Թեհրանի առաջարկը հիջաբ կրող ադրբեջանուհիներին․ Բաքուն կոչ է անում զբաղվել սեփական խնդիրներով
Իրանը հրավիրում է ուսման հիջաբով ադրբեջանուհիներին
Դպրոցական համազգեստի նոր աշխարհիկ կանոնակարգերի, մասնավորապես՝ հիջաբ կրելու արգելքի վերաբերյալ ադրբեջանական հանրության վրդովմունքի ֆոնին Ադրբեջանն ու Իրանը նոր մեղադրանքներ են փոխանակել։
Իրանն առաջարկել է հիջաբ կրող ադրբեջանցի աղջիկներին ընդունել իրանական դպրոցներ և համալսարաններ։ Ադրբեջանի կրթության և գիտության նախարարությունը պատասխանել է՝ այդ հայտարարությունները որակելով որպես երկրի կրթական քաղաքականությանը միջամտելու փորձ։
Նախարարությունը նաև ուշադրություն է հրավիրել այն փաստի վրա, որ Իրանում չկան դպրոցներ կամ համալսարաններ, որտեղ ուսուցումն իրականացվում է ադրբեջաներենով՝ չնայած այն հանգամանքին, որ նախարարության տվյալներով, Իրանում ապրում է մոտ 40 միլիոն էթնիկ ադրբեջանցի։
«Տասնամյակներ շարունակ նրանք զրկված են եղել իրենց մայրենի լեզվով կրթություն ստանալու հնարավորությունից»,— հայտարարել է Ադրբեջանի կրթության և գիտության նախարարությունը։
Ուսման հրավերն ուղղված է նաև դպրոցականներին
Հոկտեմբերի 22-ին Իրանի գիտության, հետազոտությունների և տեխնոլոգիաների նախարար Հոսեյն Սիմայ-Սարաֆը տեսաուղերձ է հրապարակել՝ ադրբեջանցի աղջիկներին հրավիրելով սովորել իրանական բուհերում։ Նախարարն իր ուղերձն ուղղել է աղջիկներին, որոնց, ըստ նրա, ստիպում են հրաժարվել հիջաբ կրելուց՝ Ադրբեջանում կրթություն ստանալու համար։
Հոկտեմբերի 25-ին նախաձեռնությանը միացել է Իրանի առաջին փոխնախագահ Մոհամմադ Ռեզա Արեֆը։ Նա առողջապահության և կրթության նախարարներին, ինչպես նաև Իսլամական Ազադ համալսարանի ղեկավարին կոչ է արել ստեղծել պայմաններ Ադրբեջանից դպրոցականների և ուսանողների ընդունելության համար։ Այսպիսով, առաջարկը, որը սկզբում սահմանափակվում էր բարձրագույն կրթությամբ, տարածվել է նաև դպրոցականների վրա։
Այնուամենայնիվ, ընդունելության կոնկրետ պայմանները չեն մատնանշվել։ Հայտնի չէ, թե որ ուսումնական հաստատություններում և ինչ լեզվով է իրականացվելու ուսուցումը, ով է հոգալու ծախսերը կամ ինչպես է կազմակերպվելու անչափահաս ուսանողների կեցությունն իրենց ծնողների հետ։
Բաքուն Թեհրանին հիշեցնում է ադրբեջանցիների` մայրենի լեզվով կրթություն ստանալու խնդրի մասին
Հոկտեմբերի 26-ին Ադրբեջանի կրթության և գիտության նախարարությունն արձագանքել է Իրանի նախարարի հայտարարությանը: Նախարարությունը անընդունելի է համարել Ադրբեջանի կրթական քաղաքականությանը միջամտությունը և իրանցի պաշտոնյաներին կոչ է արել «զբաղվել սեփական երկրի խնդիրներով»:
Բաքվի հիմնական բողոքը վերաբերում է Իրանում ադրբեջաներենով կրթության հնարավորությունների բացակայությանը: Նախարարության տվյալներով՝ երկրում չկան ադրբեջանալեզու դպրոցներ, իսկ համալսարանները չեն առաջարկում այդ լեզվով ուսուցում: Բաքուն կարծում է, որ Իրանում ապրող ադրբեջանցիները տասնամյակներ շարունակ զրկված են եղել մայրենի լեզվով կրթություն ստանալու հնարավորությունից:
Հարևան երկրի՝ ադրբեջանցի աղջիկների կրթության իրավունքը պաշտպանելու մասին հայտարարություններին ի պատասխան՝ Բաքուն բարձրացրել է Իրանում ապրող ադրբեջանցիների լեզվական իրավունքների հարցը:
Առանձին գործնական հարց է այն լեզուն, որով կուսուցանվեն հրավիրված ուսանողները: Արտերկրում և օտար լեզվով սովորելը հնարավոր է, բայց դա կարող է պահանջել լեզվի վերապատրաստում և օգնություն հարմարվելու հարցում: Իրանական կողմի առաջարկում չի նշվում, թե ինչպես են ստեղծվելու անհրաժեշտ պայմանները:
Ինչպե՞ս սկսվեց հիջաբի շուրջ վեճն Ադրբեջանում
Ադրբեջանի նախարարների կաբինետի կողմից սեպտեմբերի 21-ին դպրոցական համազգեստի կանոնակարգում փոփոխություններ կատարելուց հետո նոր վեճ բռնկվեց։ Կանոնակարգն արգելում է «հագուստի լրացուցիչ տարրերի օգտագործումը, որոնք խախտում են դպրոցական համազգեստի միատարրությունը և հակասում են աշխարհիկ կրթության սկզբունքին»։ Չնայած փաստաթղթում հիջաբի մասին հստակ նշում չկա, հետագայում սկսեցին բողոքներ հնչել, որ գլխաշորով դպրոցականներին թույլ չեն տալիս մասնակցել դասերին։
Բաքվի և Ադրբեջանի այլ շրջանների մի քանի դպրոցներում տեղի ունեցան աշակերտների և ծնողների մասնակցությամբ բողոքի ցույցեր։ Որոշ աշակերտներ հրաժարվեցին մասնակցել դասերին՝ համերաշխություն հայտնելով հիջաբ կրող իրենց դասընկերներին։
Բողոքի ցույցերն ուղեկցվեցին ոստիկանության միջամտությամբ։ Հոկտեմբերի 12-ին Ներքին գործերի նախարարությունը հայտնեց դպրոցական համազգեստի նոր կանոնակարգի ներդրումից հետո տեղի ունեցած միջադեպերի կապակցությամբ 37 մարդու ձերբակալության մասին։ Ըստ նախարարության՝ ձերբակալվածները կասկածվում են հասարակական կարգը խախտելու մեջ։ Հաղորդվել է նաև քրեական գործի հարուցման մասին։
Ավելի ուշ հաղորդագրություններ տարածվեցին, որ Բաքվի «Մայիսի 28» մետրոյի կայարանի մոտ ձերբակալվել է բողոքի ցույցին մասնակցած ևս 200 մարդ։ Նրանցից մի քանիսի նկատմամբ նաև քրեական գործեր են հարուցվել։
Կրթական վեճը վերաճում է քաղաքականի
Իրանցի պաշտոնյաները իրենց նախաձեռնությունը ներկայացնում են որպես հիջաբ կրող աղջիկներին կրթությունը շարունակելու հարցում օգնելու փորձ։ Սակայն առաջարկի կապը Ադրբեջանում մտցված սահմանափակումների հետ դրան հաղորդում է քաղաքական բնույթ։ Թեհրանը բացահայտորեն քննադատում է Բաքվի կրթական քաղաքականությունը և դիմում է այդ սահմանափակումներից դժգոհ ընտանիքներին։
Ադրբեջանի արձագանքը նույնպես հիմնականում կենտրոնանում է հարցի քաղաքական կողմի վրա, այլ ոչ թե սովորողների ընդունելության գործընթացի։ Իրանի կրթական հաստատություններում ուսանողների ընդունելության գործընթացը քննարկելու փոխարեն, նախարարությունը Թեհրանին մեղադրում է երկրի ներքին գործերին միջամտելու մեջ և ուշադրություն է հրավիրում Իրանում բնակվող ադրբեջանցիների՝ իրենց մայրենի լեզվով կրթություն ստանալու հնարավորությունների բացակայության վրա։
Այնուամենայնիվ, փոխադարձ դժգոհությունները չեն լուծում վերոնշյալ երկու խնդիրներից ոչ մեկը։
Իրանում ադրբեջաներենով կրթության սահմանափակ հնարավորությունները չեն լուծում Ադրբեջանում հիջաբ կրող դպրոցական աղջիկներին դասապրոցեսից դուրս թողնելու վերաբերյալ բողոքները։ Իրանի առաջարկը, իր հերթին, չի լուծում այն խնդիրը, որը խանգարում է այս դպրոցական աղջիկներին շարունակել իրենց կրթությունը սեփական կրթական հաստատություններում։
Հետևեք մեզ — Facebook | Youtube
Իրանը հրավիրում է ուսման հիջաբով ադրբեջանուհիներին
