olub və Milan Rastislav Ştefanik adına məktəbin təməlqoyma mərasimində iştirak edib.
Məktəb “ağıllı kənd” layihəsi çərçivəsində tikilir və 840 şagird yerlik nəzərdə tutulub. Məktəb Slovakiyanın görkəmli dövlət xadimi, general və Çexoslovakiyanın qurucularından biri olan Milan Rastislav Ştefánikin adını daşıyacaq.
Bu layihə Slovakiya tərəfinin Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində həyata keçirdiyi humanitar və sosial dəstək təşəbbüslərindən biri kimi təqdim edilir.
O, həmçinin Azərbaycanın Baş naziri Əli Əsədov və Milli Məclisin sədri Sahibə Qafarova ilə görüşəcək, Şəhidlər xiyabanını və Heydər Əliyevin məzarını ziyarət edəcək.
Səfər zamanı bir sıra sənədlər də imzalanıb.
Bu sənədlərin iqtisadi, enerji və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığı dərinləşdirdiyi qeyd edilir. Xüsusilə viza rejiminin sadələşdirilməsi və praktiki layihələr üzrə razılaşmaların əldə olunduğu qeyd edilir.
Bu sənədlər əsasən aşağıdakı istiqamətləri əhatə edir:
- Enerji əməkdaşlığının dərinləşdirilməsi və enerji təhlükəsizliyi üzrə praktiki layihələr;
- Ticarətin və qarşılıqlı investisiyaların təşviqi;
- Sənaye və texnologiya sahəsində tərəfdaşlığın genişləndirilməsi;
- Nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı;
- Slovakiya şirkətlərinin Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində bərpa və yenidənqurma layihələrində iştirakı.
Bu sənədlər 2024-cü ildə Prezident İlham Əliyev və Slovakiya Baş naziri Robert Fico tərəfindən qəbul edilmiş strateji tərəfdaşlıq bəyannaməsi və müdafiə sahəsindəki memorandum və sazişlərin məntiqi davamıdır. Bu sənədlər həm əvvəlki razılaşmaların icrasını təmin edir, həm də yeni konkret layihələrin həyata keçirilməsi üçün hüquqi çərçivə yaradır.
İmzalanan sənədlərin tam siyahısı və dəqiq adları hələ rəsmi qaydada açıqlanmayıb.
Perspektivlər
Səfərin 2024-cü ildən başlayan strateji tərəfdaşlıq xəttinin praktiki nəticələrini möhkəmləndirdiyi bildirilir. Enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi əməkdaşlıq və regional sabitlik məsələlərində Azərbaycan və Slovakiya arasında maraqların üst-üstə düşməsi müşahidə olunur. NATO üzvü olan Slovakiyanın iştirakı ilə keçirilən dialoq Azərbaycanın Avroatlantik strukturlarla əlaqələrinin inkişafına əlavə impuls verə bilər.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, səfər nəticəsində Slovakiya şirkətlərinin Azərbaycanın bərpa layihələrində iştirakı artacaq, enerji və texnologiya sahələrində yeni layihələr reallaşacaq. Bunun həm də Cənubi Qafqazda sabitlik və iqtisadi əməkdaşlığın güclənməsinə töhfə verəcəyi düşünülür.
Peter Pelleqrininin Azərbaycan səfəri
