Ինչո՞ւ ՌԴ-ն իրավունք ունի բանակ զորակոչել ուսանողների Աբխազիայից
Աբխազ ուսանողներին ռուսական բանակ զորակոչելու մասին
Աբխազիայի դպրոցներից մեկի ուսուցիչ, իրավաբան և բլոգեր Սայիդ Բեյան ուսումնասիրել է Ռուսաստանում սովորող աբխազ ուսանողներին ռուսական բանակ զորակոչելու հարցը։
Սայիդ Բեյա. «Վերջերս հանրությունն ակտիվորեն քննարկում է այն լուրը, որ Աբխազիայի արտաքին գործերի նախարարությունը փորձում է բանակցություններ վարել Ռուսաստանի հետ, որպեսզի մեր՝ երկքաղաքացիություն ունեցող ուսանողները զինվորական հաշվառում չանցնեն ՌԴ-ում»:
Շատերը հարցնում են. «Ինչպե՞ս է դա ընդհանրապես հնարավոր։ Ի վերջո, մենք հաշվառված ենք մեր տանը»։
Եկեք քննենք այս հարցի իրավական կողմը և հասկանանք, թե որտեղ է սխալ թույլ տրվել։
Որո՞նք են հիմքերը։
Անձնագրերի միջև հարաբերությունները կարգավորվում են Ռուսաստանի Դաշնության և Աբխազիայի Հանրապետության միջև երկքաղաքացիության հարցերի կարգավորման մասին համաձայնագրով։ Փաստաթուղթը աբխազական և ռուսական կողմերի միջև ստորագրվել է 2022 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Սուխումում։ Վավերացման երկարատև ընթացակարգերից հետո համաձայնագիրը լիարժեք ուժի մեջ է մտել 2025 թ․-ի ապրիլի 25-ին։
Խնդրի արմատը թաքնված է այս համաձայնագրի 5-րդ հոդվածում։ Այնտեղ սևով սպիտակի վրա գրված է.
«Երկու երկրների քաղաքացիություն ունեցող անձինք պարտադիր զինվորական ծառայություն են անցնում այն կողմում, որի տարածքում նրանք մշտապես բնակվում են զորակոչի պահին»։
Համաձայնագիրը պաշտպանում է նրանց, ովքեր արդեն ծառայել են Աբխազիայում (նրանց Ռուսաստանում զորակոչելն արգելված է)։ Սակայն, եթե երիտասարդը դեռ չի ծառայել Աբխազիայի Զինված ուժերում և մեկնում է Ռուսաստան՝ սովորելու, նա ինքն իրեն հարվածի տակ է դնում։
Ինչո՞ւ Ռուսաստանն իրավունք ունի դա անել։
Ռուսաստանի իշխանությունների համար ՌԴ անձնագիր ունեցող ցանկացած անձ երկրի ներսում համարվում է բացառապես Ռուսաստանի քաղաքացի։ Աբխազական անձնագիր ունենալը նրանց զինկոմիսարիատի համար փաստարկ չէ։
Համաձայն «Զինապարտության մասին» Ռուսաստանի օրենքի՝ երեք ամսից ավելի ժամկետով նոր վայր ժամանող Ռուսաստանի յուրաքանչյուր քաղաքացի պարտավոր է տեղում անցնել զինվորական հաշվառում։
Երբ ուսանողները գալիս են սովորելու, նրանք մի քանի տարով ժամանակավորապես գրանցվում են հանրակացարաններում կամ բնակարաններում։ Ռուսական կողմը դա մեկնաբանում է այսպես՝ եթե ուսանողը ապրում և սովորում է Ռուսաստանի Դաշնությունում, ապա, համաձայն համաձայնագրի 5-րդ հոդվածի, նրա ներկայիս բնակության վայրը Ռուսաստանն է։ Հետևաբար, զինկոմիսարիատն իրավունք ունի նրանից պահանջել ներկայանալ, իսկ այնուհետև զորակոչել զինծառայության (եթե նրանք չունեն ուսման հետ կապված տարկետման իրավունք)։
Ինչո՞ւ աբխազական կողմը հաշվի չի առել այս հարցը 2022 թ․-ին փաստաթուղթը ստորագրելիս։
Սա այսօր հնչող հիմնական հարցն է, որն ուղղված է աբխազ դիվանագետներին ու պաշտոնյաներին, ովքեր 2022 թվականին մշակել և ստորագրել են փաստաթուղթը։
Կա լուրջ իրավական թերություն։
Կարևոր դրույթի բացակայությունը. Համաձայնագրի 5-րդ հոդվածում բաց է թողնվել (կամ չի ներառվել) հետևյալ տողը. «…բացառությամբ մյուս կողմի տարածքում ժամանակավորապես՝ կրթություն ստանալու նպատակով բնակվող քաղաքացիների»։
Եթե այս արտահայտությունը ներառվեր, Ռուսաստանի զինվորական կոմիսարիատները աբխազ ուսանողների հետ կապված որևէ բողոք չէին ունենա։
Ամփոփում
2022 թվականին մեր գերատեսչությունները ստորագրել են շրջանակային փաստաթուղթ՝ անտեսելով իրավական նրբությունները։
Տարիներ անց՝ Ռուսաստանի Դաշնությունում ուսանողների հաշվառման պահանջի ֆոնին, Աբխազիայի արտաքին գործերի նախարարությունը ստիպված է արտակարգ հանդիպումներ անցկացնել նախագահի հետ և փորձել վերաբանակցել Մոսկվայի հետ։
Քանի դեռ այդ բանակցությունները շարունակվում են, Ռուսաստանի զինկոմիսարիատների՝ աբխազ ուսանողների ժամանակավոր հաշվառման պահանջը, ցավոք, մնում է օրինական։
Տղաների համար այս պահին միակ փրկությունը Ռուսաստանում ուսման համար ժամանակին պաշտոնական տարկետում ստանալն է։
