ილჰამ ალიევი: ირანმა აზერბაიჯანის წინააღმდეგ ტერორისტული აქტი ჩაიდინა
აზერბაიჯანი ირანს დრონებით თავდასხმის საპასუხოდ ემუქრება
აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა ირანი ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაზე დრონებით თავდასხმაში დაადანაშაულა და ინციდენტს “საშინელი ტერორისტული აქტი“ უწოდა. ბაქომ თეირანისგან ოფიციალური ახსნა-განმარტება და ბოდიში მოითხოვა, ხოლო ქვეყნის შეიარაღებული ძალები სრულ საბრძოლო მზადყოფნაში მოიყვანა.
აზერბაიჯანის უშიშროების საბჭოს საგანგებო სხდომა 5 მარტს პრეზიდენტის თავმჯდომარეობით გაიმართა მას შემდეგ, რაც დილით ირანის ტერიტორიიდან გაშვებული დრონები ნახიჩევანის ტერიტორიას დაესხა თავს. ოფიციალური ინფორმაციით, ერთ-ერთი დრონი ნახიჩევანის საერთაშორისო აეროპორტის ტერმინალის შენობას დაეჯახა, მეორე კი სოფელ შეკერაბადში სკოლასთან ახლოს ჩამოვარდა. თავდასხმის შედეგად ოთხი მშვიდობიანი მოქალაქე დაშავდა.
ინციდენტის შემდეგ აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ირანის ელჩი დაიბარა. ბაქომ განაცხადა, რომ იტოვებს უფლებას საპასუხო ზომები მიიღოს.
ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ბრალდებები უარყო. მინისტრის მოადგილის, ქაზემ ღარიბაბადის თქმით, ირანი მხოლოდ იმ სამხედრო ობიექტებს უტევს, რომლებიც მისი თქმით, ქვეყნის მტრებს, მათ შორის აშშ-სა და ისრაელს ეკუთვნით და ირანის წინააღმდეგ ოპერაციებისთვის გამოიყენება.
რეგიონში დაძაბულობა მას შემდეგ გაიზარდა, რაც 28 თებერვალს აშშ-მა და ისრაელმა ირანის რამდენიმე ქალაქში სამხედრო ინფრასტრუქტურასა და ბირთვულ ობიექტებზე სარაკეტო თავდასხმები განახორციელეს. ირანმა საპასუხოდ ისრაელის მიმართულებით რაკეტების გაშვებით და სპარსეთის ყურეში აშშ-ის სამხედრო ბაზებზე შეტევებით უპასუხა.
აზერბაიჯანის პრეზიდენტის გამოსვლის ძირითადი პუნქტები
● ალიევის თქმით, ქვეყნის ყველა შეიარაღებული ძალა მოყვანილია მაღალ მზადყოფნაში და მზად არის ნებისმიერი ოპერაციის განსახორციელებლად.
● პრეზიდენტის განცხადებით, “ისინი, ვინც ეს ტერორისტული აქტი ჩაიდინეს, ამას ინანებენ“, და აზერბაიჯანელი ხალხი დარწმუნებული უნდა იყოს, რომ ქვეყანა “რკინის მუშტით“ უპასუხებს ნებისმიერ ძალას, რომელიც მას დაუპირისპირდება.
● ალიევმა ასევე აღნიშნა, რომ აზერბაიჯანი არც ადრე და არც ახლა არ მონაწილეობს ირანის წინააღმდეგ მიმართულ ოპერაციებში. მისი თქმით, ბაქო არ არის დაინტერესებული მეზობელი ქვეყნების წინააღმდეგ სამხედრო მოქმედებებით და ქვეყნის პოლიტიკა ამას არ ითვალისწინებს.
● პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ ირანმა “მშიშრულად და საზიზღრად“ დაარტყა სამოქალაქო ობიექტებს, მათ შორის ნახიჩევანის საერთაშორისო აეროპორტს, ტერმინალის შენობასა და სკოლას. მისი თქმით, აზერბაიჯანი მკაცრად გმობს ამ თავდასხმას და მოითხოვს, რომ ირანელმა ოფიციალურმა პირებმა ახსნა-განმარტება წარმოადგინონ, ბოდიში მოიხადონ და პასუხისმგებელი პირები დაისაჯონ.
● ალიევმა გაიხსენა, რომ ეს, მისი შეფასებით, არ არის პირველი შემთხვევა, როდესაც ირანი აზერბაიჯანის წინააღმდეგ მოქმედებს. მან მაგალითად მოიყვანა თეირანში აზერბაიჯანის საელჩოზე თავდასხმა, რომელიც ბაქოს შეფასებით ირანის უსაფრთხოების სტრუქტურების მხარდაჭერით განხორციელდა და რომლის შედეგად ერთი ადამიანი დაიღუპა, მეორე კი მძიმედ დაშავდა.
პრეზიდენტის თქმით, მაშინ თავდასხმა დაახლოებით 40 წუთის განმავლობაში გაგრძელდა, ხოლო საელჩოს დასაცავად არცერთი პოლიციელი არ მისულა. მისი შეფასებით, ეს მიუთითებს, რომ თავდასხმა ირანის ხელისუფლების მაღალ დონეზე იყო ორგანიზებული.
ალიევის თქმით, ირანი მოგვიანებით იძულებული გახდა ბოდიში მოეხადა და თავდამსხმელი დაესაჯა, თუმცა ბაქოში მიიჩნევენ, რომ ამ პროცესის გაჭიანურება დამნაშავის დაცვის მცდელობას ჰგავდა.
● ალიევმა ირანს “უმადურობაში“ დასდო ბრალი. მისი თქმით, ირანში განვითარებული ბოლო მოვლენების შემდეგ აზერბაიჯანმა მხარდაჭერა გამოხატა და თავადაც ეწვია ირანის საელჩოს სამძიმრის გამოსაცხადებლად.
● პრეზიდენტის განცხადებით, ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ ბაქოს დახმარება სთხოვა ლიბანში დარჩენილი ირანელი დიპლომატების ევაკუაციისთვის. ალიევის თქმით, აზერბაიჯანმა დაუყოვნებლივ გამოყო თვითმფრინავი მათ დასახმარებლად.
“ჩვენ მაშინვე დავთანხმდით დახმარებას, სანაცვლოდ კი მივიღეთ თავდასხმა საზიზღარი და ლაჩრული დარტყმა.” – თქვა მან.
საერთაშორისო რეაქცია
ქვეყნებმა და საერთაშორისო ორგანიზაციებმა ასევე დაგმეს აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე დრონებით თავდასხმა და მხარდაჭერა გამოუცხადეს ბაქოს. განცხადებები გააკეთეს თურქეთმა, არაბთა გაერთიანებულმა საემიროებმა, გაერთიანებულმა სამეფომ, საფრანგეთმა, გერმანიამ, ნიდერლანდებმა, ესპანეთმა, ავსტრიამ, ისრაელმა, ბულგარეთმა, საქართველომ, მოლდოვამ, საუდის არაბეთმა, ბაჰრეინმა, კატარმა, ალბანეთმა, ესტონეთმა, ლიეტუვამ, ლატვიამ, მონტენეგრომ, უზბეკეთმა, ყაზახეთმა, ყირგიზეთმა, პაკისტანმა და სირიამ.
სპეციალური განცხადებები გააკეთეს ევროპული დიპლომატიის ხელმძღვანელმა კაია კალასმა, გაეროს გენერალური მდივნის პრესსპიკერმა სტეფან დიუჟარიკმა, თურქეთის სახელმწიფოების ორგანიზაციის გენერალურმა მდივანმა, ევროკავშირის ელჩმა აზერბაიჯანში, გაეროს ოფისმა აზერბაიჯანში და ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციის გენერალურმა სამდივნომ.
განცხადებებში დრონებით განხორციელებული თავდასხმები აღწერილი იყო, როგორც სახიფათო ესკალაცია, სახელმწიფო სუვერენიტეტის უხეში დარღვევა და რეგიონული უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის პირდაპირი საფრთხე.
ალბანეთის პრემიერ-მინისტრმა ედი რამამ საერთაშორისო საზოგადოებას მოუწოდა, ირანი ტერორისტულ სახელმწიფოდ აღიაროს. სოციალურ მედიაში მან დაწერა, რომ მხოლოდ დისტანცირება აღარ არის საკმარისი იმ რეჟიმისგან, რომელიც მისი თქმით, ძალადობასა და დაშინებას საკუთარი საზღვრების გარეთაც ავრცელებს, და ხაზი გაუსვა ალბანეთის მხარდაჭერას აზერბაიჯანისა და მისი მოსახლეობის მიმართ.
