როგორ ეძებს "ქართული ოცნება“ ლეგიტიმაციას დასავლეთში — შეხვედრები, განცხადებები და რეალობის დისონანსი
როგორ ეძებს “ქართული ოცნება“ ლეგიტიმაციას დასავლეთში
საქართველოში, სადაც დასავლეთთან ურთიერთობა ბოლო წლებში უფრო დაძაბული და არაერთგვაროვანი გახდა, “ქართული ოცნება“ სულ უფრო აქტიურად ცდილობს აჩვენოს, რომ ვაშინგტონის კარი მისთვის ბოლომდე დახურული არ არის.
საჯარო განცხადებები შეხვედრებზე, “საერთო ღირებულებებზე“ საუბარი და სტრატეგიული პარტნიორობის “გადატვირთვის“ თემა ერთგვარ საინფორმაციო კამპანიად ყალიბდება – მმართველი გუნდი დასავლეთში ლეგიტიმაციას ეძებს როგორც დიპლომატიურ, ისე სიმბოლურ დონეზე.
ბოლო მაგალითია “ქართული ოცნების” პრეზიდენტის, მიხეილ ყაველაშვილის მიერ გავრცელებული ინფორმაცია. მისი თქმით, საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის პრეზიდენტის, კირსტი ქოვენთრის მიერ გამართული მიღების ფარგლებში, საგარეო საქმეთა მინისტრ მაკა ბოჭორიშვილთან ერთად შეხვედრა გაიმართა აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტ ჯეი დი ვენსსა და სახელმწიფო მდივან მარკო რუბიოსთან.
ყაველაშვილის განმარტებით, საუბრისას “განსაკუთრებული აქცენტი საქართველოსა და აშშ-ის საერთო ღირებულებებზე გაკეთდა“.
ფორმალურად ეს დიპლომატიური თავაზიანობის ჟესტია, თუმცა თბილისისთვის ასეთი კადრები და ფრაზები უფრო შიდა აუდიტორიისთვისაა გათვლილი – იმის საჩვენებლად, რომ დასავლეთთან ურთიერთობა ჯერ კიდევ “ცოცხალია“.
ამავე ლოგიკას ემსახურება აშშ-ში საქართველოს საელჩოს მიერ გავრცელებული განცხადებაც. ელჩმა თამარ ტალიაშვილმა სახელმწიფო დეპარტამენტის წარმომადგენლები – დაგეგმარების პოლიტიკის უფროსი მრჩეველი ჯონათან ასკონასი და მისი სპეციალური თანაშემწე ჩარლზ იოკი – საელჩოში მიიღო.
განცხადებაში ხაზგასმულია, რომ ქართულმა მხარემ “კვლავ გამოხატა აშშ-სთან ურთიერთობის გადატვირთვის მზაობა“ და ისაუბრა სტრატეგიული პარტნიორობის განახლებაზე. ოფიციალური ტექსტი ასევე ხაზს უსვამს საქართველოს “რეგიონული დამაკავშირებლის“ როლს და შუა დერეფნის სატრანსპორტო პოტენციალს – თემებს, რომლებითაც თბილისი ცდილობს საკუთარი მნიშვნელობის შეხსენებას ვაშინგტონისთვის.
დიპლომატიური მოძრაობა აქ არ სრულდება. საგარეო საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, მინისტრის მოადგილე ლაშა დარსალია ვაშინგტონში სამუშაო ვიზიტის ფარგლებში აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის თანაშემწეს, ბრენდან ჰანრაჰანს შეხვდა.
ამ შეხვედრებშიც მთავარი გზავნილი იგივეა: თბილისი მზად არის “გადატვირთვისთვის“, მიუხედავად იმისა, რომ ურთიერთობები ბოლო წლებში დემოკრატიის უკუსვლის, მედიისა და სამოქალაქო საზოგადოების ზეწოლისა და პროევროპული აქციების ძალადობრივი დაშლის ფონზე დაზიანდა.
სწორედ აქ ჩნდება მთავარი წინააღმდეგობა: ერთი მხრივ, “ქართული ოცნება“ დასავლეთში საუბრობს საერთო ღირებულებებზე, სტაბილურობაზე და რეგიონულ თანამშრომლობაზე. მეორე მხრივ, ქვეყნის შიგნით ხელისუფლება უფრო ავტორიტარული მართვის მოდელს ემსგავსება – ოპონენტებზე ზეწოლა, არასამთავრობო ორგანიზაციებზე შეტევა და პროევროპული პროტესტის კრიმინალიზება სისტემურ ხასიათს იღებს. დასავლელი პარტნიორებისთვის პრობლემა სწორედ ამ ორ რეალობას შორის დისონანსია.
ექსპერტების შეფასებით, ხელისუფლების სტრატეგია დღეს ნაკლებად არის რეალური რეფორმების განხორციელება და უფრო მეტად ეფუძნება დასავლეთთან ფორმალური დიალოგის დემონსტრირებას.
შეხვედრები მიღებებსა და დიპლომატიურ კულუარებში არ ცვლის იმ ფაქტს, რომ ვაშინგტონი და ბრიუსელი საქართველოსგან არა მხოლოდ სიტყვებს, არამედ ქმედებებს ელიან: სასამართლოს დამოუკიდებლობას, თავისუფალ მედიას, სამართლიან არჩევნებსა და პოლიტიკური ანგარიშვალდებულების აღდგენას.
“ქართული ოცნების“ ლეგიტიმაციის ძიება დასავლეთში ამ ეტაპზე უფრო საინფორმაციო კამპანიას ჰგავს, ვიდრე საგარეო პოლიტიკის გადატვირთვას. ხელისუფლება ცდილობს აჩვენოს, რომ სრულ იზოლაციაში არ არის და რომ აშშ-სთან საუბარი შესაძლებელია. მაგრამ, ექსპერტების თქმით, სანამ ეს საუბარი მხოლოდ მიღებებზე გადაღებული ფოტოებითა და განცხადებებში ჩაწერილი “საერთო ღირებულებებით“ შემოიფარგლება, დასავლეთში სკეპტიციზმი უცვლელი დარჩება.
მაკკეინის ინსტიტუტის გლობალური დემოკრატიის პროგრამების დირექტორი, ლორა თორნტონი ამბობს, რომ აშშ-ის ლიდერებს არ აქვთ საფუძველი შეხვდნენ მთავრობას, რომელმაც დასავლელი დიპლომატები შეურაცხყო, მათ “მეორე ფრონტის“ გახსნაში დასდო ბრალი და დაახლოებულია ძალებთან, რომლებიც სკანდირებენ “სიკვდილი ამერიკას“.
თორნტონის შეფასებით, საქართველოს ხელისუფლების საერთაშორისო იზოლაცია ლოგიკური შედეგია იმ პოლიტიკისა, რომელსაც “ქართული ოცნება“ წლებია ატარებს. მისი თქმით, უცნაური იქნებოდა მმართველ გუნდს ეს გაკვირვებოდა, რადგან ხელისუფლებამ პრაქტიკულად არაფერი გააკეთა გარდა აშშ-ისა და ტრადიციული მოკავშირეების დისკრედიტაციისა, პარალელურად კი დასავლეთის მთავარ მოწინააღმდეგეებთან დაახლოებისა.
ამასთან, თორნტონი ხაზგასმით ამბობს, რომ იზოლაცია არ ეხება ქართველ ხალხს. მისი განმარტებით, დასავლეთში ბევრი აგრძელებს ბრძოლას ქართული დემოკრატიის მხარდასაჭერად, მიუხედავად იმისა, რომ მოქმედი ხელისუფლება პარტნიორად აღარ აღიქმება.
უსაფრთხოების ექსპერტი გიორგი შაიშმელაშვილი აცხადებს, რომ “ქართული ოცნების“ ხელისუფლების არაღიარება მუშაობს და მუშაობს ისეთ ტრანზაქციულ სამყაროში, სადაც პარტნიორებს არჩევენ არა ადამიანის უფლებების მდგომარეობის სტანდარტის მიხედვით, არამედ გეოპოლიტიკური მდგენელის გამოყენებით.
მისი თქმით, დასავლეთისთვის, მათ შორის ტრამპის ადმინისტრაციისთვის “ქართული ოცნების“ მთავრობა არის “სპოილერი“, რომელიც მათ მოწინააღმდეგეთა ბლოკშია. შაიშმელაშვილი აღნიშნავს, იმ ფონზე, როცა არსებული საერთაშორისო წესრიგი იშლება და იცვლება, თუ საქართველოში სწრაფი ცვლილებები არ მოხდა, როგორც დამოუკიდებელი სახელმწიფოს გადარჩენა გაგვიჭირდება.
“ჩვენ გვიყურებენ როგორც რუსეთის ფედერაციის გაგრძელებას – პროქსი ძალას. არ გვეძახიან ისეთ ფორმატებშიც კი, სადაც ათასი ჯურის ავტორიტარია მიწვეული
იმ ფონზე, როცა არსებული წესრიგი იშლება და იცვლება, თუ არ მოხდა სწრაფი ცვლილებები, ძალიან გაგვიჭირდება, რომ როგორც დამოუკიდებელი სახელმწიფო გადავრჩეთ.” – ამბობს შაიშმელაშვილი.
