Բժիշկներն ու բուժառուները՝ ՀՀ-ում ներդրված առողջության համընդհանուր ապահովագրության մասին
Առողջության համընդհանուր ապահովագրության որակը ՀՀ-ում
Հայաստանում 2026 թվականից ուժի մեջ է մտել առողջության համընդհանուր ապահովագրության համակարգը: Արդյունքում, տարվա առաջին ամիսներին մի քանի անգամ մեծացրել է առողջապահական համակարգի ծանրաբեռնվածությունը: Տարիներով բուծում չստացած քաղաքացիները ժամերով հերթերում սպասում են բժշկի խորհրդատվության, հետազոտությունների և դեղորայքի ստացման:
Ամեն դեպքում, ապահովագրվածների զգալի մասի արձագանքները դրական են, քննադատություններն ավելի շատ տեխնիկական բնույթի են:
Բոլոր մանրամասները ներդրված համակարգի մասին, նաև հայացք ներսից՝ բժշկի և բուժառուի կարծիքը դրա որակի և արդյունավետության մասին։
- Անձնական օգնականի ծառայություն հաշմանդամություն ունեցող անձանց. ծրագրի բացթողումները
- Ո՛չ ինքնաբուժությանը․ ՀՀ-ում անցնում են էլեկտրոնային դեղատոմսերի
- Բժիշկների «սև ցուցակ»․ ՀՀ-ում բժշկական սխալների և հնարավոր պատժի մասին
Ովքեր են ընդգրկվել ապահովագրության համակարգում
Համակարգը ներդրվելու է երեք տարում՝ փուլ առ փուլ։
2026 թ․-ի հունվարի 1-ից ապահովագրվել են՝
- մինչև 18 տարեկան,
- 65 և ավելի տարիքի,
- 18-65 տարեկան հաշմանդամության կարգ ունեցող, ֆունկցիոնալության գնահատական ունեցող քաղաքացիները,
- անապահովության 28-ից ավելի միավոր ունեցողները,
- զոհված զինծառայողների ընտանիքները։
Սոցիալական այս խմբերն ապահովագրվել են պետության կողմից, ապահովագրավճարը վճարվում է պետական բյուջեից։
Համակարգին միացել են նաև 200 հազար դրամից ավելի աշխատավարձ ստացող քաղաքացիները։ Նրանց համար, սակայն, գործում է ֆինանսական բեռը մեղմող սուբսիդավորման մեխանիզմ։ Մասնավորապես՝
- 200 001 դրամից մինչև 500 000 դրամ ստացողների ապահովագրավճարի գերակշիռ մասը 2026թ-ին պետության կողմից է փոխհատուցվում: «Զինապահ» հիմնադրամին հատկացվող 5500 դրամից 4500 դրամն ուղղվում է Ապահովագրության հիմնադրամին, սրան գումարվում է սոցիալական կրեդիտի հետվերադարձը (6000 դրամ), արդյունքում` այս խմբի քաղաքացիներին մնում է վճարել 300 դրամ:
- 500 001 դրամից մինչև 1 մլն դրամ ստացող քաղաքացիների դեպքում «Զինապահ» հիմնադրամին հատկացվող 8500 դրամից 7500 դրամն ուղղվում է Ապահովագրության հիմնադրամին, մնացած 3300 դրամը պահվում է իրենց աշխատավարձից, սակայն ֆիզիկական անձանց հայտարարագրման համակարգով, որպես եկամտահարկի վերադարձ, այն կարող են 2027թ-ին հետ ստանալ:
Ապահովագրության փաթեթը բոլորի համար նույնն, արժեքը` տարեկան 129․600 դրամ:
Բնակչության մյուս խմբերը համակարգին միանալու են հաջորդ երկու տարիների ընթացքում՝ մինչև 2028թ-ի ավարտը։
2029թ-ին առողջության ապահովագրության փաթեթ են ունենալու Հայաստանի Հանրապետության բոլոր քաղաքացիներն ու ռեզիդենտները։
Ինչպես է քաղաքացին օգտվել ապահովագրությունից և ինչ խնդիրների է բախվել
Վոլոդյա Սարգսյանը 74 տարեկան թոշակառու է։ Տարիներ առաջ նրա մոտ տեսողության խնդիր է առաջացել։ Մինչ ապահովագրվելը բժշկի չի դիմել գումար չունենալու պատճառով։ Եվ այս ընթացքում խնդիրը խորացել է:
Այս տարվա հունվարից ընդգրկվել է պետության կողմից ապահովագրվածների ցուցակում և սկսել բուժման հարցերով զբաղվել։
«Ամենադժվարը տեղամասի պոլիկլինիկայում թերապևտի մոտ գրանցվելն էր։ Թոռներս մի կերպ կարողացան փետրվարին օր վերցնել: Գրանցված ժամին գնացի։ Մեծ հերթ էր, մոտ երկու ժամ սպասեցի: Բոլորն էլ իրենց ժամին էին եկել, հերթն էլ պահում էին։ Պարզապես համակարգը չէր աշխատում»,- ասում է նա։
Առողջության համընդհանուր ապահովագրության համակարգն աշխատում է առցանց ArMed հարթակով: Բոլոր գրանցումները, խորհդատվությունները, գործիքային և այլ հետազոտություննները, դեղորայքային հատկացումներն արվում են այս հարթակի միջոցով:
Համակարգի խափանումների մասին միայն Վոլոդյան չէ խոսում։ Քաղաքացիները հաճախ են սոցիալական ցանցերում բարձրաձայնում այս հարցի մասին: Ավելին, նշում են, որ հերթերի առաջացման պատճառը բժիշկների առցանց հարթակում աշխատելու դժվարություններն են:
«Իմ բժիշկը շատ դժվար էր լրացնում համակարգի տվյալները։ Հետո էլ զանգեր էր անում այլ մասնագետների, որ ճշտի կոդերը, որով ինձ պետք է ուղարկեր նեղ մասնագետի խորհրդատվության: Երևի նորմալ է դա, ժամանակի հարց է։ Պետք է մենք էլ համբերատար լինենք»,- կարծում է նա:
Վոլոդյան շատ գոհ է, որ բուժման հնարավորություն է ստացել։ Ասում է՝ սա իսկական փրկություն է թոշակառուների համար.
«Պատրաստ էի որոշ ծախսեր ինձ վրա վերցնել, բայց պարզվեց, որ անվճար վիրահատությունից հետո նույն հիմունքներով կստանամ նաև հետագա բուժման դեղորայքը։ Մտածում էի, որ ապահովագրությամբ եմ դիմել, կարող է բժիշկը լավ չվերաբերվի ինձ, հատկապես որ ուղեկցող չունեի։ Բայց ոչ մի խտրական վերաբերմունք: Շատ կխնդրեմ պետությանը, որ բժիշկների աշխատաավարձը բարձրացնեն, տեսնում ենք՝ ինչ ծանրաբեռնվածությամբ են աշխատում։
Այս բարեփոխումը կյանքեր է փրկելու, փոխվելու է կյանքի որակը. մարդիկ այլևս չեն սպասի, խնդրի դեպքում կդիմեն բժիշկներին, որ կանխարգելեն հիվանդությունը: Գուցե սա մի բեռ է պետության և աշխատող մարդկանց համար, սակայն առողջությունը համարում եմ առաջնային։ Մարդ պետք է առողջ լինի, որ կարողանա բարիք ստեղծել, հարկեր վճարել, բազմանալ և վերջապես տրամադրություն ունենալ»:
Ապահովագրության թվային պատկերը
Առաջին փուլով առողջության համապարփակ ապահովագրության համակարգին միացող քաղաքացիների թիվը կազմել է 1 մլն 600 հազար մարդ։ Ապահովագրություն ունենալու համար պետք է լինել ՀՀ քաղաքացի կամ ռեզիդենտ։
ՀՀ ռեզիդենտ է համարվում այն ֆիզիկական անձը, որը հարկային տարում 183 և ավելի օր փաստացի գտնվել է Հայաստանում։
Նշենք, որ առողջապահության ոլորտին հատկացվող ծախսերը կազմում են 2026թ-ի պետական բյուջեի ծախսերի 5.9%-ը: Ապահովագրության մասով նախարարության բյուջեն ավելացել է 40 մլրդ դրամով և կազմել 210 մլրդ դրամ:
Բժիշկների ծանրաբեռնվածությունը մեծ է, վարձատրությունը՝ փոքր
Մայա Գրիգորյանը վերարատադողական առողջության մասնագետ է, գինեկոլոգ։ Ասում է՝ ապահովագրության համակարգի ներդրման հետ բուժառուների այցերը եռակի ավելացել են, մեծ հոսք կա նաև մարզերից․
«Հրաշալի, ինչ-որ իմաստով ուշացած բարեփոխում է պարտադիր առողջապահական ապահովագրությունը: Այն նաև լավ հնարավորություն էր հասկանալու և գնահատելու առողջապահության սպասարկման ծավալները: Այո, խնդիրներ կան՝ հիմնականում տեխնիկական, սակայն դրանք բավականին արագ են լուծվում: Կարծում եմ՝ առողջապահության համակարգը դեռ կորոնավիրուսի համավարակի ժամանակ ցույց տվեց բարձր դիմադրողականություն և այժմ պատվով անցնում է հաջորդ փորձությունը»:
Թվարկում է խնդիրները, մասնավորապես՝ մատնանշում է բժիշկներին ապահովագրությունից տրամադրվող չնչին գումարը․
«Լիահույս եմ, որ բոլոր խնդիրները՝ այդ թվում վճարման, առաջիկայում կլուծվեն: Նախկինում պացիենտը խորհրդատվության համար 15 հազար էր վճարում, պետությունն այն ապահովագրության շրջանակում իջեցրել է մի քանի անգամ: Փոխարենը մեծացել է հոսքը: Այսինքն նույն գումարն աշխատելու համար պետք է չորս անգամ ավելի շատ հիվանդներ ընդունել։
Սպասարկման ծավալների ավելացումը չի ազդում ծառայության որակի վրա, սակայն հյուծում է բժիշկներին։ Կա օպտիմալ աշխատաժամանակ, որից դուրս մասնագետն արդեն դառնում է ոչ արդյունավետ՝ սպառված»:
Բժշկուհին նկատում է՝ սպասելի էր նման ակտիվություն, սակայն ժամանակի ընթացքում դիմելիությունը կնորմավորվի․
«Պետք է դիմանալ այս անցումային ժամանակահատվածին, մինչև ամեն բան իր հունի մեջ ընկնի: Վերջերս պացիենտներից մեկին ասացի՝ ձեր խնդիրը հրատապություն չունի, կարող եք մյուս ամիս գալ գործիքային հետազոտության: Առարկեց, մտավաախություն ուներ, որ պետպատվերի պես սահմանափակումներ մտցվեն նաև ապահովագրության մեջ: Մարդկանց էլ կարելի է հասկանալ, գործընթացը նոր է, մտավախությունները շատ են»:
Հետևեք մեզ — Facebook | Youtube
Առողջության համընդհանուր ապահովագրության որակը ՀՀ-ում
