ე.წ. „საბოტაჟის საქმე“ საქართველოში - რვა ოპოზიციონერი საბრალდებო სკამზე
„საბოტაჟის საქმე“ ოპოზიციის წინააღმდეგ
საქართველოში რვა ოპოზიციონერი პოლიტიკოსის წინააღმდეგ აღძრული ე.წ. „საბოტაჟის“ საქმე სასამართლოში არსებითი განხილვის ეტაპზე გადადის.
თბილისის საქალაქო სასამართლოში წინასასამართლო სხდომის შემდეგ მოსამართლე ვალერიან ბუგიანიშვილმა ბრალდების ყველა მტკიცებულება დასაშვებად ცნო და პროცესი არსებით განხილვაზე გადაიტანა. ბუგიანიშვილმა მიიჩნია, რომ არსებული მტკიცებულებები იძლევა იმის ვარაუდის შესაძლებლობას, რომ ამ საქმეზე გამამტყუნებელი განაჩენი დადგება.
შემდეგი სხდომა 23 თებერვალს არის დანიშნული.
საქმე, რომელიც ხელისუფლების შეფასებით სახელმწიფოს წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულებს ეხება, ოპოზიციისა და მათი ადვოკატების მიერ პოლიტიკურად მოტივირებულ დევნად არის შეფასებული. ამ საქმეს უკვე მოჰყვა საერთაშორისო პარტნიორების მწვავე შეფასებებიც.
ბრალდებულთა შორის არიან საქართველოს ყოფილი პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი, „სტრატეგია აღმაშენებლის“ ლიდერი გიორგი ვაშაძე, „კოალიცია ცვლილებისთვის“ ლიდერები ნიკა გვარამია, ნიკა მელია, ზურაბ გირჩი ჯაფარიძე და ელენე ხოშტარია, ასევე „ლელო-ძლიერი საქართველოს“ ლიდერები მამუკა ხაზარაძე და ბადრი ჯაფარიძე.
ამ პოლიტიკოსებიდან ნაწილი უკვე პატიმრობაშია სხვა საქმეების გამო, ნაწილი სულ ახლახანს გათავისუფლდა. ოთხ პოლიტიკოსს გირაო აქვს შეფარდებული.
რას ედავება პროკურატურა პოლიტიკოსებს
ე.წ. „საბოტაჟის საქმე“ საქართველოს პროკურატურამ 2025 წელს აღძრა და ამ საქმის ფარგლებში რვა ოპოზიციონერ პოლიტიკოსს წაუყენა ბრალი.
ბრალდების ფორმულირების მიხედვით, ისინი „საქართველოს სახელმწიფოებრივი ინტერესის საზიანოდ, საერთაშორისო სანქციების დასაწესებლად ხელოვნური საფუძვლის შექმნის მიზნით“ უცხო სახელმწიფოებს აწვდიდნენ ინფორმაციას ქვეყნის უსაფრთხოების, ნავთობპროდუქტების იმპორტისა და სხვა საკითხების შესახებ.
პროკურატურის მტკიცებით, ამ ქმედებებს შედეგად მოჰყვა სხვადასხვა ქვეყნის მიერ დაახლოებით 300 საქართველოს მოქალაქის – მათ შორის პოლიტიკური თანამდებობის პირების, საჯარო მოხელეებისა და ბიზნესმენების – სანქცირება.
გარდა ამისა, პროკურატურა ასევე დავობს იმაზე, რომ 2024 წლის არჩევნების შემდეგ, „პროცესის რადიკალიზაციის მიზნით“, პოლიტიკოსებმა უნდობლობა გამოუცხადეს არჩევნების შედეგებს, ქუჩის პროტესტების ორგანიზება მოახდინეს და ხელისუფლების წინააღმდეგ მოწოდებები გააკეთეს.
მიხეილ სააკაშვილს, რომელიც თითქმის ხუთი წელია, რაც ციხეშია, ბრალი ედება სახელმწიფო ხელისუფლების დამხობისკენ მოწოდებაში, ხოლო სხვა პოლიტიკოსებს – საბოტაჟსა და უცხო ქვეყნისთვის მტრულ საქმიანობაში დახმარებაში.
ზოგიერთს მათგანს ასევე კონსტიტუციური წყობილების წინააღმდეგ მიმართული საქმიანობის მხარდაჭერის მუხლი აქვს წარდგენილი.
სასამართლომ და პროკურატურამ განაცხადეს, რომ მტკიცებულებების შეფასება და კონკრეტულ ბრალდებულებთან მათი დაკავშირება არსებითი განხილვის ეტაპზე მოხდება.
რას ამბობს დაცვის მხარე
დაცვის მხარის მთავარი პრეტენზია ეხება საქმის მასალების სტრუქტურასა და შინაარსს. ადვოკატების განცხადებით, ათეულობით ტომად წარმოდგენილ მასალებში არ არის მკაფიოდ განსაზღვრული, რომელი მტკიცებულება რომელ ბრალდებულს ეხება.
როგორც “ნეტგაზეთი” წერს, ადვოკატებმა სასამართლოზე განაცხადეს, რომ ეს გარემოება მათ რეალურად უზღუდავს დაცვის უფლებას, რადგან საქმის მასალებში არსებული ქაოსის გამო გაურკვეველია, კონკრეტულად რომელ მტკიცებულებასთან დაკავშირებით უნდა დააყენონ შუამდგომლობები.
ადვოკატების თქმით, საქმის მასალებში ხშირად წარმოდგენილია პოლიტიკური განცხადებები, ინტერვიუები და სხვა დოკუმენტები, რომელთა კავშირიც ბრალდებულებთან ან ბრალის არსთან, მათი შეფასებით, არ იკვეთება.
მამუკა ხაზარაძის და ბადრი ჯაფარიძის ადვოკატმა ზვიად კორძაძემ განაცხადა, რომ საქმეში მტკიცებულებად წარმოდგენილია სხვადასხვა ინტერვიუები და საჯარო განცხადებები, რაც, მისი შეფასებით, პოლიტიკურ აქტივობას სისხლისსამართლებრივ დანაშაულად წარმოაჩენს.
“ასეთი უცნაური საქმე 30 წელია არ მქონია. ჩაყრილია მტკიცებულებები, 75-გვერდიანი ნუსხიდან ვერ ვახდენთ იდენტიფიცირებას, რომელი მტკიცებულება ვის ეხება…”
სხვა ადვოკატებმა ასევე აღნიშნეს, რომ საქმის მასალების ნაწილი სხვა საქმეებიდან არის ამოღებული და კონკრეტულ ბრალდებულებთან პირდაპირ კავშირს არ ამყარებს.
სასამართლომ არ დააკმაყოფილა დაცვის შუამდგომლობა მტკიცებულებების დაუშვებლად ცნობის ან საქმის შეწყვეტის შესახებ და პროცესი გაგრძელდება.
ბრალდებულთა პოზიცია. ვინ ესწრებოდა სხდომას და ვინ – არა
საბოტაჟის საქმეზე პირველი წინასასამართლო სხდომა 10 თებერვალს თბილისის საქალაქო სასამართლოში გაიმართა.
სხდომაზე იმყოფებოდნენ მიხეილ სააკაშვილი, ნიკა გვარამია, გიორგი ვაშაძე, ზურაბ ჯაფარიძე და ბადრი ჯაფარიძე.
სხდომას არ ესწრებოდნენ: მამუკა ხაზარაძე, ელენე ხოშტარია და ნიკა მელია. ხაზარაძე ქვეყანაში არ იმყოფება. მელია და ხოშტარიამ კი, ადვოკატების თქმით, პროცესს „პოლიტიკურ ფარსი“ უწოდეს და დასწრებაზე უარი თქვეს.
სასამართლო სხდომაზე ბრალდებულებმა ბრალი არ აღიარეს. მათი განცხადებით, საქმე პოლიტიკურად მოტივირებულია და პოლიტიკური საქმიანობის კრიმინალიზაციას ემსახურება.
ნიკა გვარამიამ სასამართლოში განაცხადა, რომ საქმის მრავალტომიან მასალაში მისი სახელის მხოლოდ რამდენიმე ეპიზოდური ხსენებაა და არ არის აღწერილი კონკრეტული ქმედებები, რომლებიც დანაშაულად შეიძლება ჩაითვალოს. მსგავსი პოზიცია დააფიქსირეს სხვა ბრალდებულებმაც, მათ შორის ზურაბ ჯაფარიძემ, რომელმაც საქმე „აბსურდულად“ შეაფასა.
გიორგი ვაშაძემ სასამართლოზე განაცხადა, რომ საქმე უკავშირდება ქვეყნის ევროპულ ინტეგრაციასა და ბოლო წლების პოლიტიკურ კრიზისს. მისი თქმით, ხელისუფლების პოლიტიკის კრიტიკა და ევროკავშირში ინტეგრაციის მხარდაჭერა არ შეიძლება საბოტაჟად ჩაითვალოს.
„ვინც კი მეტ-ნაკლებად მსხვილი პარტიის წარმომადგენელია, ყველა საბრალდებო სკამზე ერთად ზის დღეს. მთელი ეს კრიზისი ეხებოდა საქართველოს ევროკავშირში გაწევრიანებას. მე ვალდებული ვიყავი ყველაფერი გამეკეთებინა, რომ საქართველო ევროკავშირის წევრი გამხდარიყო, მეორე მხარე კი ნამდვილად ეწეოდა საბოტაჟს… ჩვენ ვთხოვდით ხელისუფლებას ევროკავშირში გაწევრიანებაზე განაცხადის შეტანას. ეს საბოტაჟია?!“
მიხეილ სააკაშვილმა სასამართლოზე ზოგადი პოლიტიკური განცხადებები გააკეთა და პროცესს „აბსურდული“ უწოდა.
„ყველასთვის გასაგებია, რისთვის ვარ ციხეში. ვარ იმისთვის, რომ თავის დროზე თბილისი არ ჩავაბარე [პუტინს], არ გავიქეცი და არ დავტოვე ქვეყანა.“
სააკაშვილმა ოპოზიციას ერთიანობისკენ მოუწოდა:
„უნდა მივხვდეთ, რა აბსურდში ვცხოვრობთ. ჯერ ქვეყანა და მერე საკუთარი თავი ან რომელიმე პარტია – პირადი ამბიციები, ძველი წყენა და ახალი კინკლაობა ამაზე პატარაა იმ გამოწვევებთან შედარებით, რომლის წინაშეც საქართველო დგას.“სააკაშვილმა აღნიშნა, რომ დამატებითი სასჯელის შემთხვევაში შესაძლოა ჯამში 16 წლამდე პატიმრობა გამოუვიდეს:
„მე მიმატებენ დამატებით სასჯელს, სამ წელს, და შეიძლება ჯამში 16 წლამდე მომისაჯონ. იმაზე მეტი, ვიდრე პედოფილებს უსჯიან. ვერასდროს უნდა ვნახო ჩემი შვილები, ვერასდროს უნდა გავიარო სუფთა ჰაერზე,“ – განაცხადა მიხეილ სააკაშვილმა სასამართლო სხდომაზე.
სასამართლოს გადაწყვეტილება და პროცესის მიმდინარეობა
წინასასამართლო სხდომის დასრულების შემდეგ მოსამართლემ საქმე არსებითი განხილვისთვის გადასცა. ამ ეტაპზე სასამართლომ ყველა წარმოდგენილი მტკიცებულება დასაშვებად ცნო, ხოლო მათი შეფასება მომდევნო სხდომებზე უნდა მოხდეს.
საქმეში დაახლოებით 40-ზე მეტი ტომი მასალა და ასობით მოწმე ფიგურირებს. პროკურატურის განცხადებით, თითოეული მტკიცებულება განხილვისას იქნება დაკავშირებული შესაბამის ბრალდებულებთან.
ამავე დროს, მოსამართლემ აღნიშნა, რომ წარმოდგენილი მასალები იძლევა იმის ვარაუდის შესაძლებლობას, რომ საქმეზე გამამტყუნებელი განაჩენი შეიძლება დადგეს.
საერთაშორისო რეაქცია
ოპოზიციური ლიდერების წინააღმდეგ დაწყებულ სისხლის სამართლის საქმეს საერთაშორისო გამოხმაურებაც მოჰყვა.
აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა განაცხადა, რომ შეშფოთებულია საქართველოს ხელისუფლების ნებისმიერი ქმედებით, რომელიც ფუნდამენტურ თავისუფლებებს აზიანებს.
სახდეპის განცხადებაში ნათქვამია, რომ დემოკრატიული მანდატი ვერ მოიპოვება ოპონენტების ცენზურით ან მათი დაპატიმრებით და პოლიტიკური პლურალიზმის შეზღუდვით.
„დემოკრატიულ მანდატს ვერ მოიპოვებ ოპონენტების ცენზურით ან მათი ციხეში ჩასმით და ვერც მოიგებ შენი ძირითადი ელექტორატის უგულებელყოფით ისეთ საკითხებში, როგორიცაა, თუ ვინ უნდა იყოს ჩვენი საერთო საზოგადოების ნაწილი”, – აცხადებენ სახდეპში.
პოლიტიკური კონტექსტი
საქმის არსებითი განხილვა 23 თებერვალს დაიწყება. სასამართლო ამ ეტაპზე დაიწყებს მტკიცებულებების დეტალურ გამოკვლევას, მოწმეების დაკითხვას და ბრალდებების შეფასებას.
პროცესის შედეგი შეიძლება მნიშვნელოვან გავლენას ახდენდეს როგორც ქვეყნის შიდა პოლიტიკურ ვითარებაზე, ისე საქართველოს ურთიერთობებზე დასავლელ პარტნიორებთან, რომლებიც ყურადღებით აკვირდებიან ქვეყანაში სამართლებრივი და დემოკრატიული ინსტიტუტების ფუნქციონირებას.
ოპოზიციის წინააღმდეგ აღნიშნული საქმე მიმდინარეობს მრავალთვიანი უწყვეტი საპროტესტო აქციების პარალელურად. განსაკუთრებით მწვავე დაძაბულობა ქვეყანაში 2024 წლის არჩევნების შემდეგ შეიქმნა. ოპოზიცია არჩევნებს გაყალბებულს უწოდებს და მათ შედეგებს არ აღიარებს. ვითარება კიდევ უფრო გაამწვავა ხელისუფლების გადაწყვეტილებამ ევროინტეგრაციის პროცესის დროებით გაყინვასთან დაკავშირებით.
ბოლო წლებში დასავლელი პარტნიორები არაერთხელ მიუთითებდნენ საქართველოში დემოკრატიული უკუსვლისა და პოლიტიკური პოლარიზაციის ზრდაზე.
